Niên đại: Triều vua Lê Tương Dực
Chất liệu: Kim loại đồng / hợp kim đồng
Kích thước: Đường kính: 24,2 – 25,8 mm; độ dày: 1,8 – 3 mm; trọng lượng: 4 – 8,3 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, thể hiện cấu trúc trời tròn đất vuông chuẩn mực của tiền tệ cổ truyền phương Đông. Tiền được đúc rất dày dặn và đẹp, thân tiền đanh chắc, có dải phân bổ độ dày và trọng lượng tương đối lớn (dày từ 1,8 mm đến 3 mm, nặng từ 4 gram đến 8,3 gram), tạo cảm giác đầm tay và chắc chắn. Cả gờ viền mép ngoài lẫn gờ viền quanh lỗ vuông ở hai mặt trước và sau đều đúc nổi cao, sắc gọn, tạo khung bảo vệ vững vàng giúp mặt chữ tránh bị mòn vẹt khi lưu thông.
Mặt trước tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Hồng Thuận thông bảo 洪順通寳, bố cục theo lối đối đọc chéo (trên – dưới, phải – trái). Nét chữ kế thừa phong cách chữ Hoa áp kết hợp Chân thư độc đáo từ các triều đại trước; chữ viết có khổ to rộng, đường nét thanh nhỏ, rõ ràng, đúc nổi khối sắc nét và phân bổ cân xứng quanh 4 hướng của lỗ vuông trung tâm.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, không đúc hoa văn hay ký tự phụ trợ, để lộ bề mặt kim loại đồng cổ phẳng phiu và sẫm màu tự nhiên.
Hiện vật được đúc và ban hành sau khi Giản Tu công Lê Oanh lật đổ vua Lê Uy Mục, lên ngôi hoàng đế lập niên hiệu Hồng Thuận (1510), phục vụ nhu cầu chi dùng ngân khố, xây dựng các công trình cung điện quy mô lớn và duy trì lưu thông tiền tệ tại kinh sư trong những năm đầu thế kỷ XVI.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Là chứng tích vật chất trực tiếp phản ánh giai đoạn trị vì 6 năm đầy biến động của hoàng đế Lê Tương Dực – thời kỳ triều Lê Sơ tiến sâu hơn vào vòng xoáy khủng hoảng chính trị với các hoạt động xây dựng tốn kém (như điện Trăm nóc, Cửu Trùng đài) và sự trỗi dậy của các thế lực cát cứ trước thềm biến loạn năm Bính Tý (1516).
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Hồng Thuận” mang hàm ý sự thuận hòa lớn lao và thịnh đạt, phản ánh nỗ lực chính trị nhằm lập lại trật tự và ổn định lòng dân sau thời kỳ hỗn loạn của triều Lê Uy Mục; minh văn “thông bảo” tiếp tục khẳng định chủ quyền tiền tệ độc lập của nước Đại Việt.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ nghệ đúc đồng đạt trình độ hoàn thiện cao với thân tiền dày dặn, biên viền nổi cao sắc sảo; nghệ thuật thư pháp chữ Hoa áp tài hoa với nét chữ thanh mảnh, bay bướm tương phản hài hòa trên nền phôi tiền đanh dày, tạo nên diện mạo thẩm mỹ trang trọng, mực thước chốn cung đình.
Giá trị độc đáo: Kế thừa truyền thống đúc tiền dày dặn và nặng khối đặc trưng của giai đoạn cuối thời Lê Sơ (trọng lượng lên tới 8,3 gram và độ dày đạt 3 mm); hiện vật phát hiện tại trung tâm Hoàng thành Thăng Long cung cấp cứ liệu khoa học quý giá đối với nghiên cứu cổ tiền học, lịch sử kinh tế và kỹ thuật luyện kim thời Lê Sơ.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
