Thời gian
Đền Chu Hưng diễn ra ba kỳ lễ là ngày mồng 7 tháng Giêng gắn liền với lễ rước dâng lễ vật cúng Thánh, ngày mồng 8 tháng Hai là ngày Giỗ của Côn Nhạc Đại Vương, ngày 15 tháng 8 là ngày hội khao quân. Nhưng kỳ lễ trọng và lớn nhất là ngày lễ hội của đền Chu Hưng vào ngày mùng 7 tháng Giêng hàng năm.
Địa điểm
Lễ hội Đền Chu Hưng tổ chức tại xã Ấm Hạ, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ.
Lịch sử và di vật
Theo thư tịch cổ, đền Chu Hưng được xây dựng vào thời Nguyễn, dưới triều vua Gia Long, với quy mô khá lớn. Trải qua biến động lịch sử, thiên tai và chiến tranh, ngôi đền cổ từng bị hư hỏng nặng. Tuy vậy, đến nay đền vẫn lưu giữ được 11 đạo sắc phong của các triều Nguyễn và cuốn Ngọc phả “Chu Hưng – Thánh tích”, ghi chép và tôn vinh công lao của Côn Nhạc Đại Vương – vị thần có công phò trợ Hùng Duệ Vương đánh giặc phương Bắc, đồng thời dạy dân khai khẩn ruộng đất, lập làng, phát triển sản xuất. Sau khi mất, ông được nhân dân tôn làm thành hoàng làng và lập đền thờ phụng. Năm 1995, đền được nhân dân địa phương đóng góp công sức trùng tu và được công nhận là di tích lịch sử.
Theo truyền thuyết, khi Hùng Duệ Vương lên ngôi, nhà vua phân chia sơn hà cho ba người em là Côn Luân, Côn Lang và Côn Nhạc trấn giữ các vùng trọng yếu. Côn Nhạc được giao cai quản địa hạt Chu Hưng, nơi ông có công chiêu dân lập ấp, khai phá điền hoang, làm cho đời sống dân cư ngày càng ổn định. Khi giặc phương Bắc xâm lược Văn Lang, ông được giao trấn giữ vùng biên giới hiểm yếu, lập nhiều chiến công lớn, đặc biệt trong trận đánh tại vùng Bảo Ái. Sau thắng lợi, ông được vua ban sắc phong trọng hậu và tiếp tục cai quản Chu Hưng cho đến khi qua đời vào ngày mồng 8 tháng 2; lăng mộ đặt tại núi Quy Sơn, nay là khu vực chùa Trúc Lâm.
Tưởng nhớ công đức của Côn Nhạc Đại Vương, nhân dân lập miếu thờ và đến tháng 7 năm 1806, vua Gia Long cho xây dựng lại đền Chu Hưng. Qua các triều Nguyễn, đền được ban tổng cộng 11 đạo sắc phong, trong đó có nhiều sắc phong tôn xưng là “Thượng đẳng thần” và “Hựu thiện phù trực chi thần”. Hiện nay, đền còn lưu giữ tượng thờ Côn Nhạc, các sắc phong, ngọc phả, bia ký và nhiều hiện vật thờ tự có giá trị. Tuy được xây dựng muộn, đền tọa lạc trên thế đất Quy Sơn (núi Kim Quy), mang ý nghĩa tâm linh và văn hóa sâu sắc.
Hằng năm, đền Chu Hưng tổ chức ba kỳ lễ chính: lễ hội xuân ngày mồng 7 tháng Giêng, ngày giỗ Côn Nhạc Đại Vương mồng 8 tháng 2 và lễ khao quân ngày 15 tháng 8. Trong đó, lễ hội xuân là kỳ lễ quan trọng nhất, với nhiều nghi thức truyền thống được gìn giữ khá nguyên vẹn cho đến ngày nay.
Không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng, đền Chu Hưng còn gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của đất nước trong thế kỷ XX. Ngày 29-8-1945, Việt Minh đã chọn sân đền làm nơi tổ chức mít tinh tuyên bố xóa bỏ chính quyền thực dân phong kiến. Trong kháng chiến chống Pháp, đền từng là địa điểm hoạt động của các đoàn thể cứu quốc, là nơi đặt xưởng quân nhu của Chiến khu 10, và là nơi huấn luyện đội vũ trang đầu tiên của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
Như vậy, đền Chu Hưng không chỉ là nơi hương khói phụng thờ Côn Nhạc Đại Vương mà còn là di tích lịch sử – văn hóa tiêu biểu, gắn liền với truyền thống dựng nước, giữ nước và cách mạng của dân tộc. Ngày nay, với sự quan tâm của Nhà nước và sự chung tay của nhân dân địa phương, đền Chu Hưng đã được trùng tu, tôn tạo khang trang, trở thành không gian sinh hoạt văn hóa – tâm linh có ý nghĩa quan trọng của cộng đồng.
Lễ hội Đền Chu Hưng
Phần lễ của lễ hội Đền Chu Hưng được tổ chức trang nghiêm, công phu, thể hiện lòng thành kính của nhân dân đối với Côn Nhạc Đại Vương. Công tác chuẩn bị lễ vật được tiến hành rất sớm, ngay từ đầu năm và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định truyền thống của làng.
Theo các bậc cao niên trong làng, lễ vật dâng Thánh gồm đầy đủ các phẩm vật cổ truyền như: lợn đen, gà tía, xôi nén, chè kho, rượu mọng, hoa quả và bánh kẹo. Lợn đen phải do làng cử một hộ nuôi riêng, đảm bảo sạch sẽ; gà cúng là giống gà Mã Lĩnh, lông tía, chân vàng, mào đỏ, hình thức đẹp. Xôi nén được đồ từ gạo nếp cái hoa vàng thơm dẻo; chè kho làm từ đỗ xanh hạt vàng, giã nhuyễn, nấu với mật mía cho màu sắc óng ánh; rượu mọng là loại rượu nếp nấu hai lần, được cất và ủ từ năm trước.
Theo lệ, ngày mồng 6 tháng Giêng, toàn bộ lễ vật được tập trung về đền. Người rước lợn đen vào đền phải là những nam thanh nữ tú trong làng, thể hiện sự trong sạch và trang trọng của nghi lễ. Lợn đen (còn gọi là “Ông Ỷ”) được chuẩn bị đầy đủ các phần theo quy định cổ truyền như: thủ lợn bọc mỡ chài, đuôi luộc chín, lông mao, bát tiết sống… đặt trang nghiêm trên kiệu cùng xôi nén và mâm ngũ quả để rước vào đền tế lễ.
Lễ chính diễn ra vào sáng mồng 7 tháng Giêng. Trước giờ rước kiệu, Chủ lễ và Thủ nhang làm lễ mật khấn tại đền và chùa Trúc Lâm – nơi đặt lăng mộ Côn Nhạc Đại Vương – sau đó tiến hành rước kiệu về đền. Đám rước được duy trì theo truyền thống với 13 kiệu lễ, gồm kiệu lễ chính của địa phương và các kiệu lễ của các khu dân cư, các đoàn thể, Hội Phật giáo và các địa phương trong huyện.
Chủ lễ (Chủ tịch UBND xã) đọc diễn văn khai hội, ôn lại công đức, chiến công của Côn Nhạc Đại Vương và lịch sử hình thành đền Chu Hưng, sau đó đánh trống, chiêng khai lễ. Trong tiếng nhạc bát âm và múa xênh tiền, đoàn rước dâng lễ tiến vào nội tự. Mâm lễ của nhà đền được đặt tại ban chính, các mâm lễ của khu dân cư và các đơn vị đặt xung quanh theo thứ tự.
Tiếp đó là nghi lễ tế Thánh do đội tế nam đảm nhiệm, gồm các tuần tế: dâng hương – đăng, dâng rượu, dâng trầu nước, mỗi tuần tế đều thực hiện theo nghi thức cổ truyền, có trống, chiêng, nhạc lễ phối hợp, tạo nên không khí linh thiêng và uy nghiêm. Kết thúc buổi tế, chủ tế đọc văn tế tưởng niệm Côn Nhạc Đại Vương.
Nghi thức dâng hương được thực hiện theo phong cách lễ tiết cung đình. Chủ lễ trong trang phục lễ màu đỏ, đội khăn xếp, thành kính dâng hương và hành lễ, cầu nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Sau đó, các vị lãnh đạo địa phương, các bậc cao niên, đại diện các khu dân cư và du khách thập phương lần lượt vào dâng hương, cầu bình an, sức khỏe và phúc lộc cho gia đình, cộng đồng.
Phần hội của lễ hội Đền Chu Hưng diễn ra sôi nổi, kéo dài từ ngày mồng 3 đến mồng 6 Tết, tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng làng xã. Các hoạt động hội được tổ chức song song với công tác chuẩn bị cho phần lễ chính, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.
Ngay từ tháng Chạp năm trước, Ban quản lý đền phối hợp với thủ nhang và các bậc cao niên họp bàn, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận: chuẩn bị lễ hội, tuyển chọn đội rước kiệu, đội tế lễ, đội cờ hội, đội nhạc, chấp kích, bát bửu; tổ chức vệ sinh, bao sái tượng thờ, trang hoàng ban thờ và khuôn viên đền để đón Tết và ngày hội lớn. Đội tế nam được các cụ cao niên hướng dẫn luyện tập nghi thức từ nhiều tháng trước nhằm đảm bảo sự chuẩn xác và trang nghiêm.
Trong những ngày hội, làng tổ chức các hoạt động giao lưu thể thao, văn nghệ giữa các khu dân cư trong xã, tạo không khí phấn khởi, đoàn kết. Bên cạnh đó, nhiều trò chơi dân gian truyền thống như kéo co, đánh cờ tướng, bịt mắt bắt dê, phi tiêu, đánh đu… được tổ chức, thu hút sự tham gia của mọi lứa tuổi, góp phần bảo tồn sinh hoạt văn hóa dân gian.
Phần hội không chỉ mang ý nghĩa vui chơi giải trí mà còn là dịp để cộng đồng cùng nhau ôn lại truyền thống lịch sử, bày tỏ lòng biết ơn đối với tiền nhân và thắt chặt tình làng nghĩa xóm. Thông qua lễ hội, các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, tín ngưỡng dân gian, nghệ thuật trình diễn và nghi lễ cổ truyền được gìn giữ và trao truyền cho các thế hệ sau.
Lễ hội Đền Chu Hưng vì vậy không chỉ là một sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng, mà còn là không gian thiêng, nơi hội tụ tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, góp phần nuôi dưỡng bản sắc văn hóa và sức mạnh tinh thần của cộng đồng địa phương qua nhiều thế hệ.
Tài liệu tham khảo
- Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
- Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
- Lê Thoa, 2020, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia – Lễ hội đền Chu Hưng, xã Ấm Hạ, huyện Hạ Hòa, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, truy cập tại: http://svhttdl.phutho.gov.vn/tin/di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-le-hoi-den-chu-hung-xa-am-ha-huyen-ha-hoa_1277.html
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Chu Hung Temple Festival – Phu Tho
Time
Chu Hung Temple Festival is held in three main events each year:
- 7th day of the first lunar month: the main festival with offerings to the Saint;
- 8th day of the second lunar month: anniversary of Con Nhac Dai Vuong’s death;
- 15th day of the eighth lunar month: the military festival (Khao Quan).
The most important and grandest celebration is the spring festival on the 7th day of the first lunar month.
Location
The festival takes place at Chu Hung Temple, Am Ha Commune, Ha Hoa District, Phu Tho Province.
History and Artifacts
According to historical records, Chu Hung Temple was constructed during the Nguyen dynasty under King Gia Long, with a relatively large scale. Despite suffering damage from natural disasters and wars over time, the temple still preserves 11 royal edicts from the Nguyen emperors and the Ngoc Pha “Chu Hung – Sacred Record,” which honors the achievements of Con Nhac Dai Vuong. He was a revered general who assisted King Hung Due in defending the northern borders, guided locals in cultivating land, founding villages, and developing production. After his death, he was venerated as the village guardian, and a temple was established in his honor. In 1995, the temple was renovated by local residents and recognized as a historical site.
Legend recounts that when King Hung Due ascended the throne, he assigned three brothers—Con Luan, Con Lang, and Con Nhac—to govern key regions. Con Nhac managed Chu Hung, where he attracted settlers, reclaimed barren lands, and stabilized local life. When northern invaders attacked Van Lang, he defended the perilous border areas, notably achieving victories at Bao Ai. In recognition, the king awarded him numerous honors and he continued to govern Chu Hung until his death on the 8th day of the second lunar month. His tomb is located on Quy Son Mountain, now part of Truc Lam Pagoda.
To commemorate his contributions, villagers built a shrine, which was rebuilt into Chu Hung Temple in July 1806 under King Gia Long. Throughout the Nguyen dynasty, the temple received 11 royal edicts, many recognizing him as a “Superior Deity” and “Virtuous Guardian Spirit.” The temple still preserves statues of Con Nhac, the royal edicts, the sacred chronicles, stone steles, and many ritual artifacts. Although built later than other temples, it is situated on Quy Son (Kim Quy Mountain), with profound spiritual and cultural significance.
Chu Hung Temple annually hosts three main ceremonies: the spring festival (7th day of the first lunar month), Con Nhac’s death anniversary (8th day of the second lunar month), and the military festival (15th day of the eighth lunar month). Among them, the spring festival is the most significant, with traditional rituals preserved to this day.
The temple is also associated with key historical events of the 20th century. On August 29, 1945, the temple courtyard was the site of a Viet Minh rally declaring the abolition of feudal and colonial authorities. During the anti-French resistance, the temple served as a base for the National Salvation associations, a military supply workshop of Strategic Zone 10, and the training site for the first armed unit of the Lao People’s Democratic Republic.
Today, with support from the government and local community, Chu Hung Temple has been restored and renovated, becoming an important spiritual and cultural space for the community.
Chu Hung Temple Festival
The ritual portion of the festival is conducted solemnly and meticulously, reflecting the villagers’ reverence for Con Nhac Dai Vuong. Preparations for offerings begin early in the year, strictly following traditional village regulations.
According to village elders, offerings include traditional items such as black pig, red-feathered chicken, compressed sticky rice, green bean sweet paste, rice wine, fruits, and cakes. Black pigs are raised by designated households to ensure cleanliness; the chicken is a Ma Linh breed with red feathers and yellow legs; sticky rice is made from glutinous Hoang Hoa seeds; sweet paste is prepared from yellow green beans and molasses for a golden hue; rice wine is double-distilled and aged from the previous year.
On the 6th day of the first lunar month, all offerings are gathered at the temple. Young men and women carry the black pig (called “Ong Y”) on a ceremonial palanquin, accompanied by sticky rice and fruit trays, signifying purity and solemnity.
The main ceremony takes place on the 7th day of the first lunar month. Before the palanquin procession, the chief officiant and incense guardian perform secret rites at the temple and Truc Lam Pagoda (where Con Nhac’s tomb is located) before proceeding to the temple. The procession traditionally includes 13 palanquins, representing the main temple, village communities, associations, Buddhist groups, and nearby communes.
The ceremony opens with a speech by the chief officiant (Chairman of the Commune People’s Committee) recounting Con Nhac’s merits and the temple’s history, followed by drum and gong signals to officially start the festival. Amid the sounds of traditional music and ceremonial dances, the palanquins carry offerings into the main hall. Offerings are placed according to tradition, with the temple’s mounds at the center and others arranged around them.
Next is the sacrificial ritual, performed by male attendants, including cycles of incense, lamps, wine, and betel leaves. Each ritual follows traditional procedures with drum, gong, and ceremonial music, creating a sacred and solemn atmosphere. At the conclusion, the chief officiant recites the memorial text honoring Con Nhac Dai Vuong.
The incense offering ritual is conducted in a royal-style ceremony, with the chief officiant dressed in red robes and ceremonial headdress, praying for national peace, favorable weather, and the community’s well-being. Local leaders, elders, village representatives, and visitors then take turns offering incense and prayers for health, prosperity, and blessings.
The festival activities take place from the 3rd to the 6th day of Tet, creating a joyful and communal atmosphere. Preparations for the main ceremony are coordinated months in advance, with assigned teams for palanquin procession, sacrificial rituals, musical accompaniment, ceremonial banners, and decorations. Male attendants practice rituals under the guidance of elders to ensure accuracy and solemnity.
During the festival, local communities organize sports, cultural exchanges, and folk games such as tug-of-war, Chinese chess, blindfolded goat-catching, dart-throwing, and swings. These activities attract participation across all ages, promoting cultural preservation and community bonding.
The festival is not only a celebration but also a means to revisit historical traditions, honor ancestors, and strengthen communal ties. Through Chu Hung Temple Festival, tangible and intangible cultural heritage, folk beliefs, performance arts, and traditional rituals are preserved and transmitted to future generations.
Thus, the Chu Hung Temple Festival is both a spiritual and cultural event, a gathering place for patriotism, community pride, and the moral value of “remembering the source,” nurturing local identity and collective spirit through generations.
References
- Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
- Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
- Lê Thoa, 2020, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia – Lễ hội đền Chu Hưng, xã Ấm Hạ, huyện Hạ Hòa, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, truy cập tại: http://svhttdl.phutho.gov.vn/tin/di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-le-hoi-den-chu-hung-xa-am-ha-huyen-ha-hoa_1277.html
Tiếng Pháp
Chu Hung Temple Festival
Time
The Chu Hung Temple Festival is held in three main sessions each year: on the 7th day of the first lunar month for the offering procession to honor the Saint, on the 8th day of the second lunar month to commemorate the death anniversary of Con Nhac Dai Vuong, and on the 15th day of the eighth lunar month for the army-feeding festival. The most important and grandest event is the Spring Festival on the 7th day of the first lunar month.
Location
The festival takes place in Am Ha commune, Ha Hoa district, Phu Tho province.
History and Artifacts
According to historical records, Chu Hung Temple was constructed during the Nguyen dynasty under King Gia Long, with a relatively large scale. Despite natural disasters and wars causing severe damage over time, the temple still preserves 11 royal decrees of the Nguyen dynasty and the Ngoc pha “Chu Hung – Thanh tich,” which records and honors the achievements of Con Nhac Dai Vuong – the deity who helped Hung Tue Vuong resist northern invaders and taught the people to cultivate land, establish villages, and develop production. After his death, he was revered as the village guardian god and a temple was established in his honor. In 1995, the local community contributed to major restoration work, and the temple was officially recognized as a historical site.
Legend says that when Hung Tue Vuong ascended the throne, he divided the realm among his three younger brothers: Con Luan, Con Lang, and Con Nhac, who were assigned to govern strategic regions. Con Nhac oversaw Chu Hung, attracting settlers, reclaiming wastelands, and stabilizing local livelihoods. During northern invasions of Van Lang, he defended the border, achieving numerous military victories, especially at Bao Ai. For these accomplishments, the king awarded him high-ranking royal decrees, and he continued to govern Chu Hung until his death on the 8th day of the second lunar month; his tomb is located on Quy Son mountain, now part of Truc Lam pagoda.
In memory of Con Nhac Dai Vuong’s contributions, locals established a temple, and in July 1806, King Gia Long ordered the reconstruction of Chu Hung Temple. Throughout the Nguyen dynasty, the temple received 11 royal decrees, many honoring him as a “Superior Deity” or “Divine Protector.” Today, the temple preserves the statue of Con Nhac, royal decrees, the Ngoc pha, steles, and numerous valuable ritual objects. Although built later than some other temples, its location on Quy Son (Kim Quy mountain) holds deep spiritual and cultural significance.
Each year, Chu Hung Temple holds three main ceremonies: the Spring Festival on the 7th day of the first lunar month, Con Nhac Dai Vuong’s death anniversary on the 8th day of the second lunar month, and the army-feeding festival on the 15th day of the eighth lunar month. Among these, the Spring Festival is the most important, preserving many traditional rituals in nearly original form.
Beyond its spiritual role, Chu Hung Temple is associated with significant 20th-century historical events. On August 29, 1945, the Viet Minh held a rally on the temple grounds to announce the abolition of feudal-colonial rule. During the resistance against the French, the temple served as a base for relief organizations, a military supply workshop of Zone 10, and a training site for the first armed units of the Lao People’s Democratic Republic. Thus, Chu Hung Temple is both a sacred worship site and a historic-cultural monument, connected to the nation’s traditions of state-building, defense, and revolution. Today, with state support and community involvement, the temple has been restored and renovated, serving as an important cultural and spiritual hub.
Chu Hung Temple Festival
The festival rituals are organized solemnly, reflecting the community’s deep reverence for Con Nhac Dai Vuong. Preparations for offerings begin early in the year and strictly follow the village’s traditional regulations.
According to village elders, offerings to the Saint include traditional items such as black pigs, red-feathered chickens, compressed sticky rice, sweet mung bean pudding, fermented rice wine, fruits, and confectionery. The black pigs are specially raised by a village-assigned household to ensure cleanliness; the chickens are Ma Linh breed with red feathers, golden legs, and bright red combs. The sticky rice is made from fragrant glutinous rice, while the sweet mung bean pudding is prepared with golden mung beans and molasses for a glossy appearance; fermented rice wine is double-distilled and brewed from the previous year.
On the 6th day of the first lunar month, all offerings are gathered at the temple. The black pig procession, led by eligible young villagers, symbolizes purity and solemnity. The pig (“O Y”) is prepared according to traditional regulations with fat-wrapped meat, cooked tail, hair, raw blood bowl, placed respectfully on a palanquin with sticky rice and a five-fruit tray for the ritual procession.
The main ceremony occurs on the morning of the 7th day of the first lunar month. Before the procession, the Chief Ritual Officer and incense keepers perform secret prayers at the temple and Truc Lam pagoda, where Con Nhac’s tomb is located, before leading the procession to the temple. The procession follows tradition with 13 palanquins, including the main temple palanquin and those from residential areas, associations, the Buddhist community, and surrounding districts.
The Chief Ritual Officer (Chairman of the Commune People’s Committee) delivers the opening speech, recounting Con Nhac Dai Vuong’s merits, military achievements, and the temple’s history, followed by drum and gong signals to open the festival. Amid the sound of traditional music and ceremonial dances, the procession presents offerings at the main hall, with other palanquin offerings arranged around it in order.
Next is the main ritual conducted by the male ritual team, consisting of sequences of incense, candles, wine, and betel offerings, each performed according to traditional rites with drum, gong, and ceremonial music, creating a sacred and solemn atmosphere. The ceremony concludes with a ritual text honoring Con Nhac Dai Vuong.
The incense-offering ritual follows courtly ceremonial style. The Chief Ritual Officer, dressed in red ceremonial attire with a folded turban, offers incense and prayers for national peace and favorable weather. Afterwards, local leaders, elders, representatives of residential areas, and visitors take turns offering incense to pray for peace, health, and prosperity for families and the community.
The festival’s entertainment segment is lively, taking place from the 3rd to the 6th day of Tet, fostering a joyful atmosphere and community cohesion. Preparations for the main ceremony are conducted in parallel, with the temple management, incense keepers, and village elders assigning tasks: organizing the festival, selecting the palanquin procession team, ritual team, flag team, musical ensemble, ceremonial objects, and cleaning and decorating the temple grounds. Male ritualists are trained for months to ensure accuracy and solemnity.
During the festival, the village organizes sports and cultural exchanges between residential areas, creating enthusiasm and unity. Traditional folk games such as tug-of-war, Chinese chess, blindfolded goat-catching, darts, and swinging are organized, attracting participants of all ages and contributing to the preservation of folk cultural practices.
The festival is not only an opportunity for entertainment but also allows the community to review historical traditions, express gratitude to ancestors, and strengthen communal bonds. Through the festival, tangible and intangible cultural values, folk beliefs, performance arts, and traditional rituals are preserved and transmitted to future generations.
Thus, the Chu Hung Temple Festival serves as both a cultural-spiritual activity and a sacred space where patriotic spirit, national pride, and the principle of “remembering one’s roots” converge, nurturing cultural identity and the community’s spiritual strength across generations.
Références
- Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
- Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
- Lê Thoa, 2020, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia – Lễ hội đền Chu Hưng, xã Ấm Hạ, huyện Hạ Hòa, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, truy cập tại: http://svhttdl.phutho.gov.vn/tin/di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-le-hoi-den-chu-hung-xa-am-ha-huyen-ha-hoa_1277.html
Tiếng Trung
朱兴庙会（Đền Chu Hung Festival）
时间
朱兴庙每年举行三次主要祭典：
- 农历正月初七：供奉祭品，举行盛大庙会，为最重要的祭典。
- 农历二月初八：纪念昆岳大王（Côn Nhạc Đại Vương）逝世之日。
- 农历八月十五：举行“考军”节（lễ hội khao quân）。
其中，农历正月初七的庙会最为隆重。
地点
朱兴庙位于富寿省下和县Ấm Hạ社。
历史与遗存
根据古籍记载，朱兴庙建于阮朝嘉隆年间，规模宏大。历史变迁、天灾与战争使庙宇曾严重受损，但迄今仍保存有11道阮朝诏书及《朱兴 – 圣迹玉册》（Ngọc phả Chu Hưng – Thánh tích），记载并颂扬昆岳大王的功绩：辅佐雄锐王（Hùng Duệ Vương）抗击北方入侵、教化百姓开垦荒地、建村立乡、发展生产。昆岳大王去世后，被民众尊为村城隍并建庙供奉。1995年，朱兴庙经当地居民集资修缮，并被正式认定为历史遗迹。
传说中，雄锐王即位后，将山河划分予三弟：昆崙、昆朗、昆岳，以镇守关键地区。昆岳管理朱兴辖区，开垦荒地、安抚百姓，使民生稳固。北方入侵时，他镇守险要边疆，在保爱战役中屡立战功。战后获封厚诏，继续管理朱兴，直至农历二月初八逝世，其陵寝设于龟山（Quy Sơn），现为**竹林寺（Trúc Lâm）**所在。
为纪念昆岳大王，民间先建小庙，至1806年7月，嘉隆帝重建朱兴庙。历经阮朝各帝赐诏共11道，多称其为“上等神”及“又善辅直之神”。现庙中仍保存昆岳塑像、诏书、玉册、碑刻及诸多珍贵供品。朱兴庙虽建晚，但坐落于龟山，蕴含深厚文化与精神象征意义。
朱兴庙每年举办三大祭典：春祭（农历正月初七）、昆岳大王忌日（农历二月初八）、考军节（农历八月十五），其中春祭最为盛大，诸多传统仪式保存至今。
朱兴庙不仅是祭祀圣神之地，还与二十世纪多项历史事件相关：
- 1945年8月29日，越盟在庙前广场举行集会，宣布废除殖民封建政权。
- 抗法战争期间，庙曾作为救国团体活动地点，是第十战区军需工厂和老挝人民民主共和国首支武装训练地。
因此，朱兴庙兼具宗教、历史与文化价值，承载民族建国、守国与革命传统。今日在国家与地方民众的共同维护下，朱兴庙已修缮完好，成为社区重要的文化与精神活动空间。
庙会仪式
庙会礼仪庄严繁复，体现民众对昆岳大王的虔敬之心。祭品准备早在年初进行，并严格遵循村规古礼。
祭品包括：黑猪、紫鸡、压实糯米糕（xôi nén）、红豆糖、米酒、鲜花水果及传统糕点。黑猪由指定家庭饲养，保证干净；紫鸡为马岭鸡品种，羽色紫亮、足金色、鸡冠红美观；糯米糕选用优质糯米；红豆糖以绿豆黄粒打碎煮制，糖色晶亮；米酒用双次蒸煮糯米酿造，前一年储藏。
农历正月初六，祭品汇集庙中，由年轻男女抬黑猪入庙，象征祭礼纯洁庄重。黑猪（“Ông Ỷ”）与糯米糕、五果盘摆放整齐，安置于祭台上。
农历正月初七上午为主祭仪式：祭主与掌香者先在庙内及竹林寺进行秘密祈祷，再将祭品抬回朱兴庙。行列沿袭传统，共有13顶祭轿：包括当地主轿及各社区、协会、佛教团体与邻县代表的祭轿。
庙会由祭主（社长/主席）致辞，回顾昆岳大王功德及朱兴庙历史，随后击鼓鸣钟，伴随八音和舞蹈，进行入庙供奉。庙方祭台置主祭品，社区及单位祭品环列。
接着，由男祭团队进行祭圣仪式：依序献香花、米酒、松子、水果，每轮仪式均配鼓、钟、礼乐，庄严神圣。仪式结束后，祭主诵文悼念昆岳大王。
上香礼遵循宫廷礼仪风格，祭主着红色礼服，头戴布巾，虔心上香祈愿国泰民安、风调雨顺。随后，地方官员、长者、社区代表及游客依次进殿上香，祈求平安、健康与福禄。
庙会活动
庙会从农历正月初三至初六进行，气氛欢快热烈，增强社区凝聚力。活动与礼仪准备同步，吸引大量民众及游客参与。
早在农历腊月，庙管理委员会会同掌香者与长者会议分工，筹备庙会、选拔抬轿、祭礼队、旗队、乐队、执事及八宝仪式；进行庙宇清洁、布置祭台与庭院，迎接春节与庙会。男祭团队在长者指导下提前数月训练仪式动作，确保规范与庄重。
庙会期间，还组织社区间的体育与文艺交流，氛围热烈团结。此外，传统民间游戏如拔河、象棋、蒙眼抓羊、飞镖、荡秋千等广受各年龄层参与，旨在保护民间文化生活。
庙会不仅是娱乐活动，也是社区追忆历史、表达对祖先敬意、强化邻里关系的重要场合。通过祭典和庙会，物质文化与非物质文化、民间信仰、表演艺术及古老仪式得以传承。
朱兴庙会因此不仅是文化与信仰活动，更是精神家园，汇聚爱国情怀、民族自豪与“饮水思源”理念，助力当地社区文化认同与精神力量的延续。
参考文献
- Đặng Đình Thuận, 2014, Lễ hội truyền thống vùng đất tổ, Nxb Văn hóa Thông tin
- Phạm Bá Khiêm, 2018, Về miền Lễ Hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, Nxb Hội nhà văn.
- Lê Thoa, 2020, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia – Lễ hội đền Chu Hưng, xã Ấm Hạ, huyện Hạ Hòa, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, truy cập tại: http://svhttdl.phutho.gov.vn/tin/di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-le-hoi-den-chu-hung-xa-am-ha-huyen-ha-hoa_1277.html
