Tiếng Việt
Chim Anh Vũ
Niên đại: Thời Lê Trung Hưng, thế kỷ XVII–XVIII
Đặc điểm: Gỗ, kích thước dài 54 cm.
Nguồn gốc: Nam Định, Việt Nam.
Diễn giải: Đôi tượng chim Anh Vũ được chế tác từ chất liệu gỗ (thường là gỗ mít), cao 54cm, với dáng hình thanh thoát, phần đầu hướng cao thể hiện thần thái kiêu hãnh. Mỏ chim hiện đã bị gãy, song tổng thể vẫn giữ được giá trị thẩm mỹ cao. Thân chim được trang trí bằng hoa văn mây lửa tinh xảo, trong khi phần chân thể hiện kỹ thuật chạm khắc tỉ mỉ với họa tiết vảy rồng đặc trưng. Đặc biệt, kỹ thuật sơn thếp được người thợ thực hiện một cách tài tình – sắc đỏ của sơn và sắc vàng của thếp hòa quyện vào nhau, góp phần tôn vinh vẻ trang nghiêm và mỹ lệ của tượng thờ. Tác phẩm là minh chứng cho trình độ kỹ thuật điêu luyện cũng như óc thẩm mỹ tinh tế của nghệ nhân xưa.
Hình tượng chim Anh Vũ, còn gọi là Vẹt Anh Vũ, trong Phật giáo có ý nghĩa đặc biệt, được xem như một tiền thân của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Trong Kinh Tạp Bảo Tạng – Quyển II, có ghi chép một truyền thuyết cảm động về hành động dập lửa của chim Anh Vũ.
Theo đó, tại một bên sườn núi Tuyết có một khu rừng trúc rộng lớn. Do ảnh hưởng của gió, các thân trúc va chạm vào nhau gây ra hỏa hoạn thiêu rụi cả cánh rừng, khiến muôn thú hoảng loạn và mất nơi trú ngụ. Trong hoàn cảnh đó, một con chim Anh Vũ tên là Hoan Hỷ Thủ đã không quản nguy hiểm, cảm thương cho sinh linh trong rừng, liền dùng bộ lông của mình nhúng nước rồi bay lên cao, rũ nước lên đám cháy với tâm nguyện dập tắt ngọn lửa hung tàn. Trước tấm lòng từ bi cao cả ấy, Thích Đề Hoàn Nhân đã cảm động và tạo mưa lớn để cứu muôn loài thoát khỏi tai ương.
English
Parrot Sculpture
Date: The Revival Le dynasty, 17th–18th century
Description: Wooden material, length 54 cm.
Origin: Nam Dinh, Vietnam.
Explanation: The depiction of the Buddha’s birth worshiped in Northern Vietnamese pagodas is commonly created in the form of two components: the statue of Thich Ca and the Nine Dragons Altar. In this depiction, the statue of Thich Ca is sculpted as a young boy standing upright on a lotus pedestal, bare-chested, wearing a short skirt (loincloth), with one hand pointing to the sky and the other pointing to the earth. His face is full and round, his eyes gently closed, radiating serenity and tranquility. The entire small statue is placed within the Nine Dragons Altar, where nine dragons are shown spraying water to bathe him at the moment of his birth (Cuu Long Phun Thuy).
According to legend, at the time of the Buddha’s birth, nine great dragons appeared in the sky, spraying two streams of cold and warm water to pay homage to the future Buddha, while also cooling the bodies of the newborn and his mother. He then took seven steps, with a lotus flower blooming under each step. At the seventh step, he raised his right hand pointing to the sky and his left hand pointing to the earth, and proclaimed: “In the heavens above and on the earth below, I alone am the honored one,” implying that throughout the three realms, only the true self — the enlightened nature — is supreme.
中文
鹦鹉雕像
年代：黎中兴时期，十七至十八世纪
特点：木质材料，长度54厘米。
来源：越南南定。
解释: 这对鹦鹉雕像以木材（通常为菩提木）雕制而成，高54厘米，造型优雅，鸟首高昂，展现出骄傲自信的神态。虽然鸟喙已断，但整体仍保持了很高的艺术价值。鸟身饰以精美的云火纹样，双脚则以精细的雕刻工艺表现出独特的龙鳞纹饰。尤其是雕像上的彩绘与贴金技艺，工匠施以巧妙的手法，将朱红色漆与金箔色彩交融，进一步突显了雕像的庄严与华美。这件作品充分体现了古代工匠高超的技艺与细腻的审美情趣。
在佛教中，鹦鹉形象具有特殊意义，被视为释迦牟尼佛的前身之一。在《杂宝藏经》卷二中记载了一则关于鹦鹉救火的感人传说。
传说在雪山的一侧，有一片茂密的竹林。因风吹竹林，竹杆互相摩擦，引发大火，烧毁了整片森林，使众多动物无家可归、惊恐逃散。在这种危急时刻，一只名叫欢喜首的鹦鹉，不顾安危，悲悯森林众生，便用自己的羽毛蘸水，高飞于空中，将水滴洒向熊熊烈火，发愿扑灭灾难的大火。欢喜首鹦鹉的大悲之心感动了帝释天，于是帝释天降下大雨，拯救了无数生灵脱离灾难。
Français
Sculpture de Perroquet
Période : Dynastie Lê restaurée, XVIIᵉ–XVIIIᵉ siècle
Caractéristiques : Matériau en bois, longueur 54 cm.
Origine : Nam Dinh, Vietnam.
Explication: La paire de statues représentant l’oiseau Anh Vu est réalisée en bois (souvent en bois de jaquier), mesurant 54 cm de hauteur, avec une silhouette élancée et une tête dressée vers le haut exprimant une allure fière. Le bec de l’oiseau est actuellement cassé, mais l’ensemble conserve une grande valeur esthétique. Le corps de l’oiseau est orné de motifs nuages enflammés finement sculptés, tandis que les pattes montrent une technique de sculpture minutieuse avec des motifs d’écailles de dragon caractéristiques. En particulier, la technique de la laque rouge combinée à la dorure a été exécutée avec une grande maîtrise, mêlant harmonieusement le rouge de la laque et l’or de la dorure, contribuant ainsi à exalter le caractère solennel et splendide de la statue votive. Cette œuvre témoigne du niveau exceptionnel de compétence technique ainsi que du sens esthétique raffiné des artisans d’autrefois.
L’image de l’oiseau Anh Vu, également appelé Perroquet Anh Vu, revêt une signification particulière dans le bouddhisme, étant considérée comme une incarnation antérieure du Bouddha Thich Ca Mau Ni. Dans le Sutra Za Bao Zang – Volume II, il est relaté une légende émouvante concernant l’action d’éteindre un incendie par l’oiseau Anh Vu.
Selon cette légende, sur le flanc d’une montagne de Neige, s’étendait une vaste forêt de bambous. Sous l’effet du vent, les tiges de bambou se frottaient les unes contre les autres, provoquant un incendie qui ravagea toute la forêt, plongeant les animaux dans la panique et la perte de leur habitat. Dans cette situation, un oiseau Anh Vu nommé Hoan Hy Thu, ému par la souffrance des êtres vivants de la forêt, osa affronter le danger : il trempa son plumage dans l’eau, s’éleva dans les airs et secoua l’eau sur les flammes, déterminé à éteindre l’incendie. Touché par son immense compassion, le dieu Thich De Hoan Nhan fit tomber une grande pluie, sauvant ainsi les êtres vivants du désastre.
