Tiểu sử
Ni trưởng thế danh Bùi Thị Hải, sinh ngày 25 tháng Chạp năm Ất Mão (1915) tại Thành phố Huế. Thân phụ là cụ ông Bùi Chương, Pháp danh Hồng Huy, thân mẫu là cụ bà Trần thị Lan, Pháp danh Tâm Đức. Cả gia đình Ni trưởng đều là những Phật tử thuần thành.
Năm Quý Dậu (1933) khi vừa tròn 18 tuổi, Ni trưởng xuất gia và thọ giới Sa-di ni với Hòa thượng Trừng Phước, hiệu Huyền Ý, Tọa chủ chùa Liên Tôn, Bình Định. Được Hòa thượng ban Pháp danh Tâm Đăng, tự Hạnh Viên.
Năm Kỷ Mão (1939), Ni trưởng thọ Cụ túc giới tại Đại giới đàn chùa Bình Quang ở Phan Thiết do Hòa thượng Tôn Thắng, Trú trì chùa Phổ Thiên tại Đà Nẵng làm Hòa thượng Đàn đầu.
Năm Canh Thìn (1940), Ni trưởng được Bổn sư cho phép vào học Phật pháp tại chùa Hội Sơn, Thủ Đức, Sài Gòn.
Mùa An Cư năm Nhâm Ngọ (1942), Ni trưởng tùng Hạ tại chùa Phổ Đà, Đà Nẵng và được thọ giáo với Hòa thượng Tôn Thắng. Tại đây, Ni trưởng được Hòa thượng ban cho Pháp hiệu Chơn Như.
Sau mùa an cư, Ni trưởng được Hòa thượng Tôn Thắng gởi ra học tại Ni trưởng Diệu Đức, Huế. Trong thời gian tu học tại đây, Ni trưởng đã phát nguyện chặt ngón út tay phải để cầu cho quốc thái dân an và nhân dân bình yên trong thiên tai bão lụt.
Từ năm 1943-1947, Ni trưởng vân du tham học tại các Tổ đình danh tiếng từ miền Trung đếm miền Nam và có lúc vào tận Sa Đéc tham cầu Phật pháp. Do ý chí cầu học Phật pháp, nên đến nơi nào Ni trưởng cũng được các bậc Danh tăng truyền thọ những tinh hoa của kinh, luật, luận mà quý Tôn đức Tăng-già tâm đắc.
Năm Mậu Tý (1948), Ni trưởng mới dừng bước vân du và nhận Trú trì chùa Linh Sơn, Vĩnh Nguyên, Nha Trang, Khánh Hòa. Từ đây Ni trưởng bắt đầu thực hiện hồi bão là kiến lập đạo tràng, hoằng dương Chánh pháp.
Năm Tân Mão (1951), Ni trưởng tiếp nhận và thực hiện trùng tu chùa Minh Hương tại Diên Tồn, Diên Khánh, đổi tên chùa Minh Hương thành Minh Phước và trạch cử đệ tử thứ 2 là Ni sư Thông Ấn làm Trú trì để đảm đương Phật sự tại đây.
Năm Giáp Ngọ (1954), Ni trưởng khởi công trùng tu chùa Linh Sơn. Vĩnh Nguyên lần thứ nhất.
Năm Nhâm Dần (1962) Ni trưởng kiến lập tịnh thất Linh Sơn tại đồi núi Cầu Đá để hàng năm nhập nhất Kiết đông, cũng vào năm này Ni trưởng được bầu làm Chánh thư ký Ban kiến thiết Sáng lạp Ni viện Diệu Quang.
Năm Quý Mão (1963) Ni trưởng tích cực tham gia cuộc tranh đấu bất bạo động chống chế độ độc tài gia đình trị của Ngô Đình Diệm. Ni trưởng đã phát nguyện thiêu thân để bảo vệ Chánh pháp nhưng mẹ già và huynh đệ khuyên can, do đó Ni trưởng phát nguyện chặt tiếp ngón tay áp út để cầu nguyện cho đạo pháp trường tồn.
Năm Giáp Thìn (1964), do việc phát nguyện thiêu thân vì đạo pháp vào năm Pháp nạn 1963 không toại, Ni trưởng lại phát nguyện chích lưỡi lấy máu để viết Tâm Kinh Bát-nhã và Phẩm Phổ Môn trong Kinh Pháp Hoa tại chùa Hoa Nghiêm, Sài Gòn. Cũng vào năm này, Ni trưởng kiến lập chùa Tịnh Đức tại đồi Trại Thủy, Mã Vòng, Nha Trang làm nơi cư trú cho Ni chúng đang theo học văn hóa tại các trường Trung học Bồ Đề, Nữ Trung học Nha Trang… và trạch cử trưởng tử là Ni sư Thông Huyền (Thông Thoại) làm Trú trì.
Năm Bính Ngọ (1966), Ni trưởng làm ủy viên Ni bộ Bắc tông kiêm Trưởng ban Ni bộ Bắc tông Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất tỉnh Khánh Hòa.
Năm Mậu Thân (1968), Ni trưởng khởi công trùng tu bảo điện chùa Linh Sơn và xây đựng trường Trung-Tiểu học Bồ Đề Linh Sơn, đồng thời mở Cô-Ký Nhi viện tại chùa Linh Sơn. Vào năm này, Ni trưởng làm Đệ nhị tôn chứng Ni tại Đại giới đàn Phước Huệ tổ chức tại chùa Hải Đức, tại Ni viện Diệu Quang, Nha Trang truyền giới cho giới tử Ni.
Năm Nhâm Tý (1972), trước cảnh chiến tranh tàn khốc tại Cổ thành Quảng Trị, Ni trưởng quá đau lòng nhưng chẳng biết làm sao nên phát nguyện chặt ngón út tay trái để cúng đường cầu nguyện cho đất nước thái bình, nhân dân an lạc.
Ngày 19 tháng 2 năm Quý Sửu (1973), Ni trưởng được thỉnh làm Giáo thọ A-xà-lê truyền giới Sa-di ni tại Tiểu giới đàn chùa Linh Phong, Đà Lạt. Cũng vào năm này (ngày 19 tháng 9 năm Quý Sửu), Ni trưởng được thỉnh làm Phó ban Kiến đàn tại Đại giới đàn Phước Huệ, Phật học viện Hải Đức, Nha Trang. Tại đàn giới chùa Linh Sơn, Ni trưởng làm Đệ nhất tôn chứng Ni tại Đại giới đàn này.
Kể từ lúc 78 tuổi đến 86 tuổi (1993-2001), Ni trưởng luôn được thỉnh mời làm Phó ban Kiến đàn và là Hòa thượng Đàn đầu Ni tại Đại giới đàn Trí Thủ I, Trí Thủ II, Trí Thủ III được tổ chức tại chùa Long Sơn, Nha Trang, truyền giới tại Ni viện Diệu Quang.
Ngồi ra, trong suốt quá trình hành đạo, Ni trưởng đã mở nhiều Tiểu giới đàn và làm Đàn đầu Hòa thượng truyền thọ giới Thức-xoa-ma-na và Sa-di ni tại các chùa trong và ngồi tỉnh.
Song song với các Phật sự chung trong Giáo hội và kiến lập, mở mang tu bổ đạo tràng từ lúc hành đạo đến nay, Ni trưởng đã liên tục thu nhận và đào tạo nhiều thế hệ Ni chúng, trong đó có nhiều vị đã thành tài đang phục vụ trong các cơ sở Giáo hội, chăm lo Phật sự tại khắp mọi miền đất nước. Như trái đã chín mùi, như cuộc hành trình đã đến đích, Ni trưởng viên tịch vào lúc 15 giờ 30 phút ngày mồng 5 tháng 10 năm Ất Dậu (06/11/2005) tại chùa Linh Sơn, Thành phố Nha Trang. Trụ thế 90 tuổi, hạ lạp 66 năm.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 2, xuất bản 2011.
