Số đăng ký: LSb.34994; 390KN
Niên đại: Triều vua Thành Thái
Chất liệu: Bạc mạ vàng
Kích thước: Đường kính 2,5 cm; trọng lượng: 5 gram
Loại hình: Tiền thưởng
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử quốc gia, số 1 Tràng Tiền, Hà Nội
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền bạc mạ vàng “Thành Thái thông bảo” mang số ký hiệu LSb.34994 là một hiện vật tiền thưởng ngự ban độc đáo, mang kiểu dáng tiền kim loại truyền thống nhưng được chế tác bằng kim loại quý. Hiện vật có hình tròn, lòng đục lỗ vuông (tượng trưng cho quan niệm vũ trụ trời tròn đất vuông), đúc bằng hợp kim bạc rồi phủ mạ một lớp vàng sáng bóng. Đồng tiền có đường kính 2,5 cm, trọng lượng đầm chắc 5 gram; chu vi mép ngoài và viền quanh lỗ vuông đều có đường gờ gờ chỉ nổi rõ rệt giúp bảo vệ bề mặt hoa văn và văn tự bên trong.
Mặt trước của đồng tiền đúc nổi 4 chữ Hán theo lối đọc chéo (đối đọc): “Thành Thái thông bảo” (成泰通寶) – ghi nhận rõ ràng niên hiệu của vua Thành Thái. Nét chữ đúc dứt khoát, thanh thoát và chuẩn mực theo thể Chân thư cung đình.
Mặt sau (lưng tiền) được bố cục mỹ thuật đăng đối và trang trọng: Ở hai bên lỗ vuông đúc nổi hai chữ Hán: “Nhất nguyên” (一元) – mang ý nghĩa xác định đơn vị, phẩm cấp định giá hoặc hàm ý khởi đầu cho sự trọn vẹn, thịnh vượng tốt lành. Cạnh trên của lỗ vuông đúc đồ án hoa văn khóm mây tường vân uốn lượn mềm mại. Cạnh dưới của lỗ vuông đúc đồ án hoa văn sóng biển trùng điệp (thủy ba) cuộn sóng sinh động. Đồ án mây sóng kết hợp tạo thành khung cảnh thiên nhiên càn khôn hài hòa, đậm tính tượng trưng chốn cung đình.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật mang niên hiệu Thành Thái – vị hoàng đế có tư tưởng canh tân của triều Nguyễn, là bằng chứng vật chất nguyên gốc phản ánh chế độ khen thưởng, ban phát ân điển và hệ thống hiện vật tiền tệ kỷ niệm của triều đình giai đoạn cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện rõ quan niệm triết lý Á Đông qua cấu trúc “trời tròn đất vuông” của đồng tiền truyền thống; việc dùng chất liệu bạc mạ vàng để tạo tác tiền thưởng cùng danh vị “Nhất nguyên” phản ánh nếp văn hóa hoàng gia coi trọng danh dự và chuẩn mực ân sủng.
Giá trị nghệ thuật: Là một tác phẩm chạm khắc kim hoàn thu nhỏ tuyệt mỹ: sự sắp đặt giữa hai chữ “Nhất nguyên” đối xứng cùng đồ án hoa văn mây ở trên, sóng nước ở dưới ôm trọn lỗ vuông tạo nên bố cục chặt chẽ, đường nét đúc nổi thanh thoát, mực thước.
Giá trị độc đáo: Khác với những đồng tiền thưởng dạng tròn dẹt không lỗ, đây là loại tiền thưởng mang dáng tiền lỗ vuông chuẩn mực nhưng chế tác từ bạc mạ vàng cao cấp; hiện vật còn bảo lưu nguyên vẹn lớp mạ, gờ mép và hệ thống chữ, hoa văn sắc nét tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
