Niên đại: Triều vua Trần Thái Tông
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính: 24 – 25 mm; độ dày: 1 – 1,5 mm; trọng lượng: 2,7 – 3,5 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, thể hiện cấu trúc trời tròn đất vuông chuẩn mực của tiền tệ cổ truyền phương Đông. Thân tiền đanh chắc nhưng dáng tiền khá mỏng mảnh, nhẹ dẹt, phản ánh đặc trưng luyện kim và quy cách phôi tiền thời Trần. Cả gờ viền mép ngoài và gờ viền quanh lỗ vuông ở hai mặt trước và sau đều được đúc rộng bản, nổi gờ cao, rõ nét, tạo khung bảo vệ vững vàng giúp mặt chữ tránh bị mài mòn trong quá trình lưu thông.
Mặt trước tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Chính Bình thông bảo 政平通寳, bố cục theo lối Chân thư và đọc vòng theo chiều kim đồng hồ (Chính – Bình – Thông – Bảo). Hai chữ “Chính Bình” được lấy từ hai chữ cuối của niên hiệu Thiên Ứng Chính Bình; nét chữ đúc đanh đậm, rõ ràng, dứt khoát; trong đó chữ “Chính” (政) được thể hiện chuẩn mực với bộ Phác (夂). Khổ chữ nhỏ nhắn, phân bổ cân xứng quanh 4 hướng của lỗ vuông trung tâm.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, không đúc hoa văn hay ký hiệu phụ trợ, để lộ bề mặt kim loại đồng cổ phẳng phiu và sẫm màu thời gian.
Hiện vật là tiền tệ chính thức được triều đình đúc và ban hành dưới thời vua Trần Thái Tông, vị hoàng đế khai sáng vương triều Trần, phục vụ nhu cầu giao thương buôn bán và lưu thông tiền tệ tại kinh sư Thăng Long cùng các lộ trong nửa đầu thế kỷ XIII.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Là hiện vật tiền tệ quan trọng gắn liền với niên hiệu thứ hai của vua Trần Thái Tông – giai đoạn vương triều Trần vừa củng cố vững chắc nền tảng chính trị, kiện toàn bộ máy hành chính và phát triển kinh tế sau khi tiếp quản cơ nghiệp từ nhà Lý. Đồng tiền là chứng tích vật chất xác thực phản ánh chính sách tài chính độc lập, tự chủ và ổn định của triều Trần trước thềm cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất (1258).
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Thiên Ứng Chính Bình” mang hàm ý việc cai trị thuận ứng theo mệnh trời, giữ cho chính sự luôn ngay thẳng, công bằng và đất nước được bình yên; minh văn “Chính Bình thông bảo” đúc trên tiền không chỉ có công năng kinh tế mà còn là công cụ tuyên truyền tư tưởng chính trị đức trị, an dân của vương triều mới.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ nghệ đúc tiền đồng thời Trần với thân tiền thanh mỏng nhưng biên viền đúc rộng bản, sắc nét; nghệ thuật thư pháp Chân thư với nét chữ đanh chắc, vuông vức kết hợp bố cục đọc vòng theo chiều kim đồng hồ, tạo nên diện mạo thẩm mỹ tiền tệ cổ kính, mực thước và đĩnh đạc.
Giá trị độc đáo: Là một trong số ít đồng tiền kim loại thời Trần được định danh chuẩn xác qua việc lược trích hai chữ cuối của niên hiệu bốn chữ (“Thiên Ứng Chính Bình” lấy “Chính Bình”); hiện vật phát hiện tại trung tâm Hoàng thành Thăng Long cung cấp tư liệu hiện vật nguyên gốc quý giá cho nghiên cứu khảo cổ học kinh thành, cổ tiền học và lịch sử kinh tế thế kỷ XIII.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
