Niên đại: Triều vua Bảo Đại
Chất liệu: Kim loại (bạc / hợp kim)
Kích thước: Đường kính từ 3,5 – 4,1 cm; trọng lượng: 2 – 3 gram
Loại hình: Tiền thưởng
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử quốc gia, số 1 Tràng Tiền, Hà Nội
Giới thiệu hiện vật
Tiền thưởng “Bảo Đại bảo giám” là di vật tiền tệ ngự dụng đặc sắc thuộc triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam. Khác với tiền kim loại đúc lỗ vuông dùng cho lưu thông thương mại, hiện vật được chế tác hình tròn dẹt, mỏng nhẹ với đường kính từ 3,5 cm đến 4,1 cm và trọng lượng dao động từ 2 gram đến 3 gram. Phía trên và phía dưới mép tiền được đột hai lỗ nhỏ đối xứng để luồn dây đeo trang sức hoặc đính khuyên tròn, phục vụ cho việc gắn lên lễ phục của người được ban thưởng.
Mặt trước của đồng tiền được đúc nổi 4 chữ Hán theo lối đọc chéo: “Bảo Đại bảo giám” (保大寶鑑) – mang ý nghĩa “Gương báu của triều Bảo Đại”. Tọa lạc tại vị trí trung tâm lòng tiền là đồ án mặt trời cách điệu hình một bông hoa đang bung nở, tỏa ra nét trang nhã và rạng rỡ.
Mặt sau (lưng tiền) đúc nổi đồ án rồng chầu uy nghi: thân rồng uốn lượn hình chữ S mềm mại nhưng dứt khoát, đầu rồng hướng quay về phía bên trái, bốn chân xoè rộng với đầy đủ 5 móng sắc nhọn biểu trưng cho quy chuẩn quyền lực tối thượng của bậc hoàng đế. Dưới triều Bảo Đại, việc ban thưởng tiền kim loại quý trở nên rất hạn chế, khiến loại hình tiền “Bảo Đại bảo giám” trở thành di vật có số lượng cực kỳ ít ỏi.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật gắn liền với giai đoạn trị vì của vua Bảo Đại (1926 – 1945), đánh dấu thời kỳ hoàng hôn của triều Nguyễn và chế độ quân chủ chuyên chế Việt Nam; là bằng chứng vật chất cụ thể về hệ thống khen thưởng, ân sủng cuối cùng của hoàng gia.
Giá trị văn hóa: Tên gọi “Bảo Đại bảo giám” gửi gắm biểu tượng chiếc gương soi chuẩn mực đạo đức, danh dự và công trạng; thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống ban thưởng Á Đông lâu đời với xu hướng thiết kế phù hiệu, huân chương đeo trên ngực áo theo phong cách phương Tây thời cận đại.
Giá trị nghệ thuật: Đồ án rồng uốn khúc chữ S 5 móng ở mặt sau kết hợp với hoa văn mặt trời hình bông hoa ở mặt trước được đúc chạm nổi sắc sảo, đường nét thanh mảnh, toát lên vẻ quyền quý, mực thước của mỹ thuật cung đình giai đoạn nửa đầu thế kỷ XX.
Giá trị độc đáo: Là loại hình tiền thưởng duy nhất được ghi nhận dưới thời vua Bảo Đại; số lượng phát hiện trong thực tế cực kỳ hiếm, được bảo tồn toàn vẹn các chi tiết đúc chữ, hoa văn và lỗ xâu quai đeo nguyên bản.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
