Niên đại: Triều vua Tự Đức
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính 51,5 mm; độ dày: 3 mm; trọng lượng: 35,5 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền thưởng Tự Đức thông bảo – Như sơn như xuyên như chí như phụ có hình dáng tròn dẹt, tâm đục lỗ vuông, bao quanh bởi gờ viền mép ngoài và gờ viền lỗ vuông đúc nổi rõ nét. Chu vi đồng tiền chuẩn xác, bề mặt phẳng phiu, các đường gờ mép sắc gọn tạo nên kết cấu đồng đều và chắc chắn. Khối lượng đạt 35,5 gram cùng độ dày 3 mm mang lại cảm giác đầm tay, đanh chắc.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Tự Đức thông bảo 嗣德通寳, xác định tiền được đúc dưới thời vua Tự Đức. Nét chữ vuông vức, chân phương và phân bổ cân xứng trên nền lòng tiền.
Mặt sau lưng tiền đúc nổi 8 chữ Hán: Như sơn như xuyên như chí như phụ 如山如川如至如阜, bố cục theo lối liên đọc xoay vòng ngược chiều kim đồng hồ quanh lỗ vuông trung tâm. Cụm từ bắt nguồn từ thiên Thiên bảo trong Kinh Thi: Như sơn như phụ, như cương như lăng, như xuyên chi phương chí, mang ý nghĩa phúc trạch, công đức và sự trường thọ của bậc đế vương vững bền như núi cao, như gò đống, dồi dào cuồn cuộn như dòng sông lớn đang chảy tới. Tám chữ được sắp xếp hài hòa, nét chữ thanh thoát và đúc nổi rõ ràng.
Hiện vật được triều đình đúc làm tặng phẩm danh dự ban thưởng cho các quan lại, tôn thất có công lao phụng sự xã tắc, hoặc dùng làm tặng phẩm cát tường chúc thọ trong các dịp đại lễ khánh tiết chốn hoàng cung.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật phản ánh chế độ ban thưởng và hệ thống điển lễ dưới thời hoàng đế Tự Đức 1847 – 1883, ghi dấu sự kế thừa hoàn chỉnh các điển chế đúc tiền thưởng mỹ hiệu của vương triều Nguyễn ở nửa sau thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện việc vận dụng nhuần nhuyễn thi liệu kinh điển Nho gia từ Kinh Thi vào mỹ thuật cung đình; minh văn là lời tụng ca và chúc nguyện tôn nghiêm về sự trường tồn, vững chãi của vương triều cùng phúc thọ của thiên tử.
Giá trị nghệ thuật: Kỹ thuật đúc kim loại thể hiện trình độ cao qua kích thước lớn trên 51 mm, độ dày 3 mm đồng đều và gờ viền sắc cạnh; nghệ thuật bố cục 8 chữ Hán quanh tâm vuông đạt sự cân đối chặt chẽ, nét chữ Chân thư mực thước và đĩnh đạc.
Giá trị độc đáo: Thuộc nhóm tiền thưởng mỹ hiệu 8 chữ quý hiếm của triều Nguyễn, nổi bật bởi cấu trúc minh văn đọc vòng ngược chiều kim đồng hồ kết hợp ý nghĩa biểu tượng thiên nhiên hùng vĩ trong điển cố văn học cổ điển.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
