Niên đại: Triều vua Lê Thánh Tông
Chất liệu: Kim loại đồng / hợp kim đồng
Kích thước: Đường kính: 24 – 25,1 mm; độ dày: 1,2 – 2 mm; trọng lượng: 3,4 – 4,6 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, thể hiện cấu trúc trời tròn đất vuông chuẩn mực của tiền tệ cổ truyền phương Đông. Thân tiền đanh chắc, bề mặt phẳng phiu và kỹ thuật đúc đạt độ hoàn thiện cao. Biên tiền ở cả mặt trước và mặt sau đều được đúc rộng bản, gờ mép nổi cao và sắc gọn, tạo khung viền kiên cố bảo vệ mặt chữ khỏi sự bào mòn trong suốt quá trình lưu thông.
Mặt trước tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Hồng Đức thông bảo 洪德通寳, bố cục theo lối đối đọc chéo (trên – dưới, phải – trái) với phong cách chữ Hoa áp (thể chữ thảo cách điệu mang tính ký hiệu, bảo mật cao) kết hợp Chân thư độc đáo. Tiền được đúc qua nhiều đợt với quy mô lớn, tạo nên hai hệ thống dị bản chính: loại khổ chữ nhỏ với đường nét thanh mảnh, sắc nét và loại khổ chữ lớn với nét đúc đanh đậm, vững chãi.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, không đúc hoa văn hay ký tự phụ trợ, để lộ chất liệu hợp kim đồng cổ sẫm màu tự nhiên.
Hiện vật là tiền tệ chính thức được triều đình đúc và ban hành sau khi hoàng đế Lê Thánh Tông đổi niên hiệu sang Hồng Đức vào năm Canh Dần (1470), phục vụ hoạt động giao thương, trao đổi hàng hóa trong thời kỳ kinh tế Đại Việt đạt bước phát triển rực rỡ nhất thế kỷ XV.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Là hiện vật tiền tệ cốt lõi gắn liền trọn vẹn với gần ba thập kỷ trị vì đỉnh cao của hoàng đế Lê Thánh Tông – giai đoạn được mệnh danh là thời kỳ “Hồng Đức thịnh trị”. Đồng tiền là minh chứng vật chất trực tiếp phản ánh sự ổn định tuyệt đối về chính trị, sự phát triển vượt bậc của kinh tế hàng hóa và quy chế quản lý tài chính – tiền tệ hoàn bị bậc nhất thời Lê Sơ.
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Hồng Đức” mang ý nghĩa đức lớn lan tỏa khắp muôn nơi, thể hiện sâu sắc hệ tư tưởng đức trị kết hợp pháp trị nghiêm minh của nhà nước Đại Việt; minh văn “thông bảo” khẳng định chủ quyền tiền tệ độc lập, phản ánh bản sắc và lòng tự hào văn hiến của một quốc gia cường thịnh ở Đông Nam Á thời bấy giờ.
Giá trị nghệ thuật: Đánh dấu bước chuyển biến mỹ thuật tiền tệ độc đáo với phong cách chữ Hoa áp tài hoa, đường nét mềm mại nhưng kết cấu chữ vô cùng chặt chẽ; kỹ thuật đúc đồng đạt độ tinh xảo vượt bậc qua biên viền rộng bản, bề mặt phẳng mịn và bố cục chữ hài hòa quanh tâm vuông.
Giá trị độc đáo: Là một trong những đồng tiền lưu hành có thời gian đúc kéo dài và sản lượng phát hành lớn bậc nhất trong lịch sử tiền tệ phong kiến Việt Nam; sở hữu hệ thống dị bản thư pháp chữ Hoa áp quý hiếm, hiện vật phát hiện tại trung tâm Hoàng thành Thăng Long cung cấp cứ liệu khoa học đặc biệt quan trọng cho ngành cổ tiền học và khảo cổ học thời Lê Sơ.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
