Louis Girerd (1926) Địa dư tỉnh Bạc Liêu – Louis Girerd (Cần Thơ, 1926).

Louis Girerd (1926) Địa dư tỉnh Bạc Liêu – Louis Girerd (Cần Thơ, 1926).

Nội dung chính

Tịch Bạc Liêu đã có dân cư từ lâu. Ban đầu, dân cư ở địa phương này tập trung từ các làng ven biển dọc theo bờ biển. Vùng này thuộc về xứ Phu-năng, nay là phần của tỉnh Nam Kỳ và tỉnh Cao Mạn. Người Phu-năng ghi nhận rằng đã có dân cư từ phía Nam của xứ Ấn Độ đến đây mở mang trước hết.

Vua của xứ Kambuja, một dân tộc thuộc tỉnh Cao Mạn, đã đến và chiếm đất của Phu-năng vào thế kỉ thứ sáu (tên Kambuja là nguồn gốc của từ “Cambodge”).

Tuy dân cư trong xứ Phu-năng đã chuyển sang tay người Cao Mạn, nhưng họ đã gặp phải cuộc tấn công từ dân ở quần đảo Malaya.

Qua mười một kỳ thử, họ đã phải đối mặt với cuộc nổi loạn nội bộ; tới kỳ thử mười hai, họ bị dân Chăm xâm lược; và sau đó, vào kỳ thử mười ba và mười bốn, họ lại phải đối mặt với cuộc xâm lược từ dân Xiêm La. Do đó, vua của Cao Mạn đã quyết định liên minh với người Annam, nhưng người Annam đã đòi một phần đất làm điều kiện. Do đó, vào năm 1735, vùng đất Bạchiêu đã thuộc về người Annam và được sáp nhập vào tỉnh An Giang, thuộc chính phủ An Hả. Do đó, lịch sử của Bạc Liêu, Sóc trăng và Rạch Giá giống nhau. Dân cư của Cao Mạn trong vùng này rất đông đúc. Ban đầu có một quan phủ Cao Mạn cai trị, sau đó là quan phủ Annam. Quan phủ Cao Mạn phải tuân theo quyền lực của nhà nước Aquam, và chức vụ Lue-che-hoai-là của vua Cao Mạn đã được phong cho họ. Tổng đốc trấu đóng ở Sama (nay là Bãi Xanh).

Nguyễn Anh đã bị Tây Sơn truy sát và phải lẩn trốn tại miền Bắc. Ông theo dòng sông được gọi là sông Độc và đến miền Cà Mau. Ông đã ở đó một thời gian dài và đóng quân tại Tân Hưng. Ngày nay, người ta vẫn thấy một cái ao mà ông đã làm tại Tân Hưng. Nước trong ao này luôn ngọt, trong khi nước xung quanh lại mặn. Sau đó, ông dừng quân tại Khánh An, sau đó đi qua Hà Tiên. Người ta còn nói rằng ông đã xây dựng một đình Âm Dương tại Cà Mau để thờ phụng các quan có công trong trận đấu với ông.

Nguyễn Anh cũng đã lập một trại tại Cồn Đầm, ông đặt tên là Mỹ Thanh vì ông thấy cảnh quan tươi đẹp và trong lành. Ông đã ở đó được bốn tháng và muốn xây dựng một đồn lũy tại đó. Do đó, ông đã lập một thành trì lớn, nhưng khi công trình vừa hoàn thành, đột nhiên quân Tây Sơn đã tới tấn công. Hiện nay, cơ sở đó vẫn còn.

Ở thời điểm này, khi Nguyễn Ánh đang ở tỉnh Bạchiêu, thì lương thực và đạn dược đều khan hiếm. Ông như đã kỳ lạ mà dùng cá để dâng và một con rùa chỉnh đầu giếng Giồng Chùa, là một giếng nước ngọt dành cho ông. Trong thời kỳ khốn khó đó, bà Hoàng Cô đã qua đời. Không lâu sau đó, một người du khách tên là Yết Tim đã tìm thấy mộ của bà ở làng Lạc Hòa. Sau khi hài cốt của bà được di dời về, người du khách đó được phong làm quan phủ và được giao trách nhiệm quản lý thuế thủy lợi ở Mỹ Thanh (ngày nay là Camau).

Khi tình hình nội bộ ổn định lại, Đại tướng quân Nguyễn Trí Phương được chỉ định về phía Nam để xây dựng đồn lũy và ngăn chặn cuộc nổi loạn. Ông xây dựng mười đồn ở làng Định Thành. Ngày nay, cơ sở cũ đó vẫn còn và người ta vẫn thấy một số vũ khí cũ và bằng chứng của hoạt động quân sự. Ông cũng đã sắp đặt một điểm dầu ở Camau và ở các làng Vĩnh Thạnh, Vĩnh Mỹ, Bình An, Hòn Thạnh, Plurớc Thạnh và Long Thạnh (các làng này thường được sử dụng cho mục đích trồng trọt, nhưng phải tham gia vào chiến đấu trực tiếp khi có cuộc xâm lược).

Ở Cổ Cò, ông đã lập một quận để tập trung vào việc quản lý quân sự hơn, và đã xây dựng một đồn lũy, vì vậy ngày nay, người ta còn thấy một số di tích của nơi đó.

Tuy đã có những biện pháp như vậy, nhưng vẫn có những biến động nội bộ trong xứ. Do muốn tự trị, các quan của Cao Mạn đã đòi hỏi quyền lực hơn, điều này đã khiến Annam phải can thiệp quân sự.

Cũng có các đối thủ nội bộ nổi lên. Vào năm 1825, họ đã phàn nàn về sự nghiêm ngặt của quan huyện Nguyễn Văn Nang. Họ cho rằng ông đã bóp méo quyền lợi của họ và tống họ vào tù với lý do không rõ ràng, vì vậy họ rất căm ghét ông và muốn trả thù khi có cơ hội. Khi Lê Văn Khôi đang tập hợp binh lính ở Gia Định để khởi nghĩa (thời Minh Mạng), Phủ Liêm dẫn đầu các phản khách trú thuộc dòng họ Quách để khởi nghĩa.

Nhóm này đã tấn công và phá hủy toàn bộ khu vực và vây bắt quan huyện. Ông đã bị bao vây trong lâu đài với vợ và con cái. Khi không còn cách nào khác, ông đã rời khỏi lâu đài và bỏ chạy. Các phản khách trú đã đuổi theo và bắt ông cùng gia đình, sau đó giết chết họ và chiếm quyền kiểm soát khu vực. Không lâu sau đó, Quyên Tiếp ở Kiến Giang đã tiến đến đàn áp cuộc khởi nghĩa. Các phản khách trú đã thất bại và phải lẩn trốn. Bất kỳ ai bị bắt được đều bị treo cổ và đuối xuống sông.

Kể từ đó, tất cả các người Tàu thuộc dòng họ Quách đến lập nghiệp tại Camau đều bị quan huyện Nang bắt và xử tử. Đây là câu chuyện được truyền miệng như vậy.

Vào năm 1882, các phản khách trú đã cung cấp cho quan huyện một món quà gọi là Miền Ông Thần Minh và thường xuyên cúng tế mỗi năm. Họ làm như vậy để mong muốn làm lành với quan huyện. Vào năm 1859, hai người Cao Mạn Sanatia và Sanasna đã tiến hành một cuộc tấn công vào Lục Chá hoặc Úc và gây ra sự loạn lạc trong khu vực. Tuy nhiên, họ đã bị Annam đánh bại và chạy về miền Bạc Liêu. Họ bị một đội quân Ma-Ini quần đảo (do Lục Chá hoặc thuê) tấn công tại Vàm Lẻo và bị đánh bại hoàn toàn. Trong trận chiến, Sanatia đã thiệt mạng và được chôn tại Cây Gia (Hirng Hội). Sanasna muốn đầu hàng, nhưng lại bị giết hại, và các phe của họ đều phải đầu hàng trước Annam.

Khoảng mười năm sau đó, một kẻ phản bội tên là Snet Penn đã cố gắng kích động dân chúng nổi dậy, nhưng chưa kịp hành động thì đã bị bắt.

Vào năm 1867, quan Đô Thống Thủy Sỹ La Grandière đã sáp nhập ba tỉnh phía Tây: tỉnh Vĩnh Long, Châu Đốc và Hà Tiên (trong đó có tỉnh Bạc Liêu) với ba tỉnh phía Đông: Gia Định, Biên Hòa và Mỹ Tho, do vua Tự Đức nhượng lại cho Pháp quốc từ năm 1812. Năm 1872, tại Khánh An và Thới Bình đã xảy ra cuộc nổi loạn nhưng đã bị dập tắt. Kể từ đó, không có cuộc nổi loạn nào được ghi chép vào lịch sử sau đó.

Ban đầu, Bạc Liêu là một khu vực thuộc Sóctrăng. Từ năm 1882, nó trở thành một tỉnh, và quan Tham Biển là ông Lamothe Carrier.

Chấm điểm
Chia sẻ
Bia Tu Lieu Chon Thieng (60)

Nội dung chính

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *


Banner APP CHỐN THIÊNG 3 (60X90)