Số đăng ký: LSb.34986
Niên đại: Triều vua Thành Thái
Chất liệu: Bạc mạ vàng
Kích thước: Đường kính 3,5 cm; trọng lượng: 15 gram
Loại hình: Tiền thưởng / Tiền Phi long ngự ban
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử quốc gia, số 1 Tràng Tiền, Hà Nội
Giới thiệu hiện vật
Tiền “Phi long Thành Thái thông bảo” mang số ký hiệu LSb.34986 là một trong những mẫu tiền thưởng kim hoàn tuyệt mỹ của triều Nguyễn, được đúc kết hợp giữa chất liệu kim loại quý và biểu tượng quyền lực đế vương. Hiện vật có dạng hình tròn dẹt không đục lỗ, được đúc bằng hợp kim bạc rồi phủ mạ một lớp vàng sáng bóng, đầm chắc với đường kính 3,5 cm và trọng lượng 15 gram. Chạy men theo đường viền mép ngoài của mặt tiền là một vòng dải hạt châu nổi đều đặn, tạo nên khung viền trang nhã và tôn nghiêm.
Mặt trước của đồng tiền được đúc nổi 4 chữ Hán theo lối đọc chéo (đối đọc): “Thành Thái thông bảo” (成泰通寶) – xác định rõ niên hiệu chính thức của hoàng đế Thành Thái. Tọa lạc tại vị trí trung tâm lòng tiền là đồ án mặt trời tỏa nhiều tia sáng bung nở rực rỡ, nhìn tựa như một đóa hoa đang khoe sắc, mang ý nghĩa thái dương quang minh chiếu rọi.
Mặt sau (lưng tiền) đúc nổi đồ án Phi long (rồng mây): hình tượng rồng uốn lượn uyển chuyển giữa những làn mây tường vân cuộn sóng. Thân rồng thể hiện các khúc lượn mềm mại, bờm râu tung bay, vảy rồng chạm khắc tinh xảo, toát lên thần thái uy dũng của loài linh thú đứng đầu tứ linh – đại diện cho uy quyền tối cao của thiên tử và sự phồn vinh của quốc gia.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật gắn liền trực tiếp với niên hiệu Thành Thái – giai đoạn lịch sử cận đại đầy biến động của triều Nguyễn; là hiện vật gốc quý báu minh chứng cho điển chế ban thưởng công trạng, ân sủng hoàng gia và quy chuẩn tiền tệ ngự dụng cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện đậm nét tư tưởng quân quyền thần thánh hóa qua hình tượng rồng đạp mây (Phi long) và vầng thái dương rạng rỡ; đồng thời phản ánh nếp sinh hoạt văn hóa cung đình tao nhã qua việc chế tác những đồng tiền thưởng mang tính biểu tượng danh dự cao quý thay vì mục đích lưu thông thương mại.
Giá trị nghệ thuật: Đạt trình độ mỹ thuật cung đình đỉnh cao với bố cục đăng đối, hài hòa: đồ án mặt trời cách điệu hình bông hoa ở trung tâm bao bọc bởi 4 chữ Hán thanh thoát cùng đường viền hạt châu ở mặt trước; đối xứng hài hòa với hình tượng rồng mây đúc nổi sống động, mạnh mẽ ở mặt sau.
Giá trị độc đáo: Là mẫu tiền thưởng bằng bạc mạ vàng mang chủ đề “Phi long” độc đáo, có trọng lượng đầm chắc (15 gram), kết cấu hoa văn hạt châu hiếm thấy và còn được bảo tồn nguyên vẹn bề mặt mạ vàng cùng nét đúc sắc sảo tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
