Niên đại: Triều vua Thiệu Trị
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính 24 mm; trọng lượng: 9 phân tương đương khoảng 3,4 đến 3,6 gram
Loại hình: Tiền lưu hành hạng lớn
Nơi phát hiện: Cục Thông Bảo Hà Nội và Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền Thiệu Trị thông bảo loại 9 phân có dáng hình tròn dẹt, tâm đục lỗ vuông, bao bọc bởi gờ viền mép ngoài và gờ viền lỗ vuông đúc nổi dày dặn, sắc nét. Đồng tiền thuộc quy cách tiền đồng hạng lớn với đường kính 24 mm, định lượng chuẩn 9 phân, bề mặt phẳng phiu và kết cấu đanh chắc. Hiện vật được chuẩn tấu khởi đúc vào tháng 3 mùa xuân năm Thiệu Trị thứ nhất 1841, khởi đầu từ mẫu tiền mới do Bộ Hộ trình duyệt rồi giao cục Thông Bảo ở Hà Nội đúc theo ngạch thợ và thể lệ năm Minh Mệnh thứ 16.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Thiệu Trị thông bảo 紹治通寳, minh định tính chất tiền tệ chính quy của triều đại. Nét chữ vuông vức, chân phương, đúc nổi rõ nét và phân bổ cân xứng ở 4 hướng quanh tâm tiền.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, không có hoa văn hay ký tự minh văn.
Hiện vật là đơn vị tiền đồng chuẩn ngạch dùng trong việc lưu thông thanh toán lớn, chi trả quân lương, nộp thuế khóa và điều hòa tiền tệ giữa triều đình với các địa phương trọng yếu như Hà Nội, Nam Định, Hải Dương, Sơn Tây, Bắc Ninh.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật là biểu trưng cho chính lệnh mới khi hoàng đế Thiệu Trị đăng cơ 1841, phản ánh thiết chế đúc tiền quy chuẩn của triều Nguyễn và mạng lưới phân phối tiền tệ từ kinh đô Huế ra 13 tỉnh thành Bắc Kỳ ở nửa đầu thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện tư duy quản lý tiền tệ nhà nước theo định mức trọng lượng tiêu chuẩn 9 phân truyền thống; phản ánh vai trò của đồng tiền pháp định trong việc thực thi quyền lực kinh tế và củng cố thể chế phong kiến tập quyền.
Giá trị nghệ thuật: Kỹ thuật đúc đồng thể hiện trình độ tay nghề cao của thợ cục Thông Bảo Hà Nội qua đường kính 24 mm cân đối, độ dày và trọng lượng chuẩn xác; phong cách thư pháp Chân thư to bản, đĩnh đạc và mực thước.
Giá trị độc đáo: Là mẫu tiền đồng hạng lớn chuẩn 9 phân giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tiền tệ niên hiệu Thiệu Trị, ghi nhận sự chuyển giao quyền lực suôn sẻ và sự tiếp nối quy chế tiền tệ hoàn bị từ thời vua cha Minh Mạng.
