Niên đại: Thế kỷ III–V
Văn hóa: Óc Eo
Chất liệu: Đồng
Kích thước: Cao 23 cm; rộng 11 cm
Loại hiện vật: Cổ vật
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh
Giới thiệu hiện vật
Tượng Thần Vishnu là một tác phẩm điêu khắc tôn giáo tiêu biểu của văn hóa Óc Eo, có niên đại khoảng thế kỷ III–V. Pho tượng được đúc bằng đồng, thể hiện Vishnu – một trong những vị thần quan trọng của Ấn Độ giáo – trong tư thế đứng trên bệ với bốn cánh tay và những vật biểu trưng đặc trưng. Tuy có kích thước nhỏ, cao 23 cm, tác phẩm được tạo hình cân đối, hài hòa và thể hiện rõ đặc điểm của một thần tượng Hindu. Đây là nguồn tư liệu quan trọng phản ánh sự hiện diện và ảnh hưởng của Ấn Độ giáo trong đời sống tín ngưỡng của cư dân thuộc không gian văn hóa Óc Eo.
Vishnu được thể hiện trong tư thế đứng thẳng trên bệ, đầu đội mũ hình trụ, thân hình cân đối và trang nghiêm. Thần có bốn cánh tay, một đặc điểm quen thuộc trong nghệ thuật tạo hình Vishnu. Những cánh tay cầm các vật biểu trưng không chỉ giúp nhận diện vị thần mà còn thể hiện quyền năng và vai trò của Vishnu trong hệ thống tín ngưỡng Ấn Độ giáo. Phần thân dưới của tượng quấn dhoti dài, loại trang phục truyền thống phổ biến trong nghệ thuật Ấn Độ và các nền văn hóa chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo.
Ở hai tay phía sau, một tay của Vishnu cầm vỏ ốc Shankha, biểu tượng thường gắn với âm thanh thiêng, nguồn gốc của sự sống và sức mạnh thần linh. Hai tay phía trước tiếp tục mang những biểu tượng đặc trưng. Tay phải cầm quả cầu Bhu, được diễn giải là hình tượng của Trái Đất; tay trái tựa lên một cây chùy dài, biểu tượng của sức mạnh và quyền uy. Sự kết hợp của các vật biểu trưng tạo nên một hình tượng vừa trang nghiêm, vừa thể hiện rõ chức năng bảo hộ và duy trì trật tự của Vishnu.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Tượng có niên đại thế kỷ III–V, là nguồn tư liệu quan trọng về đời sống tôn giáo và sự giao lưu văn hóa trong không gian Óc Eo ở những thế kỷ đầu Công nguyên.
Giá trị tôn giáo: Pho tượng thể hiện Vishnu – vị thần bảo tồn trong Ấn Độ giáo – với bốn cánh tay và những vật biểu trưng đặc trưng, phản ánh sự hiện diện của tín ngưỡng Vishnu trong đời sống cư dân đương thời.
Giá trị nghệ thuật: Hình tượng được tạo tác cân đối, hài hòa, kết hợp nhiều chi tiết biểu tượng trong một tác phẩm có kích thước nhỏ.
Giá trị kỹ thuật: Việc đúc một pho tượng bốn tay cùng nhiều vật biểu trưng cho thấy trình độ chế tác đồng và khả năng tạo tượng phát triển của cư dân Óc Eo.
Giá trị giao lưu văn hóa: Tác phẩm là minh chứng tiêu biểu cho quá trình tiếp nhận và bản địa hóa những yếu tố tôn giáo, nghệ thuật có nguồn gốc Ấn Độ trong văn hóa Óc Eo.
Với những giá trị về lịch sử, tôn giáo, nghệ thuật và giao lưu văn hóa, Tượng Thần Vishnu là một trong những tác phẩm tiêu biểu giúp nhận diện ảnh hưởng của Ấn Độ giáo trong văn hóa Óc Eo, đồng thời phản ánh sự phong phú của đời sống tín ngưỡng tại vùng Nam Bộ cổ trong những thế kỷ đầu Công nguyên.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
