Thân thế – cuộc đời
Tài nhân họ Nguyễn, là cung phi của Lê Thánh Tông, quê ở làng Thiên Mỗ, huyện Từ Liêm. Bà xuất thân trong một gia đình có truyền thống làm quan lâu đời, từ thời Trần đến triều Lê. Cao tổ năm đời là Nguyễn Văn Bình, từng giữ chức quan tại Xu mật viện. Tổ bốn đời là Nguyễn Thần, giữ chức Nhập nội hành khiển, kiêm Tri thẩm hình viện sứ. Ông nội là Nguyễn Văn Hiến, giữ chức Chủ bạ. Các thế hệ tổ tiên của bà đều được sử liệu ghi nhận là những quan lại có tiếng dưới thời Trần. Cha bà là Nguyễn Đình Hy, làm quan dưới triều Lê, giữ chức Thái trung đại phu, Thượng thư tự khanh, Hộ bộ Tả thị lang. Mẹ bà họ Chu.
Nguyễn Thị được tuyển vào cung, trở thành cung phi của Lê Thánh Tông. Sử liệu hiện còn khá ít thông tin về quá trình bà sống trong cung cũng như phẩm cấp cụ thể, nhưng ghi rõ bà đã sinh cho nhà vua một người con trai là Phúc vương Lê Tranh ngày Nhâm Thìn, tháng 3 năm Quang Thuận thứ 8 (1467). Đây là người con trai thứ sáu của Lê Thánh Tông.
Qua đời – thờ phụng
Nguyễn Tài nhân qua đời ngày Giáp Tý, tháng 7 năm Kỷ Hợi, niên hiệu Hồng Đức thứ 10 (1479), khi mới 35 tuổi. Sau khi mất, bà được đưa về quê nhà an táng tại phía Bắc khe Từng.
Những tư liệu còn lại về Nguyễn Tài nhân khá ngắn, chủ yếu tập trung vào gia thế và việc sinh hạ Phúc vương Tranh. Tuy nhiên, từ gia phả được ghi nhận trong sử liệu có thể thấy bà xuất thân từ một dòng họ quan lại lâu đời, có truyền thống phục vụ triều đình qua nhiều thế hệ. Việc bà được tuyển vào cung và sinh hạ một hoàng tử cho Lê Thánh Tông cũng khiến dòng họ Nguyễn ở Thiên Mỗ tiếp tục có quan hệ với hoàng tộc nhà Lê.
Tài liệu tham khảo
- Lê Quý Đôn (2007), Đại Việt thông sử, Nxb Văn hóa Thông tin.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Background and Life
Lady Nguyễn, who held the rank of Tài nhân, was a consort of Emperor Lê Thánh Tông and was a native of Thiên Mỗ village, Từ Liêm District. She came from a family with a long tradition of official service extending from the Trần dynasty into the Lê dynasty.
Her fifth-generation ancestor, Nguyễn Văn Bình, had served as an official in the Privy Council. Her fourth-generation ancestor, Nguyễn Thần, held the office of Nhập nội hành khiển and concurrently served as Tri thẩm hình viện sứ. Her grandfather, Nguyễn Văn Hiến, held the office of Chủ bạ. Historical sources record that successive generations of her ancestors were prominent officials under the Trần dynasty.
Her father, Nguyễn Đình Hy, served as an official under the Lê dynasty and held the offices of Thái trung đại phu, Thượng thư tự khanh, and Hộ bộ Tả thị lang. Her mother was of the Chu family.
Nguyễn Thị was selected to enter the palace and became a consort of Lê Thánh Tông. The surviving historical record provides relatively little information about her life in the palace or her specific rank there, but clearly states that she bore the emperor a son, Prince Phúc Lê Tranh.
On the Nhâm Thìn day in the third lunar month of the eighth year of the Quang Thuận era (1467), she gave birth to Prince Phúc Tranh, the sixth son of Lê Thánh Tông.
Death and Burial
Lady Nguyễn, Tài nhân, died on the Giáp Tý day in the seventh lunar month of the Kỷ Hợi year, the tenth year of the Hồng Đức era (1479), at the age of only thirty-five. After her death, she was returned to her native place for burial to the north of Từng Stream.
The surviving information concerning Lady Nguyễn is relatively brief and focuses mainly on her family background and on the fact that she gave birth to Prince Phúc Tranh. However, the genealogy preserved in the historical sources shows that she came from a long-established lineage of officials with a tradition of serving the court across many generations.
Her selection to enter the palace and her giving birth to a prince of Lê Thánh Tông also meant that the Nguyễn family of Thiên Mỗ continued to maintain ties with the Lê royal house.
Tiếng Pháp (Français)
Origines et vie
Tài nhân, de la famille Nguyễn, était une concubine du roi Lê Thánh Tông, originaire du village de Thiên Mỗ, district de Từ Liêm. Elle était issue d’une famille de longue tradition mandarinale, dont les membres avaient exercé des fonctions officielles depuis la dynastie Trần jusqu’à la dynastie Lê. Son ancêtre à la cinquième génération, Nguyễn Văn Bình, avait occupé une fonction au Xu mật viện. Son ancêtre à la quatrième génération, Nguyễn Thần, avait exercé les fonctions de Nhập nội hành khiển, tout en étant également Tri thẩm hình viện sứ. Son grand-père, Nguyễn Văn Hiến, occupait la fonction de Chủ bạ. Les différentes générations de ses ancêtres sont toutes mentionnées par les sources comme des fonctionnaires renommés sous la dynastie Trần. Son père, Nguyễn Đình Hy, servit comme fonctionnaire sous la dynastie Lê et occupa les fonctions de Thái trung đại phu, Thượng thư tự khanh et Hộ bộ Tả thị lang. Sa mère appartenait à la famille Chu.
Nguyễn Thị fut choisie pour entrer au palais et devint concubine de Lê Thánh Tông. Les sources conservées donnent encore très peu d’informations sur sa vie au palais ainsi que sur son rang précis, mais elles indiquent clairement qu’elle donna au souverain un fils, Phúc vương Lê Tranh. Le jour Nhâm Thìn du 3e mois de la huitième année de Quang Thuận (1467), elle donna naissance à Phúc vương Tranh, sixième fils de Lê Thánh Tông.
Mort et culte posthume
Nguyễn Tài nhân mourut le jour Giáp Tý du 7e mois de l’année Kỷ Hợi, correspondant à la dixième année de l’ère Hồng Đức (1479), alors qu’elle n’avait que 35 ans. Après sa mort, sa dépouille fut ramenée dans sa région natale et inhumée au nord du ruisseau Từng.
Les documents conservés sur Nguyễn Tài nhân sont relativement brefs et portent principalement sur ses origines familiales et sur la naissance de Phúc vương Tranh. Néanmoins, la généalogie transmise par les sources montre qu’elle appartenait à une ancienne lignée de fonctionnaires, dont la tradition de service de l’État s’était maintenue sur plusieurs générations. Son entrée au palais et la naissance d’un prince de Lê Thánh Tông contribuèrent également à maintenir les liens entre la famille Nguyễn de Thiên Mỗ et la maison royale des Lê.
Tiếng Trung (中文)
身世与生平
Tài nhân，姓 Nguyễn，是 Lê Thánh Tông 的宫妃，籍贯为 Từ Liêm 县 Thiên Mỗ 村。
她出身于一个具有悠久仕宦传统的家族，其家族自陈朝至黎朝历代均有人为官。
她的五世高祖 Nguyễn Văn Bình，曾在 Xu mật viện 任职。
四世祖 Nguyễn Thần，曾任 Nhập nội hành khiển，并兼任 Tri thẩm hình viện sứ。
祖父 Nguyễn Văn Hiến，任 Chủ bạ。
史料记载，她的历代祖先都是陈朝时期颇有声望的官员。
其父 Nguyễn Đình Hy 在黎朝为官，任 Thái trung đại phu、Thượng thư tự khanh、Hộ bộ Tả thị lang。
其母姓 Chu。
Nguyễn Thị 后来被选入宫中，成为 Lê Thánh Tông 的宫妃。
现存史料对于她在宫中的生活经历以及具体品级记载较少，但明确记载她曾为皇帝生下一子，即 Phúc vương Lê Tranh。
光顺八年（1467）三月壬辰，她生下 Phúc vương Tranh。
这是 Lê Thánh Tông 的第六子。
去世与奉祀
洪德十年（1479）己亥年七月甲子，Nguyễn Tài nhân 去世，年仅35岁。
去世以后，她被送回故乡，安葬于 Từng 溪北面。
现存有关 Nguyễn Tài nhân 的资料相当简略，主要集中于她的家世以及生下 Phúc vương Tranh 一事。
不过，从史料所记录的家族世系可以看出，她出身于一个历史悠久的官宦家族，家族具有连续多代服务朝廷的传统。
她被选入宫中并为 Lê Thánh Tông 生下一位皇子，也使 Thiên Mỗ 的 Nguyễn 氏家族继续与黎朝皇室保持联系。
