Niên đại: Triều vua Minh Mạng
Chất liệu: Kim loại quý (bạc / hợp kim)
Kích thước: Đường kính 36 mm (3,6 cm); trọng lượng: Đang cập nhật
Loại hình: Tiền thưởng
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử quốc gia, số 1 Tràng Tiền, Hà Nội
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền thưởng “Minh Mệnh thông bảo – Long văn” là một di vật tiền ngự ban quý hiếm, mang bố cục đồ án rồng – mặt trời độc đáo bậc nhất trong hệ thống tiền thưởng cung đình triều Nguyễn. Hiện vật có dáng hình tròn dẹt, không đục lỗ, đường kính 36 mm. Biên ngoài của đồng tiền được gia công công phu với hai vành chỉ nổi đồng tâm chạy vòng quanh: vành trong chạm hoa văn kỷ hà mềm mại, vành ngoài chạm nổi dải hoa văn răng cưa nhọn đều đặn, tạo nên một khung viền kép bảo vệ chắc chắn và tôn lên vẻ sắc sảo cho toàn bộ hiện vật.
Mặt trước của đồng tiền được đúc nổi 4 chữ Hán theo thể Chân thư đĩnh đạc, bố cục theo lối đọc chéo (đối đọc): “Minh Mệnh thông bảo” (明命通寳) – xác định rõ niên hiệu chính thức của hoàng đế Minh Mạng. Tọa lạc tại trung tâm lòng tiền là đồ án mặt trời tỏa nhiều tia sáng bung nở như một đóa hoa, biểu trưng cho nguồn quang minh rạng rỡ của bậc thiên tử.
Mặt sau (lưng tiền) sở hữu cấu trúc tạo hình đa tầng lớp sinh động:
Chính giữa tâm tiền tiếp tục đúc nổi đồ án mặt trời tỏa tia sáng tựa nụ hoa đang chớm nở.
Hai bên đồ án mặt trời đúc nổi 2 chữ Hán đăng đối: “Long văn” (龍文) – mang ý nghĩa hoa văn rồng uốn lượn, đồng thời gợi tả khí chất thanh tao, tài hoa xuất chúng.
Phía trên mặt trời là hình tượng đầu rồng uy nghiêm với bờm râu tung bay, mắt sáng, miệng mở; phía dưới là các khúc thân rồng uốn lượn uyển chuyển thoắt ẩn thoắt hiện giữa những làn mây tường vân bềnh bồng. Gờ viền kép ở mặt sau được đúc đồng bộ hoàn toàn với mặt trước.
Đồng tiền là tặng phẩm danh dự cao quý dùng để ban thưởng cho các quan lại, tôn thất có công lao phụng sự chốn triều đình nhân các dịp khánh tiết.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật gắn liền trực tiếp với niên hiệu Minh Mạng (1820 – 1840) – thời kỳ cực thịnh về việc chế định điển lễ và hoàn thiện mỹ thuật cung đình triều Nguyễn; là bằng chứng vật chất nguyên bản phản ánh hệ thống khen thưởng công trạng tinh mỹ của hoàng gia đầu thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện đỉnh cao của tư duy biểu tượng vương quyền: sự hiện diện của hai vầng thái dương ở hai mặt kết hợp cùng hình tượng rồng mây và mỹ tự “Long văn” biểu trưng cho thiên tử quang minh, vận nước hưng long và sự xuất hiện của bậc hiền tài chốn đế đô.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ nghệ đúc chạm kim hoàn đạt tới độ tinh vi, tráng lệ: bố cục gờ viền hai vành độc đáo (vành trong hoa văn, vành ngoài răng cưa), nét chữ Chân thư mực thước cùng nghệ thuật phân lớp đồ án rồng ẩn hiện quanh vầng mặt trời ở mặt sau tạo nên hiệu ứng thị giác đa chiều, sống động.
Giá trị độc đáo: Là mẫu tiền thưởng độc bản mang danh hiệu “Long văn” với cấu trúc đồ án rồng phân đôi ôm trọn mặt trời ở trung tâm; hiện vật lưu giữ nguyên vẹn trọn vẹn cả hai lớp viền hoa văn kép cùng độ sắc nét của minh văn tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
