Niên đại: Triều vua Minh Mạng
Chất liệu: Kim loại
Kích thước: Đường kính 51 mm (5,1 cm); dày 2 mm; trọng lượng: 23 gram
Loại hình: Tiền thưởng / Tiền đại tiền ngự ban (Mỹ hiệu tiền)
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền “Minh Mệnh thông bảo – Phúc lý tuy tương” là một hiện vật tiền thưởng ngự ban khổ lớn (đại tiền) quý giá, đúc kết mỹ ý chúc phúc và giáo huấn đạo đức dưới triều hoàng đế Minh Mạng. Hiện vật có dạng hình tròn, ở giữa đục lỗ vuông theo quy thức triết lý “trời tròn đất vuông”. Đồng tiền được đúc dày dặn, đầm tay với đường kính lớn 51 mm, thân tiền dày 2 mm cùng trọng lượng 23 gram. Cả mép viền ngoài lẫn gờ xung quanh lỗ vuông trung tâm đều được tạo viền gờ chỉ nổi sắc sảo, đóng vai trò khung đỡ bảo vệ bề mặt các chữ Hán đúc nổi phía trong lòng tiền.
Mặt trước của đồng tiền đúc nổi 4 chữ Hán theo thể Chân thư chuẩn mực, bố cục theo lối đọc chéo (đối đọc): “Minh Mệnh thông bảo” (明命通寶). Mặt sau (lưng tiền) đúc nổi 4 chữ Hán mang câu mỹ hiệu kinh điển bắt nguồn từ thiên Chu tụng trong Kinh Thi: “Phúc lý tuy tương” (福履綏將). Trong điển tích cổ, “Phúc lý” mang nghĩa hành vi chuẩn mực, phẩm hạnh tốt đẹp và phúc lộc; “Tuy tương” chỉ sự an lành, yên định và trường cửu lớn lao. Toàn văn mang thông điệp cầu chúc người nhận gìn giữ phẩm hạnh để phúc lành được bình an, vững bền và ngày càng phát triển rạng rỡ. Đồng tiền này được chế tác với công năng đặc thù làm vật phẩm ân tứ cao quý của hoàng đế ban phát cho tôn thất, quan viên đại thần có công lao, đức hạnh lớn nhân dịp đại lễ khánh tiết.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật gắn liền trực tiếp với niên hiệu Minh Mạng (1820 – 1840) – thời kỳ hoàng kim về củng cố điển chế, phát triển văn hóa – giáo dục của triều Nguyễn; là chứng tích vật chất nguyên gốc minh chứng cho chế độ ban thưởng bằng mỹ hiệu tiền mang hàm nghĩa tôn vinh đức hạnh và công trạng chốn triều đình.
Giá trị văn hóa – tư tưởng: Thể hiện đậm nét ảnh hưởng sâu rộng của thi thư cổ điển (Kinh Thi) trong đời sống văn hóa cung đình triều Nguyễn; phản ánh quan niệm gắn liền phúc đức với phẩm hạnh tu dưỡng của kẻ sĩ và chuẩn mực trị quốc của bậc quân vương.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện trình độ đúc kim hoàn tinh vi của các quan xưởng đương thời: bố cục đại tiền khổ rộng (đường kính 51 mm) hài hòa, gờ viền tròn và viền lỗ vuông sắc cạnh, hai mặt đúc chữ Chân thư nổi đĩnh đạc, rõ nét và uy nghiêm.
Giá trị độc đáo: Là mẫu đại tiền thưởng bằng đồng khổ lớn độc bản đúc nổi mỹ tự “Phúc lý tuy tương” dưới triều Minh Mạng; hiện vật bảo lưu trọn vẹn toàn bộ độ đanh sắc của chữ viết, gờ viền và lỗ vuông nguyên bản tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
