Niên đại: Triều vua Tự Đức
Chất liệu: Kim loại đồng / hợp kim đồng
Kích thước: Đường kính 51 mm; độ dày: 3 mm; trọng lượng: 28,6 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền thưởng Tự Đức thông bảo – Tự thiên hựu chi cát vô bất lợi có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, bao bọc bởi gờ viền mép ngoài và gờ viền lỗ vuông đúc nổi rõ nét. Chu vi đồng tiền chuẩn xác, bề mặt phẳng phiu, các đường gờ mép sắc gọn tạo nên kết cấu đồng đều và chắc chắn. Thân tiền đanh chắc với đường kính 51 mm và độ dày 3 mm.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Tự Đức thông bảo 嗣德通寳, xác định tiền được đúc chính thức dưới thời hoàng đế Tự Đức. Nét chữ vuông vức, chân phương và phân bổ cân xứng ở 4 hướng quanh tâm tiền.
Mặt sau lưng tiền đúc nổi 8 chữ Hán: Tự thiên hựu chi cát vô bất lợi 自天祐之吉無不利, bố cục theo lối liên đọc xoay vòng ngược chiều kim đồng hồ quanh lỗ vuông trung tâm. Cụm từ bắt nguồn từ thiên Hệ từ thượng trong Kinh Dịch: Tự thiên hựu chi, cát vô bất lợi, mang ý nghĩa được trời che chở giúp đỡ thì việc gì cũng tốt lành, không có điều gì là không thuận lợi. Tám chữ được sắp đặt hài hòa, nét chữ thanh thoát, đúc nổi sắc nét trên nền lòng tiền.
Hiện vật là tặng phẩm danh dự cao quý được triều đình đúc để ban thưởng cho các quan lại, tôn thất có công tích phụng sự triều đình, hoặc dùng làm tặng phẩm cát tường cầu phúc, trừ tà trong các dịp đại lễ khánh tiết chốn hoàng cung.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật phản ánh chế độ ân ban và hệ thống điển lễ dưới thời hoàng đế Tự Đức 1847 – 1883, ghi dấu sự kế thừa hoàn chỉnh các quy chuẩn tiền thưởng mỹ hiệu của triều Nguyễn ở nửa sau thế kỷ XIX.
Giá trị văn hóa: Thể hiện việc tiếp thu sâu sắc tư tưởng triết học Dịch học cổ điển vào mỹ thuật tiền tệ cung đình; minh văn là lời chúc tụng thiêng liêng về thiên mệnh và sự bảo hộ của trời đất đối với sự nghiệp trị quốc của đấng minh quân.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện trình độ đúc đồng đạt độ chuẩn xác cao qua đường kính 51 mm, độ dày 3 mm sắc cạnh; nghệ thuật bố cục 8 chữ Hán quanh tâm vuông đạt sự cân đối chặt chẽ, nét chữ Chân thư mực thước, chân phương và đĩnh đạc.
Giá trị độc đáo: Thuộc nhóm tiền thưởng mỹ hiệu 8 chữ quý hiếm mang tư tưởng Kinh Dịch của triều Tự Đức, nổi bật bởi cấu trúc minh văn đọc vòng ngược chiều kim đồng hồ kết hợp ý nghĩa chúc phúc cát tường trang trọng chốn hoàng cung.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
