Niên đại: Năm 1975
Chất liệu: Kim loại
Kích thước: Dài 620 cm; rộng 327 cm; cao 127 cm
Loại hiện vật: Lịch sử chiến tranh cách mạng
Xuất xứ: Liên Xô chế tạo
Đơn vị sử dụng: Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Tăng Thiết giáp 203, Quân đoàn 2
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Xe tăng T54B số hiệu 843 là một trong những hiện vật đặc biệt gắn với Chiến dịch Hồ Chí Minh và ngày 30 tháng 4 năm 1975. Đây là loại xe tăng hạng trung do Liên Xô chế tạo và viện trợ cho Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Xe mang màu xanh, trên tháp pháo có súng máy 12,7 mm; hai bên tháp pháo sơn hình ngôi sao vàng đặt trong vòng tròn đỏ viền vàng. Trong mùa Xuân năm 1975, xe tăng 843 thuộc Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Tăng Thiết giáp 203, Quân đoàn 2, tham gia nhiều trận đánh từ miền Trung đến Sài Gòn. Sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiếc xe tiến vào khu vực Dinh Độc Lập và trở thành một trong những chứng tích tiêu biểu của thời khắc kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.
Xe tăng 843 thuộc dòng T54B, một loại xe tăng chiến đấu hạng trung. Thân xe được sơn màu xanh. Phía trên là tháp pháo, có trang bị súng máy 12,7 mm. Hai bên tháp pháo mang biểu tượng ngôi sao vàng trên nền vòng tròn đỏ viền vàng. Với kết cấu bánh xích và hệ thống vũ khí trên tháp pháo, xe vừa có khả năng cơ động trên nhiều dạng địa hình, vừa đảm nhiệm nhiệm vụ đột phá các tuyến phòng thủ và hỗ trợ bộ binh trong quá trình tiến công.
Sự kiện lịch sử
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, xe tăng số hiệu 843 tham gia cùng đơn vị trong quá trình tiến quân từ miền Trung vào phía Nam. Xe tham gia giải phóng Huế, Đà Nẵng, sau đó tiếp tục hành quân qua các tỉnh ven biển miền Trung để tiến về Sài Gòn. Hành trình này diễn ra trong nhịp độ rất nhanh của những tuần cuối cuộc chiến. Các đơn vị tăng thiết giáp vừa chiến đấu, vừa cơ động trên một quãng đường dài để kịp tham gia trận tiến công cuối cùng. Xe tăng 843 thường đi ở vị trí đầu đội hình, đảm nhận nhiệm vụ đột phá những tuyến ngăn chặn trên đường tiến quân.
Từ ngày 26 đến 29 tháng 4 năm 1975, xe tăng 843 tham gia chiến đấu tại khu vực căn cứ Nước Trong. Đây là một trong những tuyến phòng thủ trên hướng tiến vào Sài Gòn. Xe cùng các lực lượng trong đội hình tiến công tham gia phá vỡ hệ thống phòng ngự, mở đường cho lực lượng tiếp tục tiến sâu. Sau khi vượt qua tuyến Nước Trong, đội hình tăng thiết giáp tiếp tục tiến nhanh về trung tâm Sài Gòn trong ngày 30 tháng 4.
Ngày 30 tháng 4 năm 1975, xe tăng 843 tiếp tục dẫn đầu đội hình tiến vào Sài Gòn. Theo tư liệu về hiện vật, trên đường tiến về Dinh Độc Lập, xe đã tham gia chiến đấu và bắn cháy ba xe tăng, xe bọc thép của đối phương. Đội hình tăng thiết giáp sau đó tiến thẳng về trung tâm thành phố với mục tiêu Dinh Độc Lập – nơi đặt cơ quan đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Khoảng 11 giờ trưa, xe tăng 843 tiến tới khu vực cổng Dinh Độc Lập.
Khi tiến vào Dinh Độc Lập, xe tăng 843 lao vào cổng phụ nhưng sau đó bị chết máy. Đại đội trưởng Đại đội 4 Bùi Quang Thận, chỉ huy xe 843, rời khỏi xe, mang theo lá cờ và tiến vào bên trong Dinh. Sau đó, ông lên nóc Dinh Độc Lập và cắm cờ. Cùng thời điểm ấy, xe tăng T59 số hiệu 390 tiến qua cổng chính của Dinh. Hai chiếc xe 843 và 390 vì vậy đều gắn trực tiếp với một trong những thời khắc được ghi nhớ nhiều nhất của ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, lực lượng tăng thiết giáp giữ vai trò quan trọng trong việc tạo sức đột phá và duy trì tốc độ tiến công. Xe tăng có khả năng vượt qua các tuyến phòng thủ, hỗ trợ bộ binh và nhanh chóng tiến sâu vào những mục tiêu trọng yếu. Xe 843 là một ví dụ tiêu biểu cho vai trò ấy. Từ những trận đánh trên đường tiến quân đến thời điểm xuất hiện tại Dinh Độc Lập, chiếc xe luôn gắn với đội hình tiến công ở những vị trí quan trọng.
Sau chiến tranh, xe tăng số hiệu 843 được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Giá trị của hiện vật không chỉ nằm ở cấu tạo của một phương tiện chiến đấu, mà trước hết ở lịch sử cụ thể gắn với chính chiếc xe. Số hiệu 843, đơn vị sử dụng, hành trình chiến đấu từ miền Trung đến Sài Gòn và sự kiện tại Dinh Độc Lập ngày 30 tháng 4 năm 1975 khiến chiếc xe trở thành một nguồn tư liệu trực quan đặc biệt về những ngày cuối cùng của chiến tranh.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Xe tăng 843 trực tiếp tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, từ các chiến trường miền Trung đến Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Giá trị quân sự: Hiện vật phản ánh vai trò của lực lượng tăng thiết giáp trong việc đột phá các tuyến phòng thủ, hỗ trợ tiến công và nhanh chóng chiếm lĩnh những mục tiêu quan trọng.
Giá trị sự kiện: Xe tăng 843 gắn trực tiếp với thời khắc tiến vào Dinh Độc Lập ngày 30 tháng 4 năm 1975; chỉ huy xe Bùi Quang Thận là người mang cờ lên nóc Dinh.
Giá trị tư liệu: Số hiệu, đơn vị sử dụng và hành trình chiến đấu của chiếc xe được xác định cụ thể, tạo nên giá trị đặc biệt cho việc nghiên cứu lịch sử quân sự Việt Nam năm 1975.
Giá trị giáo dục: Xe tăng 843 là một chứng tích trực quan giúp công chúng tiếp cận những sự kiện của Chiến dịch Hồ Chí Minh và thời điểm kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, quân sự và sự kiện, Xe tăng T54B số hiệu 843 là một trong những hiện vật tiêu biểu gắn với Chiến dịch Hồ Chí Minh và ngày 30 tháng 4 năm 1975, lưu giữ dấu ấn trực tiếp của đoàn quân tiến vào Dinh Độc Lập trong thời khắc lịch sử của dân tộc.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
