Niên đại: Triều vua Minh Mạng
Chất liệu: Kim loại đồng / hợp kim đồng
Kích thước: Đường kính 51,5 mm; độ dày: 2,5 mm; trọng lượng: 23,1 gr
Loại hình: Tiền thưởng
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền thưởng Minh Mệnh thông bảo – Tứ phương vi tắc có dạng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, bao bọc bởi gờ viền mép ngoài và gờ viền lỗ vuông đúc nổi rõ nét. Chu vi và bề mặt được hoàn thiện phẳng phiu, các cạnh mép chắc chắn, tỷ lệ kích thước và độ dày cân đối.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Minh Mệnh thông bảo 明命通寶, xác định tiền được đúc chính thức dưới thời vua Minh Mạng. Nét chữ vuông vức, chân phương và đúc nổi dứt khoát trên bề mặt lòng tiền.
Mặt sau đúc nổi 4 chữ Hán: Tứ phương vi tắc 四方爲則, bố cục đều ở 4 hướng quanh lỗ vuông trung tâm. Cụm từ bắt nguồn từ phần Đại Nhã trong Kinh Thi, mang ý nghĩa làm khuôn phép, mẫu mực cho khắp bốn phương noi theo. Bốn chữ đúc nổi sắc gọn, giữ nét chân thư đồng bộ về phong cách và tỷ lệ với mặt trước.
Hiện vật được đúc làm tặng phẩm ban thưởng cho các quan lại, tôn thất có phẩm hạnh mẫu mực và công trạng nổi bật trong việc giữ gìn trật tự, kỷ cương chốn triều chính.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật phản ánh chính sách khuyến khích kỷ cương, quy củ của triều đình dưới thời vua Minh Mạng 1820 – 1840, ghi dấu nỗ lực xây dựng bộ máy hành chính gương mẫu và thống nhất trong nửa đầu thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện tư tưởng Nho giáo về vai trò làm gương của tầng lớp thống trị; thông điệp Tứ phương vi tắc nhắc nhở bề tôi về trách nhiệm gìn giữ phép nước và làm chuẩn mực đạo đức cho dân chúng.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện trình độ đúc đồng chuẩn xác qua đường kính lớn trên 51 mm và gờ viền đồng đều; bố cục minh văn bốn chữ đăng đối quanh lỗ vuông, nét chữ thanh thoát nhưng vững chãi.
Giá trị độc đáo: Thuộc hệ tiền thưởng mỹ hiệu 4 chữ mang tính giáo huấn điển hình của triều Nguyễn, kết hợp giữa chức năng vật phẩm vinh danh với thông điệp củng cố kỷ cương pháp độ.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
