Trung tâm nghiên cứu Hán Nôm (2011) Tuệ Trung Thượng Sĩ với thiền tông Việt Nam. NXB Đà Nẵng

TUỆ TRUNG THƯỢNG SĨ VỚI THIỀN TÔNG VIỆT NAM

Chủ biên: Trung tâm nghiên cứu Hán Nôm

Nhà xuất bản Đà Nẵng

Tuệ Trung Thượng sĩ với Thiền tông Việt Nam là một tập hợp các công trình nghiên cứu, tham luận công phu và giàu giá trị học thuật về một hiện tượng đặc biệt của lịch sử văn hóa dân tộc: Tuệ Trung Thượng sĩ (Trần Tung, 1230–1291) — một thân vương triều Trần, một võ tướng lẫy lừng trong kháng chiến chống Nguyên Mông, đồng thời là một cư sĩ Thiền gia lỗi lạc, người được xem là “thầy của Nhất tổ Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử”.

Các bài nghiên cứu trong sách phần lớn được trình bày tại hội thảo khoa học “Tuệ Trung Thượng sĩ với Thiền tông Việt Nam” — một hội thảo được giáo sư Trần Văn Giàu đánh giá là “một trong vài ba hội thảo có nội dung khoa học thực sự”.

Nội dung chính:

Làm rõ thân thế, hành trạng và vai trò lịch sử của Tuệ Trung Thượng sĩ.
Phân tích tư tưởng Thiền học và nhân sinh quan của Thượng sĩ qua thơ văn và Ngữ lục.
Tìm hiểu ảnh hưởng của Tuệ Trung đối với sự hình thành Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Bàn luận về vị trí Tuệ Trung Thượng sĩ trong dòng chảy văn hiến và tư tưởng Việt Nam.

Giá trị nổi bật:

Khẳng định Tuệ Trung Thượng sĩ là một hiện tượng đặc sắc của Phật giáo Thiền tông Việt Nam: một thân vương, cư sĩ, thiền gia sống trọn vẹn tinh thần Thiền giữa đời thường.
Là người mở đường cho tư tưởng nhập thế của Thiền phái Trúc Lâm, ảnh hưởng sâu sắc đến Trần Nhân Tông và Thiền học đời Trần.
Qua Ngữ lục và thơ văn, Tuệ Trung chủ trương một lối sống tự tại, vô chấp, gắn bó với cuộc đời, đề cao sự tự tin, tự lực và tinh thần tự do.
Tư tưởng của ông góp phần tạo nên một nền Phật giáo Việt đậm chất nhập thế, yêu nước, phù hợp với hoàn cảnh đất nước và tâm thức người Việt.

Ý nghĩa:

Tư liệu rất cần thiết cho giới nghiên cứu lịch sử Phật giáo, Thiền học, văn hóa tư tưởng Việt Nam.
Là nguồn tham khảo giá trị cho tăng ni, cư sĩ, học viên Phật học, giúp hiểu rõ hơn tinh thần Thiền Việt nhập thế.
Góp phần khẳng định vai trò của Phật giáo đời Trần trong sự nghiệp bảo vệ, xây dựng đất nước và phát triển văn hóa dân tộc