Niên đại: Triều vua Thiệu Trị
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính 52 mm; độ dày: 2,5 mm; trọng lượng: 26,8 gram
Loại hình: Tiền lưu thông
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền thưởng Thiệu Trị thông bảo – Xuyên chí sơn tăng có hình dáng tròn dẹt, tâm đục lỗ vuông, bao quanh bởi gờ viền mép ngoài và gờ viền lỗ vuông đúc nổi rõ nét. Chu vi đồng tiền chuẩn xác, bề mặt phẳng phiu, các mép gờ dày dặn tạo nên kết cấu đồng đều và chắc chắn.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Thiệu Trị thông bảo 紹治通寶, xác định tiền được đúc chính thức dưới thời vua Thiệu Trị. Nét chữ vuông vức, chân phương và phân bổ cân đối trên nền lòng tiền.
Mặt sau lưng tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Xuyên chí sơn tăng 川至山增, bố cục đều ở 4 phía quanh lỗ vuông trung tâm. Cụm từ bắt nguồn từ thiên Thiên bảo trong Kinh Thi: Như nguyệt chi hằng, như nhật chi thăng, như nam sơn chi thọ… như xuyên chi phương chí… như sơn chi tăng, mang ý nghĩa phúc trạch tuôn trào dồi dào như dòng sông lớn đang chảy tới, công đức và sự thịnh vượng ngày một bồi đắp cao dày như núi non. Bốn chữ đúc nổi sắc cạnh, đồng bộ về quy cách và tỷ lệ với mặt trước.
Hiện vật được triều đình đúc làm tặng phẩm danh dự ban thưởng cho các quan lại, tôn thất có công lao phụng sự xã tắc, hoặc dùng làm tặng phẩm cát tường trong các dịp lễ khánh tiết chốn cung đình.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật phản ánh chế chế ban thưởng và hệ thống điển lễ dưới thời hoàng đế Thiệu Trị 1841 – 1847, ghi dấu sự kế thừa hoàn bị các quy chuẩn tiền thưởng mỹ hiệu của vương triều Nguyễn ở nửa đầu thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện việc vận dụng nhuần nhuyễn điển tích Nho gia từ Kinh Thi; minh văn Xuyên chí sơn tăng là lời chúc tụng ý nghĩa về phúc thọ vô biên, hồng ân dồi dào và sự trường tồn hưng thịnh của vương triều.
Giá trị nghệ thuật: Kỹ thuật đúc kim loại thể hiện trình độ cao qua kích thước lớn 52 mm, độ dày 2,5 mm đầm tay và gờ viền sắc sảo; nghệ thuật thư pháp Chân thư mực thước, đĩnh đạc và bố cục 4 chữ cân đối chuẩn mực quanh tâm vuông.
Giá trị độc đáo: Thuộc nhóm tiền thưởng mỹ hiệu 4 chữ quý hiếm mang tư tưởng chúc tụng cát tường thời Thiệu Trị, kết hợp hài hòa giữa chức năng vinh danh công trạng với mỹ cảm tạo hình cung đình trang trọng.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
