Niên đại: Triều vua Trần Thái Tông
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính: 25 mm; độ dày: 1,5 mm; trọng lượng: 3,2 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền được đúc theo quy thức tròn ngoài, vuông trong quen thuộc. Cốt tiền khá dày dặn và chắc chắn, cầm đầm tay. Cả hai mặt trước và sau đều có đường biên mép bản rộng bao quanh, gờ nổi rõ ràng, vừa tạo vẻ cứng cáp vừa giúp bảo vệ mặt chữ khỏi trầy xước trong quá trình mua bán, trao đổi.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán: Nguyên Phong thông bảo 元豐通寳 theo lối đọc xoay vòng theo chiều kim đồng hồ (Nguyên – Phong – Thông – Bảo). Điểm đặc sắc nhất là cách phối hợp lối viết Tạp thư: riêng chữ “Nguyên” (元) được tạo hình theo lối Triện thư uốn lượn cổ kính, còn ba chữ “Phong”, “Thông”, “Bảo” lại viết bằng lối Chân thư ngay ngắn. Nét chữ thanh mảnh, khổ chữ nhỏ gọn; đặc biệt bộ Quai xước (辶) ở chữ “Thông” kéo dài rồi hất ngược lên đầy ấn tượng, trong giới sưu tầm thường ví nét chữ này như dáng đuôi cọp (hổ vĩ).
Mặt sau tiền để trơn, bề mặt phẳng phiu và lưu lại sắc đồng cổ tự nhiên.
Hiện vật ra đời sau khi vua Trần Thái Tông đổi niên hiệu sang Nguyên Phong vào năm Tân Hợi (1251), được phát hành để phục vụ việc chi tiêu của triều đình và hoạt động mua bán của người dân Đại Việt giữa thế kỷ XIII.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Đồng tiền gắn liền với giai đoạn trị vì cuối cùng của vua Trần Thái Tông trước khi nhường ngôi làm Thái thượng hoàng. Đây cũng chính là thời kỳ diễn ra chiến thắng oanh liệt chống quân xâm lược Mông Cổ lần thứ nhất (1258), vì vậy hiện vật mang dấu ấn của một thời khắc lịch sử hào hùng, phản ánh tiềm lực tài chính tự chủ vững vàng của nhà Trần trong thử thách ngoại xâm.
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Nguyên Phong” gửi gắm ước vọng về một đất nước trù phú, mùa màng bội thu và muôn dân no ấm ngay từ buổi đầu; việc đúc tiền riêng khẳng định ý thức chủ quyền độc lập của Đại Việt trước các thế lực phương Bắc.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện sự sáng tạo và phá cách độc đáo trong mỹ thuật tiền tệ thời Trần khi kết hợp nhịp nhàng giữa nét Triện thư cổ kính và Chân thư mực thước; nét vẽ “hổ vĩ” vút cao ở chữ “Thông” tạo điểm nhấn phóng khoáng, khỏe khoắn, cho thấy bàn tay tài hoa của nghệ nhân khắc khuôn đúc lúc bấy giờ.
Giá trị độc đáo: Thuộc nhóm cổ tiền thời Trần rất có giá trị nhờ phong cách thư pháp dị biệt (chữ Triện phối chữ Chân) cùng nét chữ Quai xước hình đuôi cọp đặc trưng; việc tìm thấy hiện vật ngay tại Hoàng thành Thăng Long bổ sung tư liệu hiện vật xác thực phục vụ nghiên cứu khảo cổ học kinh đô và lịch sử tiền tệ thế kỷ XIII.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
