Thời gian tổ chức
Hội Bích Câu Đạo Quán được tổ chức mỗi năm hai lần vào ngày 4 tháng Hai và ngày 12 tháng Tám âm lịch, trong đó ngày 12 tháng Tám là chính hội. Đây là dịp để nhân dân tưởng nhớ và tôn vinh đức tiên ông Trần Tú Uyên, vị thần được thờ tại Bích Câu đạo quán.
Địa điểm
Lễ hội diễn ra tại Bích Câu đạo quán, số 14 phố Cát Linh, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội.
Bích Câu đạo quán là một trong những trung tâm truyền Đạo Nam xưa. Đây từng là nơi “Thần kinh tại hội”, thường xuyên diễn ra các cuộc “cẩm kỳ thi họa” của các nho sĩ ở kinh đô Thăng Long cùng nhiều tao nhân mặc khách từ khắp nơi. Các nho sinh của Văn Miếu – Quốc Tử Giám cũng thường tới đây vãn cảnh, xin thơ, vịnh thơ và xin thuốc chữa bệnh.
Lịch sử
Bích Câu đạo quán được xây dựng trên gò Kim Quy, nơi vốn là cố trạch của Tú Uyên, nằm ở phía trái Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Công trình được dựng vào niên hiệu Hồng Đức đời vua Lê Thánh Tông (1460–1497). Đây cũng là nơi tương truyền Tú Uyên gặp tiên nữ Giáng Kiều, nên duyên và sau đó tu hành đắc đạo.
Cư dân làng An Trạch thuộc làng Bích Câu, huyện Quảng Đức, phủ Phụng Thiên, ở phía tây nam thành Thăng Long, đã dựng nên quán Bích Câu. Từ khoảng nửa sau thế kỷ XIV, bảy dòng họ gồm Nguyễn, Lê, Trần, Hoàng, Cao, Vũ, Bùi đã đến đây sinh sống, khai khẩn đất đai và lập làng.
Truyền thuyết “Bích Câu kỳ ngộ” trong Truyền kỳ tân phả của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm (thế kỷ XVIII), cùng bản truyện nôm của Vũ Quốc Trân, đã lưu truyền rộng rãi qua nhiều thế kỷ. Theo truyền thuyết, sau khi đắc đạo, đức tiên ông Trần Tú Uyên thường hiển linh phù hộ cho nhân dân quanh vùng.
Tương truyền vua Lê Hiển Tông (1458–1504) từng được tiên ông ứng mộng giúp đánh thắng quân Chiêm Thành. Sau chiến thắng, nhà vua đã đích thân đến Bích Câu làm lễ tạ ơn và phong cho Tú Uyên danh hiệu “An quốc tự chân nhân”, đồng thời đặt tên nơi đây là Bích Câu đạo quán, chuyên thờ đạo Lão và cho xây dựng chùa An Quốc.
Dân gian còn truyền lại bài ca:
Giúp cho đất nước thanh bình
Giúp cho sức mạnh dân lành an cư
Quan triều chính cùng vua hoan hỉ
Sắm lễ ra miếu để tạ thần.
Chiếu phong “An Quốc chân nhân”
Muôn đời hương khói đượm nhuần âu ca.
Phần lễ
Lễ hội Bích Câu đạo quán được tổ chức với các nghi lễ tế truyền thống. Ngoài lễ tế chung của làng tại đình, các dòng họ lớn trong làng cũng làm lễ tại nhà trưởng họ. Lễ vật thường gồm xôi, oản và hoa quả.
Đặc biệt trong lễ hội có lễ phụng bút (đảo bút) được tổ chức trang trọng, thường diễn ra ba ngày liền trong các kỳ hội để xin thơ của đức tiên ông.
Để thực hiện nghi lễ này cần có ba người:
Một người cầm bút hạc để giáng bút (người quan trọng nhất).
Một người ghi chép.
Một người đọc lại chữ viết.
Những người được chọn tham gia thường là người biết chữ Nho. Trước khi làm lễ, họ phải giữ mình thanh tịnh, tắm rửa sạch sẽ từ ngày hôm trước. Khi hành lễ, họ mặc áo quần the, bên ngoài khoác áo thụng nâu, đầu đội khăn, ngồi trên sập đặt trước bàn thờ của ngài.
Nghi thức bắt đầu bằng việc thắp ba nén hương, sau đó người cầm bút lấy khăn đỏ phủ kín mặt. Nếu thần linh ứng nghiệm, chiếc khăn sẽ được tung ra và người cầm bút bắt đầu viết trên một mâm đồng đã rải cát. Cát dùng trong nghi lễ phải được rửa sạch, sàng lọc nhiều lần rồi phơi khô, chỉ dành riêng cho việc giáng bút. Khi đã quen với việc hành lễ, người cầm bút có thể không cần che mặt bằng khăn hay viết trên mâm cát nữa mà viết trực tiếp theo dạng “chữ bóng”. Trong quá trình viết, người ngồi bên cạnh sẽ đọc lại từng chữ vừa hiện ra. Nếu chữ viết không đúng, người đọc sẽ gõ nhẹ bút vài lần để nhắc phải viết lại. Trường hợp viết lại hai, ba lần mà vẫn không được, coi như thần chưa ứng, người cầm bút phải rời chỗ để người khác thay vào. Nhiều khi phải thay đến sáu, bảy người mới tìm được người có thể tiếp nhận linh ứng.
Khi thần giáng bút, người cầm bút thường cảm thấy vai và tay trái trở nên nặng, còn tay phải thì tự động cử động để viết một cách vô thức. Có những lần thần nhập, người cầm bút có thể ngồi viết suốt cả đêm. Nội dung giáng bút đôi khi được thể hiện bằng những bài thơ hoàn chỉnh; điều này khiến người chứng kiến tin rằng nếu chỉ là con người sáng tác thì khó có thể làm thơ nhanh và nhiều đến như vậy.
Khoảng năm 1956–1957, đoàn Bộ Văn hóa Ba Lan khi sang Việt Nam đã đến thăm và quay phim, chụp ảnh nghi lễ phụng bút (bằng phim đen trắng). Người Ba Lan còn xin được một bài thơ do thần giáng bút. Khi đó, những người thực hiện nghi lễ là cụ Cả Tỵ (Nguyễn Khắc Chung) và cụ Cả Chi (Cao Chí Chi).
Có lần dân làng xin tiên ông giáng bút để kể lại lịch sử của ngài. Thần nhập và nói suốt đêm, chép được hơn 100 trang vở học trò, sau đó sao thành hai quyển: một quyển cụ Cả Tỵ giữ, một quyển gửi tặng bảo tàng.
Trong đó có đoạn kể về duyên kỳ ngộ với tiên nữ Giáng Kiều, khi Tú Uyên bắt gặp lá thơ đề của nàng tại chùa Bà Ngô:
Liễu lục đào hồng tam nguyệt thiên
Thanh oanh phi hạ phạm hoa vân
Lam kiều lộ ngoại nhân như nghĩ
Thùy thức thần tiên tại nhỡn tiền.
Dịch:
Liễu thắm đào hồng tiết tháng Ba
Xe loan hạ cánh, chim hót ca
Cầu Lam chật ních, người như kiến
Ai biết thần tiên trước mặt ta.
Dân làng An Trạch còn truyền tụng rằng tiên ông thường giúp dân chữa bệnh. Những người mắc bệnh nặng nếu còn duyên sống thì khi đến xin, ngài sẽ cho bài thuốc bằng các loại lá cây. Với người nghèo hiền lành, những vị thuốc ấy thường rất dễ kiếm, thậm chí không phải mua.
Tiếc rằng đến nay lễ phụng bút gần như đã thất truyền, chỉ còn trong ký ức của con cháu những người từng được tham gia nghi lễ.
Phần hội
Trong hội Bích Câu xưa còn có nhiều hoạt động văn hóa dân gian như: thi hoa thủy tiên, chọi gà, cờ người, thổi xôi, thi chuối đẹp và hát ca trù.
Hiện nay, để tiếp nối truyền thống thơ phú của Bích Câu đạo quán, tại đây vẫn duy trì sinh hoạt ca trù hàng tháng của Câu lạc bộ Ca trù Hà Nội.
Tài liệu tham khảo
- Thùy Linh, Bích Câu Đạo Quán – Chứng tích của Đạo Giáo Thần tiên tại kinh thành Thăng Long, trang hanoi.qdnd.vn, ngày 28/09/2020.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
- Bảo Thoa, Bích Câu Đạo Quán: Nơi lưu giữ mạch nguồn di sản văn hoá, Tạp chí Việt – Đức, ngày 14/03/2024.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Time of the Festival
The Bich Cau Dao Quan Festival is held twice each year, on the 4th day of the second lunar month and the 12th day of the eighth lunar month, with the latter being the main festival day. This occasion allows local residents to commemorate and honor Tran Tu Uyen, the immortal master worshipped at Bich Cau Dao Quan.
Location
The festival takes place at Bich Cau Dao Quan, located at 14 Cat Linh Street, Cat Linh Ward, Dong Da District, Hanoi.
Bich Cau Dao Quan was once one of the important centers for the transmission of Daoism (Dao Nam) in ancient times. Historically, it served as a gathering place for scholars and literati in the capital of Thang Long. Many meetings of poetry, painting, calligraphy, and chess competitions were held here among Confucian scholars.
Students from Van Mieu – Quoc Tu Giam frequently visited the site to enjoy the scenery, compose poetry, exchange literary works, and seek medicinal remedies.
History
Bich Cau Dao Quan was constructed on Kim Quy mound, which was believed to be the former residence of Tu Uyen, situated to the left of Van Mieu – Quoc Tu Giam. The structure was built during the Hong Duc reign of King Le Thanh Tong (1460–1497).
According to tradition, this was also the place where Tu Uyen encountered the fairy maiden Giang Kieu, fell in love with her, and later attained spiritual enlightenment.
Residents of An Trach village, belonging to Bich Cau village, Quang Duc district, Phung Thien prefecture, located southwest of the Thang Long citadel, established Bich Cau Dao Quan. From around the second half of the fourteenth century, seven clans — Nguyen, Le, Tran, Hoang, Cao, Vu, and Bui — settled in the area, cultivated the land, and formed the village community.
The legend “Bich Cau Ky Ngo”, recorded in Truyen Ky Tan Pha by the female scholar Doan Thi Diem (18th century), together with the Nom narrative version by Vu Quoc Tran, has been widely circulated for centuries. According to this legend, after attaining immortality, Tran Tu Uyen often manifested spiritually to protect and bless the local population.
It is said that King Le Hien Tong once received assistance from the immortal master through a prophetic dream in defeating the Champa army. After the victory, the king personally came to Bich Cau to express gratitude and conferred upon Tu Uyen the title “An Quoc Tu Chan Nhan”. He also officially named the site Bich Cau Dao Quan, dedicated to Daoist worship, and ordered the construction of An Quoc Pagoda nearby.
A traditional folk verse commemorates this event:
Giup cho dat nuoc thanh binh
Giup cho suc manh dan lanh an cu
Quan trieu chinh cung vua hoan hi
Sam le ra mieu de ta than.
Chieu phong “An Quoc chan nhan”
Muon doi huong khoi duom nhuan au ca.
Translation:
Helping the nation remain in peace,
Helping the people live safely and prosper.
Officials and king rejoice together,
Offering rituals in gratitude to the deity.
The decree grants the title “An Quoc True Immortal,”
For countless generations incense and songs remain in reverence.
Ritual Section
The Bich Cau Dao Quan Festival includes traditional sacrificial rites. In addition to communal rituals held at the village communal house, major clans within the village also conduct their own ancestral ceremonies at the residence of each clan’s elder.
Typical offerings include sticky rice, ceremonial cakes (oan), and fruits.
One of the most distinctive rituals of the festival is the Phung But ceremony (spirit writing ritual), usually held for three consecutive days during the festival in order to request poems from the immortal master.
To perform this ritual, three participants are required:
One person holds the hac brush to receive the spirit writing (the most important role).
One person records the writing.
One person reads aloud the characters that appear.
Participants are typically individuals knowledgeable in classical Chinese characters (Han script). Prior to the ritual they must observe purification practices, including bathing and maintaining ritual cleanliness from the previous day.
During the ceremony they wear traditional the silk garments, covered with a brown ritual robe, and a head scarf, sitting on a platform placed before the altar of the deity.
The ritual begins with the burning of three sticks of incense. The medium then covers their face with a red cloth. If the deity responds, the cloth will be suddenly thrown aside and the medium begins writing on a bronze tray filled with sand.
The sand must be carefully washed, sifted several times, and dried beforehand, being reserved exclusively for the spirit-writing ritual.
When experienced mediums perform the ritual, they may no longer need to cover their face or write in sand, but instead write directly in the air using “shadow characters.”
During the writing process, the assistant sitting beside the medium reads aloud each character as it appears. If a character is incorrect, the reader gently taps the brush several times to signal that it should be rewritten. If after two or three attempts the characters still cannot be corrected, it is believed that the deity has not yet responded. The medium must then leave their position so another person can take their place. Sometimes six or seven people must be replaced before one successfully receives the spiritual message.
When the deity descends through the writing, the medium often feels their left shoulder and arm become heavy, while the right hand moves automatically, writing unconsciously. In some cases the medium may continue writing throughout the entire night.
The content of these writings is often composed in complete poems, which observers believe would be difficult for an ordinary person to compose so rapidly and in such quantity.
Around 1956–1957, a delegation from the Polish Ministry of Culture visited Vietnam and documented the Phung But ritual with black-and-white film and photography. They also obtained a poem believed to have been written through spirit writing. At that time, the ritual performers were Cu Ca Ty (Nguyen Khac Chung) and Cu Ca Chi (Cao Chi Chi).
On one occasion, villagers asked the immortal master to recount his own history through spirit writing. The deity spoke continuously through the medium throughout the night, producing more than 100 notebook pages, later copied into two volumes — one kept by Cu Ca Ty, and another donated to a museum.
Among the texts recorded was a poem describing the fateful encounter between Tu Uyen and Giang Kieu at Ba Ngo Pagoda:
Lieu luc dao hong tam nguyet thien
Thanh oanh phi ha pham hoa van
Lam kieu lo ngoai nhan nhu nghi
Thuy thuc than tien tai nhan tien.
Translation:
Willows green and peach blossoms red in the month of spring,
Golden orioles descend among clouds of flowers.
Beyond Lam Bridge crowds gather like ants,
Who would know immortals stand before their eyes?
Villagers of An Trach also recount that the immortal master frequently healed illnesses. Those suffering from severe disease could receive medicinal prescriptions made from local plants. For poor but virtuous people, the remedies were often simple herbs that could be easily gathered without cost.
Unfortunately, the Phung But ritual has now nearly disappeared and survives mainly in the memories of descendants of those who once participated in it.
Festival Activities
In the past, the Bich Cau festival also included many traditional cultural activities such as:
Thuy tien flower competitions
Cockfighting
Human chess
Sticky rice cooking contests
Banana beauty competitions
Ca tru singing
Today, in order to continue the literary and artistic traditions associated with Bich Cau Dao Quan, the site regularly hosts monthly Ca tru performances organized by the Hanoi Ca Tru Club.
References
- Thùy Linh, Bích Câu Đạo Quán – Chứng tích của Đạo Giáo Thần tiên tại kinh thành Thăng Long, trang hanoi.qdnd.vn, ngày 28/09/2020.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
- Bảo Thoa, Bích Câu Đạo Quán: Nơi lưu giữ mạch nguồn di sản văn hoá, Tạp chí Việt – Đức, ngày 14/03/2024.
Tiếng Trung
举办时间
碧沟道观会每年举行两次，分别在农历二月初四和八月十二日，其中以八月十二日为正会。此时是当地百姓纪念并尊崇陈秀鸳仙翁的重要日子。陈秀鸳被奉为碧沟道观所供奉的主神。
举办地点
节会在碧沟道观举行，地址为：河内市栋多郡吉灵坊吉灵街14号。
碧沟道观曾是古代南道传播的重要中心之一。这里曾被称为“神京雅集之地”，京城升龙的儒士以及各地文人墨客常在此举行诗书琴画的雅会。文庙—国子监的儒生也常到此游览赏景、题诗赋咏，或求医问药。
历史沿革
碧沟道观建于金龟岗之上，此地原为陈秀鸳的旧居，位于文庙—国子监左侧。该建筑始建于黎圣宗洪德年间（1460—1497）。相传陈秀鸳正是在此遇见仙女降乔，结为仙缘，后来修行得道。
升龙城西南部奉天府广德县碧沟村安泽村民在此建立了碧沟道观。自十四世纪后半叶起，阮、黎、陈、黄、高、武、裴七个姓氏陆续迁至此地居住，开垦土地并建立村落。
十八世纪女史段氏点所著《传奇新谱》中的《碧沟奇遇》故事，以及武国珍所作的喃字小说版本，数百年来在民间广为流传。传说陈秀鸳得道之后，常常显灵护佑当地百姓。
相传黎显宗皇帝曾在梦中得到仙翁相助，从而战胜占城军。战后，皇帝亲至碧沟道观祭谢，并赐封陈秀鸳为“安国嗣真人”，同时将此地命名为“碧沟道观”，专奉道教，并修建安国寺。
民间还流传着一首歌谣：
助我山河得太平，
庇佑黎民得安宁。
朝廷群臣与君王欢悦，
备礼赴庙以谢神灵。
诏封“安国真人”号，
万代香火颂其名。
仪礼部分
碧沟道观会以传统祭祀仪式为主。除了全村在亭庙举行的共同祭礼外，村中各大宗族也会在族长家中举行祭祀。供品一般包括糯米饭、供糕以及水果。
节会中特别重要的一项仪式是 “奉笔仪式”（降笔仪式），通常在节日期间连续举行三天，以求仙翁赐诗。
进行该仪式需要三人：
一人执“鹤笔”进行降笔（最为关键的人）
一人负责记录
一人负责朗读所写文字
参加者多为通晓汉字的士人。行礼前，他们必须保持清净，从前一天开始沐浴斋戒。仪式时身着丝质长衫，外披褐色长袍，头戴头巾，坐于神案前的木榻之上。
仪式开始时先焚三炷香，然后执笔者以红布蒙面。若神灵应验，红布会被掀开，执笔者便在盛有细沙的铜盘上书写。所用细沙须反复清洗、筛选并晒干，只供降笔仪式使用。熟练之后，执笔者有时不再蒙面，也不必在沙盘上书写，而是直接写出所谓的“影字”。
书写过程中，旁边的人会逐字朗读。如字迹不清或不正确，朗读者会轻敲笔杆以提醒重写。若反复两三次仍不能写出正确字样，则认为神灵未降临，执笔者需离席换人。有时需更换六七人，方能找到能够感应神灵之人。
当神灵降笔时，执笔者常感觉肩部和左臂变得沉重，而右手则不由自主地书写。有时甚至可以连续书写整整一夜。降笔内容往往是完整的诗作，旁观者因此相信这些诗并非凡人即时所作。
约在1956—1957年间，波兰文化部代表团访越时曾到碧沟道观参观，并用黑白胶片拍摄和记录了这一降笔仪式。波兰人还得到了一首由神灵降笔所作的诗。当时参与仪式的是阮克忠（号“丐四乙”）与高志之（号“丐四芝”）。
有一次，村民请求仙翁降笔讲述其生平。神灵降临后整夜叙述，记录下超过一百页学生笔记本的文字，后来誊写成两册：一册由阮克忠保存，一册赠送给博物馆。
其中记述了陈秀鸳与仙女降乔的奇缘。当年陈秀鸳在婆吴寺拾得仙女题诗的落叶：
柳绿桃红三月天，
青莺飞下泛花云。
蓝桥路外人如蚁，
谁识神仙在眼前。
译意：
三月春深柳绿桃红，
仙车降落鸟语声中。
蓝桥之外人群似蚁，
谁知仙子近在眼前。
安泽村民还传说仙翁常为百姓治病。若病者命不该绝，前来求助时仙翁会赐予草药方。对于贫苦善良之人，这些草药往往十分容易获得，甚至无需花钱购买。
可惜的是，如今“奉笔仪式”几乎已经失传，只留存在曾经参与者后人的记忆之中。
娱乐活动
过去碧沟道观节会还包括多种民间文化活动，例如：
水仙花评比
斗鸡
人棋（真人象棋）
蒸糯米比赛
美蕉评选
歌筹曲（歌筹，即越南古典曲艺“歌筹”）
如今，为延续碧沟道观的诗酒风雅传统，这里仍定期举办 河内歌筹俱乐部 的月度演唱活动。
如果
- Thùy Linh, Bích Câu Đạo Quán – Chứng tích của Đạo Giáo Thần tiên tại kinh thành Thăng Long, trang hanoi.qdnd.vn, ngày 28/09/2020.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
- Bảo Thoa, Bích Câu Đạo Quán: Nơi lưu giữ mạch nguồn di sản văn hoá, Tạp chí Việt – Đức, ngày 14/03/2024.
Tiếng Pháp
Periode de la fete
La fete de Bich Cau Dao Quan est organisee chaque annee a deux dates du calendrier lunaire : le 4 thang Hai et le 12 thang Tam, dont le 12 thang Tam constitue la fete principale. C’est l’occasion pour la population de commemorer et d’honorer le venerable immortel Tran Tu Uyen, la divinite veneree au Bich Cau Dao Quan.
Lieu
La fete se deroule au Bich Cau Dao Quan, situe au numero 14 pho Cat Linh, phuong Cat Linh, quan Dong Da, a Ha Noi.
Bich Cau Dao Quan etait autrefois l’un des centres importants de transmission du Dao Nam. Ce lieu etait connu comme un endroit de reunion des lettres de la capitale, ou se tenaient frequemment des concours artistiques de poesie, peinture et calligraphie. Les lettrés venus de tout le pays s’y retrouvaient pour echanger. Les etudiants du Van Mieu – Quoc Tu Giam venaient egalement souvent ici pour se promener, demander des poemes, composer des vers ou chercher des remedes pour soigner leurs maladies.
Histoire
Bich Cau Dao Quan fut construit sur la butte Kim Quy, qui etait autrefois la residence de Tu Uyen, situee sur le cote gauche du Van Mieu – Quoc Tu Giam. L’edifice fut erige sous le regne de Le Thanh Tong, durant l’ere Hong Duc (1460–1497). Selon la tradition, c’est egalement en ce lieu que Tu Uyen rencontra la fee Giang Kieu, s’unit a elle et parvint ensuite a atteindre l’illumination.
Les habitants du village An Trach, appartenant au village Bich Cau, huyen Quang Duc, phu Phung Thien, situe au sud-ouest de la citadelle de Thang Long, ont construit le sanctuaire Bich Cau. A partir de la seconde moitie du XIVe siecle, sept lignages – Nguyen, Le, Tran, Hoang, Cao, Vu, Bui – vinrent s’y installer, defricher les terres et fonder le village.
La legende Bich Cau ky ngo, consignée dans l’ouvrage Truyen ky tan pha de la poétesse Doan Thi Diem (XVIIIe siecle), ainsi que la version en vers nom de Vu Quoc Tran, s’est largement diffusee pendant des siecles. Selon cette tradition, apres avoir atteint l’immortalite, le venerable immortel Tran Tu Uyen apparaissait souvent pour proteger et aider les habitants de la region.
La tradition raconte egalement que le roi Le Hien Tong (1458–1504) aurait recu en reve l’aide de l’immortel pour vaincre l’armee du Chiem Thanh. Apres la victoire, le roi vint personnellement au Bich Cau pour accomplir un rituel d’action de grace et confera a Tu Uyen le titre An quoc tu chan nhan. Il donna egalement au lieu le nom de Bich Cau Dao Quan, dedie au culte taoiste, et fit construire la pagode An Quoc.
Un chant populaire en garde encore la memoire :
« Giup cho dat nuoc thanh binh
Giup cho suc manh dan lanh an cu
Quan trieu chinh cung vua hoan hi
Sam le ra mieu de ta than.
Chieu phong An Quoc Chan Nhan
Muon doi huong khoi duom nhuan au ca. »
Les rites
La fete de Bich Cau Dao Quan est organisee selon les rites traditionnels de sacrifice. Outre la ceremonie collective du village organisee au dinh, les grandes lignées familiales celebrent egalement des rites dans la maison du chef de lignage. Les offrandes comprennent generalement du riz gluant, des gateaux votifs et des fruits.
Un rituel particulier de la fete est la ceremonie appelee phung but (ou dao but), organisee solennellement pendant trois jours consecutifs afin de solliciter des poemes de l’immortel.
Pour accomplir ce rituel, trois personnes sont necessaires :
une personne tenant le pinceau sacre en forme de bec de grue pour recevoir l’inspiration divine (la personne la plus importante) ;
une personne chargee de noter les caracteres ;
une personne chargee de lire a haute voix ce qui est ecrit.
Les participants choisis sont en general des personnes connaissant les caracteres chinois classiques. Avant la ceremonie, ils doivent observer une periode de purification et se laver soigneusement depuis la veille. Pendant le rituel, ils portent des vetements traditionnels en soie sombre, recouverts d’une robe ceremonielle brune, avec un turban sur la tete, assis sur une estrade placee devant l’autel de la divinite.
La ceremonie commence par l’offrande de trois batons d’encens. Ensuite, la personne tenant le pinceau couvre son visage d’un voile rouge. Si la divinite repond, le voile est projete au loin et la personne commence a ecrire sur un plateau de bronze recouvert de sable.
Le sable utilise doit etre lave, tamise plusieurs fois puis seche ; il est reserve exclusivement au rituel de l’ecriture inspiree. Avec l’experience, certains officiants peuvent ecrire sans se couvrir le visage ni utiliser le sable, produisant directement une ecriture invisible.
Pendant que le pinceau ecrit, la personne assise a cote lit chaque caractere qui apparait. Si un caractere est incorrect, elle frappe legerement le pinceau pour demander de le reecrire. Si apres deux ou trois essais l’ecriture reste incorrecte, on considere que la divinite ne s’est pas manifestee ; la personne doit alors quitter sa place et etre remplacee par une autre. Parfois, il faut changer jusqu’a six ou sept personnes avant de trouver celle capable de recevoir l’inspiration divine.
Lorsque la divinite descend pour ecrire, la personne tenant le pinceau ressent souvent une lourdeur dans l’epaule et le bras gauche, tandis que la main droite se met a bouger spontanement pour ecrire de maniere inconsciente. Il arrive que l’ecriture se poursuive toute la nuit. Les textes reveles prennent parfois la forme de poemes parfaitement composes, ce qui renforce la croyance des temoins qu’il serait impossible pour un simple humain d’en composer autant en si peu de temps.
Vers 1956–1957, une delegation du ministere de la Culture de Pologne visita le lieu et realisa un film et des photographies en noir et blanc du rituel de phung but. Les visiteurs polonais obtinrent egalement un poeme attribue a l’inspiration divine. A cette epoque, les officiants etaient les anciens Cu Ca Ty (Nguyen Khac Chung) et Cu Ca Chi (Cao Chi Chi).
Une fois, les habitants du village demanderent a l’immortel de raconter son histoire par l’ecriture inspiree. La divinite parla toute la nuit et plus de cent pages de cahier furent copiees. Le texte fut ensuite retranscrit en deux volumes : l’un conserve par Cu Ca Ty, l’autre offert a un musee.
On y trouve notamment le passage relatant la rencontre miraculeuse avec la fee Giang Kieu, lorsque Tu Uyen trouva un poeme laisse par elle a la pagode Ba Ngo :
Lieu luc dao hong tam nguyet thien
Thanh oanh phi ha pham hoa van
Lam kieu lo ngoai nhan nhu nghi
Thuy thuc than tien tai nhan tien
Traduction :
« Lieu tham dao hong tiet thang Ba
Xe loan ha canh chim hot ca
Cau Lam chat nich nguoi nhu kien
Ai biet than tien truoc mat ta »
Les habitants du village An Trach racontent aussi que l’immortel aidait souvent a guerir les malades. Ceux qui souffraient de maladies graves pouvaient recevoir de lui des remedes composes de feuilles et de plantes. Pour les pauvres et les gens simples, ces plantes etaient generalement faciles a trouver et ne demandaient meme pas d’achat.
Malheureusement, le rituel phung but a aujourd’hui presque disparu et ne subsiste plus que dans la memoire des descendants de ceux qui y ont participe.
Les activites festives
Autrefois, la fete de Bich Cau comprenait egalement de nombreuses activites culturelles populaires telles que :
concours de culture de thuy tien
combats de coqs
jeu d’echecs humain
concours de cuisson du riz gluant
concours de belles bananes
et chant ca tru
Aujourd’hui, afin de poursuivre la tradition poetique de Bich Cau Dao Quan, des seances mensuelles de chant ca tru y sont encore organisees par le Club de Ca tru de Ha Noi.
References
- Thùy Linh, Bích Câu Đạo Quán – Chứng tích của Đạo Giáo Thần tiên tại kinh thành Thăng Long, trang hanoi.qdnd.vn, ngày 28/09/2020.
- Mai Thanh Hải (2004), Địa chí tôn giáo – lễ hội Việt Nam, Nxb Văn hóa thông tin.
- Lê Trung Vũ (Chủ biên), 2001, Lễ hội Thăng Long, Nxb Hà Nội.
- Bảo Thoa, Bích Câu Đạo Quán: Nơi lưu giữ mạch nguồn di sản văn hoá, Tạp chí Việt – Đức, ngày 14/03/2024.
