Kiến trúc
Chùa Kiều Trung tọa lạc trên mảnh đất sát bãi sa bồi cũ của sông Lạch tray có tên cổ là Đống Non, nay là thôn Kiều Trung, xã Hồng Thái, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng. Chùa có tên chữ là “Quang Đàm tự”.
Vốn là công trình kiến trúc tôn giáo có niên đại vào thế kỉ 18, do bị thiên tai, giặc giã đã dời đến vị trí ngày nay. Mặt chính của chùa quay hướng Tây, bố cục mặt bằng kiểu chữ Đinh gồm 5 gian bái đường, 2 gian cung chuôi vồ. Kết cấu vì nóc mái, kẻ gian, dui, hoành, trang trí hoa văn trên kẻ đều được lắp dựng bằng gỗ tốt như lim, sến, táu.
Hiện vật
Hệ thống tượng thờ tại chùa cũng tương đối đầy đủ: tượng A-di-đà, tượng Văn thù, Phổ Hiền, tượng Quán Âm Tống Tử, bộ tượng Thích Ca tọa thiền, tượng Ngọc Hoàng Thượng đế cùng Nam Tòa, Bắc Đẩu, tượng Mẫu, tượng Đức Ông,… bộ tượng Tam Thế biểu hiện cho đức Phật ở thời quá khứ, hiện tại và tương lai đang được bổ sung cho hoàn thiện.
Chùa hiện thờ 3 pho tượng Sư tổ tại gian thờ tổ tại khu vực khuôn viên chùa. Ngoài pho tượng tổ được đặt phía trong cùng, 2 pho tượng còn lại được tạo trong tư thế tọa thiền trên bệ, áo cà sa hở ngực, vạt chéo, chảy lô xô sang hai bên lòng đùi. Cả hai pho tượng tổ đều được tạo sáng nét hiền từ, toát lên thần thái của bậc cao tăng được các tín đồ ngưỡng mộ. Tượng có niên đại nghệ thuật cuối thể kỉ 18.
Vườn chùa vẫn còn bảo quản được một số văn bia chữ Hán, đánh dấu quá trình tồn tại của ngôi chùa, đó là các tấm bia mang niên hiệu Lê Cảnh Hưng thứ 35, bia Tự Đức năm thứ 2 (1850), bia Tự Đức năm thứ 7 (1854), bia Bảo Đại năm thứ 17 (1933).
Tại khu vực vườn chùa, sau bóng cây cổ thụ là mộ tháp Sư tổ 3 tầng xây gạch vồ, niên đại thời Lê Trung Hưng (cuối thế kỉ 18) đặt xá lỵ của đức Sư tổ Non Đông, Giác Linh và vị sư bổ nhiệm về sau.
Xếp hạng
Chùa Kiều Trung được xếp hạng Di tích Lịch sử văn hóa cấp thành phố năm 2007.
Tham khảo
- Thích Thanh Giác (2017), Chùa cổ Hải Phòng, tập 2, Nxb Hải Phòng.
______________________
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
Architecture
Kieu Trung Pagoda is located on the land near the old alluvial ground of the Lach Tray River, formerly called Dong Non, now Kieu Trung village, Hong Thai commune, An Duong district, Hai Phong city. Its formal name is Quang Dam Tu.
Originally a religious architectural work dating from the 18th century, it was moved to its present site due to natural disasters and wars. The pagoda faces west, with a Đinh-shaped ground plan including five front halls and two rear compartments. The roof truss, beams, rafters, and decorative carvings are all made of durable woods such as ironwood, sến, and táu.
Relics
The system of worship statues is relatively complete: Amitabha Buddha, Manjushri, Samantabhadra, Avalokitesvara with child, a set of Shakyamuni Buddha in meditation, Jade Emperor with Southern Star and Northern Star deities, Mother Goddess, Holy Venerable, etc. The Three Times Buddha statues representing the Buddhas of the past, present, and future are also being supplemented.
The pagoda enshrines three statues of founding patriarch monks in the ancestral hall. Besides the innermost statue, the other two are depicted meditating on pedestals, wearing robes with open chests and draped folds. Both figures show benevolent expressions, embodying the aura of revered monks, dating stylistically to the late 18th century.
The pagoda garden preserves several Han-character steles marking its history: one dated to the 35th year of Le Canh Hung, another from Tu Duc’s 2nd year (1850), one from Tu Duc’s 7th year (1854), and one from Bao Dai’s 17th year (1933).
In the garden, beneath ancient trees, stands a three-tiered brick stupa from the Le Trung Hung period (late 18th century), housing the relics of Master Non Dong, Giac Linh, and later abbots.
Recognition
Kieu Trung Pagoda was recognized as a Municipal Historical and Cultural Relic in 2007.
Reference
Thich Thanh Giac (2017), Ancient Pagodas of Hai Phong, Vol. 2, Hai Phong Publishing House.
2. Tiếng Pháp (Français)
Architecture
La Pagode Kieu Trung est située sur l’ancien banc alluvial de la rivière Lach Tray, autrefois appelé Dong Non, aujourd’hui village de Kieu Trung, commune de Hong Thai, district de An Duong, ville de Hai Phong. Son nom officiel est Quang Dam Tu.
Édifice religieux datant du XVIIIe siècle, elle fut déplacée à son site actuel en raison de catastrophes naturelles et de guerres. La pagode est orientée à l’ouest, avec un plan en forme de caractère Đinh : cinq travées pour la salle avant et deux travées pour l’arrière. La charpente, les poutres et les décorations sculptées sont en bois précieux tels que lim, sến et táu.
Objets
Le système de statues de culte est assez complet : Amitabha, Manjusri, Samantabhadra, Avalokiteshvara portant l’enfant, Bouddha Shakyamuni en méditation, l’Empereur de Jade avec les divinités des Étoiles du Nord et du Sud, la Déesse Mère, le Saint Vénérable, etc. Un ensemble des Trois Bouddhas des Temps (passé, présent, futur) est en cours de complément.
La pagode conserve trois statues des patriarches fondateurs dans la salle des ancêtres. Outre la statue placée au fond, les deux autres sont représentées en méditation sur des socles, vêtues de robes au torse découvert et aux plis tombant de chaque côté. Leur physionomie exprime la bienveillance et l’aura de moines vénérés. Leur style artistique remonte à la fin du XVIIIe siècle.
Dans le jardin se trouvent plusieurs stèles en caractères chinois retraçant l’histoire de la pagode : datées de la 35e année de Le Canh Hung, de la 2e année de Tu Duc (1850), de la 7e année de Tu Duc (1854), et de la 17e année de Bao Dai (1933).
Toujours dans le jardin, à l’ombre d’arbres centenaires, se dresse une tour funéraire en briques de trois étages datant de la période Le Trung Hung (fin XVIIIe siècle), abritant les reliques du Maître Non Dong, Giac Linh et d’abbés ultérieurs.
Classement
La Pagode Kieu Trung a été classée Monument historique et culturel municipal en 2007.
Référence
Thich Thanh Giac (2017), Pagodes anciennes de Hai Phong, vol. 2, Éditions Hai Phong.
3. Tiếng Trung (中文)
建筑
桥中寺位于泻川河旧沙洲地带，古称“洞山”，今属海防市安阳县红泰社桥中村。寺名为“光谈寺”。
该寺建于18世纪，因天灾战乱迁至现址。大殿朝西，平面布局呈“丁”字形，包括五间前殿、两间后堂。屋顶梁架、枋、椽、桁及雕饰皆用优质木材（如铁力木、檀木、梓木）。
文物
寺内供奉的佛像体系较为完整：阿弥陀佛、文殊菩萨、普贤菩萨、送子观音、释迦牟尼结跏趺坐像、玉皇大帝与南斗北斗、圣母、德翁等。三世佛像（过去佛、现在佛、未来佛）亦正在补充完善。
寺院祖堂供奉三尊祖师像。除最里面的一尊外，另两尊均作跏趺坐姿，袒胸，袈裟斜披，两腿两侧流垂。两像面容慈祥，神态庄严，展现高僧风范，艺术年代为18世纪末。
寺院花园保存多块汉文碑刻，见证寺史：如黎景兴三十五年、嗣德二年（1850）、嗣德七年（1854）、保大十七年（1933）的碑石。
花园古树下，尚有一座三层砖砌祖师塔，年代为黎中兴时期（18世纪末），安放洞东祖师、觉灵及后续住持之舍利。
等级
桥中寺于2007年被列为市级历史文化遗迹。
参考文献
释清觉（2017），《海防古寺》，第二卷，海防出版社。
