Số đăng ký: BTQT 1464KL483
Niên đại: Văn hóa Đông Sơn, cách ngày nay khoảng 2.500 năm
Chất liệu: Đồng
Kích thước: Cao 27 cm; đường kính mặt 33,5 cm; đường kính chân 41,5 cm
Trọng lượng: 8 kg
Số quai: 4 quai, gồm 2 đôi quai kép
Nguồn gốc: Phát hiện tại làng Trà Lộc, tỉnh Quảng Trị
Đơn vị lưu giữ hiện nay: Trung tâm Quản lý di tích và Bảo tàng tỉnh Quảng Trị
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 15/01/2020
Giới thiệu bảo vật
Trống đồng Trà Lộc là hiện vật thuộc Văn hóa Đông Sơn, có niên đại cách ngày nay khoảng 2.500 năm. Trống được phát hiện tại khu vực làng Trà Lộc, tỉnh Quảng Trị, nơi nằm trong vùng giao lưu giữa các cộng đồng Văn hóa Đông Sơn ở phía Bắc và Văn hóa Sa Huỳnh ở miền Trung.
Trống có kích thước tương đối nhỏ, cao 27 cm, đường kính mặt 33,5 cm, đường kính chân 41,5 cm, trọng lượng 8 kg. Tổng thể gồm mặt, tang, thân và chân trống. Tang phình rộng, thân thon dần xuống dưới, chân choãi. Hai bên thân bố trí hai đôi quai kép hình bán khuyên, bề mặt quai trang trí hoa văn thừng tết.
Mặt, tang và thân trống đều được phủ hệ thống hoa văn hình học kết hợp với các hình tượng chim, thuyền, người và động vật, trong khi phần chân trống để trơn, không trang trí.
Đặc điểm tạo hình và hoa văn
Chính giữa mặt trống là ngôi sao nổi 10 cánh, các cánh tương đối rộng. Xen giữa các cánh sao có những mô típ hình chữ V lồng nhau, đầu chữ V hướng ra phía ngoài.
Bao quanh ngôi sao là 7 vành hoa văn đồng tâm. Các họa tiết chủ yếu gồm vòng tròn tiếp tuyến có chấm giữa, các dải chấm, răng cưa và hoa văn hình học. Một vành nổi bật trang trí bốn con chim bay ngược chiều kim đồng hồ. Chim có mỏ dài, mào và đuôi kéo dài, được thể hiện theo lối cách điệu đặc trưng của nghệ thuật Đông Sơn.
Phần tang trống trang trí bốn hình thuyền nối tiếp nhau. Trên mỗi thuyền có hình người chèo và điều khiển thuyền; ở giữa xuất hiện hình chim. Các hình thuyền được đặt xen giữa những dải hoa văn răng cưa và chấm, tạo thành một băng trang trí chạy quanh tang.
Phần thân trống có 5 vành hoa văn, được chia thành các ô trang trí. Đặc sắc nhất là tám hình bò u có kích thước lớn nhỏ khác nhau. Bò được tạo nổi cao, thân chắc, phần u trên lưng và cặp sừng được nhấn mạnh. Đây là một trong những mô típ đặc biệt nhất của Trống đồng Trà Lộc và tạo nên nét riêng rõ rệt so với nhiều trống Đông Sơn khác.
Xen giữa các hình bò là những dải hoa văn chấm và răng cưa. Việc kết hợp các mô típ hình học với hình chim, thuyền, người và động vật tạo nên một bố cục trang trí phong phú nhưng vẫn phân chia rõ ràng theo từng bộ phận của trống.
Trống được đúc bằng khuôn hai mang, dấu vết ghép khuôn vẫn còn nhận biết trên hiện vật. Kỹ thuật đúc một vật thể rỗng có kích thước tương đối lớn, đồng thời tạo được hệ thống hoa văn nổi và các hình tượng phức tạp trên bề mặt cho thấy trình độ luyện kim và đúc đồng phát triển của cư dân Đông Sơn.
Trống đồng Trà Lộc mang những đặc trưng cơ bản của trống đồng Đông Sơn nhưng có nhiều nét riêng về nghệ thuật trang trí. Đáng chú ý nhất là hệ thống tám hình bò u, bên cạnh các hình chim bay, thuyền và người chèo thuyền.
Các hình tượng này phản ánh thế giới tự nhiên, đời sống sông nước và những yếu tố văn hóa của cộng đồng cư dân cổ. Đặc điểm tạo hình của Trống đồng Trà Lộc cũng có những nét gần gũi với nhóm hiện vật Đông Sơn ở khu vực Làng Vạc, Nghệ An, cho thấy sự đa dạng về phong cách trong không gian Văn hóa Đông Sơn.
Việc phát hiện trống tại Quảng Trị còn cung cấp tư liệu quan trọng về sự lan tỏa và giao lưu của Văn hóa Đông Sơn xuống khu vực miền Trung trong thời kỳ Tiền – Sơ sử.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử – khảo cổ: Trống là hiện vật tiêu biểu của Văn hóa Đông Sơn được phát hiện tại Quảng Trị, góp phần xác định phạm vi phân bố và giao lưu văn hóa của cư dân Đông Sơn cách ngày nay khoảng 2.500 năm.
Giá trị nghệ thuật: Ngôi sao 10 cánh, bốn chim bay, bốn hình thuyền, hình người và đặc biệt là tám hình bò u tạo nên hệ thống trang trí phong phú, mang nét riêng trong nghệ thuật trống đồng Đông Sơn.
Giá trị kỹ thuật: Trống được đúc bằng khuôn hai mang, kết hợp cấu trúc thân rỗng với nhiều lớp hoa văn nổi phức tạp, thể hiện trình độ luyện kim và kỹ thuật đúc đồng phát triển.
Giá trị văn hóa: Các hình chim, thuyền, người và động vật phản ánh môi trường sống, hoạt động giao thông đường thủy và thế giới biểu tượng của cộng đồng cư dân cổ.
Giá trị độc bản: Trống đồng Trà Lộc là hiện vật gốc, độc bản, vừa mang đặc trưng chung của Văn hóa Đông Sơn vừa có những yếu tố tạo hình riêng, nổi bật nhất là hệ thống hình bò u trên thân trống. Hiện vật được công nhận là Bảo vật quốc gia ngày 15/01/2020.
Trống đồng Trà Lộc là một hiện vật đặc sắc của Văn hóa Đông Sơn tại miền Trung Việt Nam. Cấu trúc cân đối cùng hệ thống hoa văn sao, chim, thuyền, người và tám hình bò u giúp bảo vật trở thành nguồn tư liệu quan trọng về nghệ thuật đúc đồng, đời sống và sự giao lưu văn hóa ở Quảng Trị cách ngày nay khoảng 2.500 năm.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
