Tên gọi và vị trí địa lý
Cù lao Giêng, tỉnh An Giang không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp sông nước hữu tình, những vườn cây trái sum suê, mà còn nổi bật với hệ thống di tích tín ngưỡng tâm linh phong phú và độc đáo.
Trong số đó, chùa Phước Thành là một công trình tiêu biểu, được xem như tuyệt tác nghệ thuật kiến trúc đặc sắc, thu hút đông đảo du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái.
Tọa lạc tại xã Bình Phước Xuân, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, chùa Phước Thành không chỉ nổi tiếng về cảnh quan thanh tịnh mà còn vinh dự được ghi nhận Kỷ lục Việt Nam với quần thể tượng Phật Tổ A Di Đà cùng 48 vị Bồ Tát Thánh Chúng lớn nhất cả nước – một kỳ công tâm linh mang giá trị văn hóa, mỹ thuật sâu sắc.
Chùa Phước Thành (chùa Huệ Tài) còn có tên là chùa đạo Chim. Bài viết Chùa Phước Thành điểm du lịch tâm linh đăng trên website Trang thông tin điện tử UBND xã Bình Phước Xuân giải thích nguồn gốc tên gọi này:
Sở dĩ Chùa có tên gọi đạo Chim là vì: theo các cụ tại địa phương vào thập niên 70, Hòa Thượng Thích Bửu Đức sau 9 năm xuất gia ở vùng Bảy Núi trở về quê xã Bình Phước Xuân tu hành, không lâu sau có đôi chim Hồng Hạc từ Bảy núi bay về thu hút hàng ngàn con chim khác đến nên Hòa Thượng chọn nơi đây là điểm dừng chân tu hành và tạo lập Chùa Phước Thành (Chùa đạo Chim 1972).(1)
Lịch sử và nhân vật
Chùa Phước Thành được chính thức khai sơn vào năm 1872 bởi Hòa thượng Thích Bửu Đức, đánh dấu sự ra đời của một ngôi cổ tự mang đậm dấu ấn văn hóa Phật giáo trên vùng đất Cù lao Giêng.
Trải qua bao thăng trầm lịch sử, chùa từng nhiều lần bị hư hại bởi thiên tai, chiến tranh tàn phá, nhưng vẫn vững vàng như một biểu tượng tâm linh, lòng kiên định và ý chí dân tộc. Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, chùa Phước Thành không chỉ là chốn tu hành thanh tịnh mà còn trở thành nơi che chở, bảo vệ các chiến sĩ cách mạng, đóng góp âm thầm mà to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Năm 1973, Thượng Tọa Thích Huệ Tài tiếp nhận, tái lập chùa Phước Thành.
Tới năm 2005, chùa được đại trùng tu toàn diện trên khuôn viên rộng 4.000m². Công trình được mở rộng và tôn tạo bài bản từ chánh điện, cổng tam quan, sân vườn, cho đến các khu vực phụ trợ. Đồng thời, nhiều hạng mục kiến trúc mới cũng được kiến tạo.
Từ năm 2012, Thượng Tọa Thích Huệ Tài cho khởi công xây dựng tượng phật tổ A Di Đà cao 39m và 48 vị bồ tát, mỗi tượng cao 5m bằng bê tông cốt thép. Cho đến năm 2016, công trình mới hoàn thành và mang lại cho nơi đây vẻ đẹp đặc thù của Phật giáo.
Kiến trúc cảnh quan
Nằm ẩn mình giữa vùng sông nước thơ mộng của Cù lao Giêng, chùa Phước Thành không chỉ là một công trình tôn giáo, mà còn là một tuyệt tác kiến trúc tâm linh mang đậm dấu ấn văn hóa Phật giáo Nam Bộ.
Điểm nhấn đặc biệt trong thiết kế của chùa chính là hai hành lang nối cao vươn từ phía trước, tạo thành một trục không gian hướng tầm mắt du khách ngước nhìn trực diện tượng Phật A Di Đà một cách rõ nét và trọn vẹn nhất.
Khuôn viên của ngôi chùa còn được trang trí kiến trúc cầu kỳ theo phong cách cổ – kim kết hợp, đã tạo nên sự uy nghi, cổ kính cho ngôi chùa.
Dưới chân bức tượng Phật A Di Đà khổng lồ là những biểu tượng thu nhỏ được tạc bằng đá trắng mô phỏng các danh thắng nổi tiếng như Tháp Rùa, chùa Một Cột, Vịnh Hạ Long và hòn Phụ Tử. Sự hiện diện của những biểu tượng này không chỉ thể hiện sự gắn kết văn hóa ba miền, mà còn tạo nên một không gian vừa linh thiêng, vừa gần gũi, thu hút hàng ngàn tín đồ và du khách đến tham quan chiêm bái mỗi năm.
Đứng tại sân chùa, phóng tầm mắt ra xa là khung cảnh thiên nhiên nên thơ, trời xanh ngút ngàn, vườn cây trĩu quả, không gian yên bình đến tĩnh tại. Tất cả như đang kể lại sức sống mãnh liệt và tâm hồn hiền hậu, sâu sắc của người dân xứ Cù Lao – những con người gắn bó với đất, với đạo, và với truyền thống bao đời.
Sự kiện và lễ hội
Trong các hoạt động tôn giáo tại chùa Phước Thành, nổi bật và được mong đợi nhất chính là lễ hội Kỳ Yên.
Lễ hội được tổ chức định kỳ hàng năm, là dịp để bà con trong làng, cùng du khách thập phương về chùa dâng hương, cầu an, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no hạnh phúc. Phần lễ được tiến hành trang nghiêm với các nghi thức cúng tế truyền thống, tụng kinh và dâng lễ vật lên chư Phật, chư vị tiền hiền hậu hiền.
Sau phần lễ là đến phần hội với các hoạt động văn hóa dân gian: biểu diễn nghệ thuật, trò chơi dân gian, gian hàng ẩm thực, và các hoạt động giao lưu cộng đồng.
Lễ hội Kỳ Yên không chỉ là sự kiện tâm linh, mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa đời sống tinh thần và đời sống cộng đồng, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa vùng cù lao Giêng và khẳng định vai trò của chùa Phước Thành trong đời sống văn hóa – tôn giáo tại An Giang.
Những hiện vật tiêu biểu tại chùa:
- Quần thể tượng Phật A Di Đà và 48 vị Bồ Tát: Tượng Phật A Di Đà cao 39 mét, được xây dựng từ năm 2012 và hoàn thành sau 4 năm. Đây là một trong những tượng Phật cao nhất tại Việt Nam, trở thành biểu tượng tâm linh nổi bật của chùa. Bao quanh tượng Phật là 48 pho tượng Bồ Tát Thánh Chúng, mỗi tượng cao 5 mét.
- Các mô hình thu nhỏ của những công trình biểu tượng văn hóa Việt Nam như Tháp Rùa, chùa Một Cột, Vịnh Hạ Long và hòn Phụ Tử.
- Các tượng Phật, Bồ Tát và La Hán dọc theo các hành lang và lối đi trong chùa.
Xếp hạng
Chùa Phước Thành (xã Bình Phước Xuân, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang) đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục vào ngày 6/5/2017 với danh hiệu: Quần thể tượng Phật Tổ A Di Đà và 48 vị Bồ Tát Thánh Chúng lớn nhất Việt Nam.
Ngoài ra, vào ngày 26/4/2019, Liên đoàn các Hiệp hội UNESCO Việt Nam đã trao chứng nhận cho Hòa thượng Thích Huệ Tài – trụ trì chùa Phước Thành vì những đóng góp trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng cộng đồng.
Chú thích
- Ánh Minh, Chùa Phước Thành điểm du lịch tâm linh, Trang thông tin điện tử UBND xã Bình Phước Xuân, website https://binhphuocxuan.chomoi.angiang.gov.vn/index.php/ , ngày 12/10/2023.
Tham khảo
- Ánh Minh (2023), Chùa Phước Thành điểm du lịch tâm linh, Trang thông tin điện tử UBND xã Bình Phước Xuân, website https://binhphuocxuan.chomoi.angiang.gov.vn/index.php/ .
- Báo An Giang (2023), Chùa Phước Thành – Ngôi cổ tự đạt kỷ lục Việt Nam, website https://baoangiang.com.vn/
- Báo An Giang (2023), Kiến trúc độc đáo của chùa Chim ở Cù Lao Giêng, website https://baoangiang.com.vn/
___________________
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
I. Name and Geographical Location
Cu lao Gieng (An Giang Province) attracts visitors not only with its idyllic waterways and lush orchards, but also with a rich and distinctive system of spiritual sites.
Among them, Phuoc Thanh Pagoda stands out as a representative monument—an architectural masterpiece that draws pilgrims and visitors from far and wide. Located in Binh Phuoc Xuan Commune, Cho Moi District, An Giang Province, the pagoda is famed for its serene landscape and holds a Vietnam Record for the largest ensemble nationwide of the Buddha Amitabha together with 48 attendant Bodhisattvas—a spiritual feat of deep cultural and artistic value.
Phuoc Thanh Pagoda (Chua Hue Tai), also called the “Bird Pagoda” (chua dao Chim), received this nickname as explained by a local article: in the 1970s, after nine years of monastic practice in the Bay Nui region, Most Venerable Thich Buu Duc returned to Binh Phuoc Xuan to cultivate. Soon after, a pair of Hong Hac (flamingos) flew in from Bay Nui, attracting thousands of birds; the Venerable chose this site to settle and established Phuoc Thanh Pagoda (the “Bird Pagoda”, 1972).
II. History and Historical Figures
The pagoda was formally founded in 1872 by Most Venerable Thich Buu Duc, marking the birth of a religious institution imbued with Buddhist culture on Cu lao Gieng.
Through wars and natural calamities, the pagoda endured as a spiritual symbol of steadfastness and national resolve. During the resistance against French colonialists and later against the United States, Phuoc Thanh served not only as a place of practice but also as a refuge that discreetly sheltered revolutionary cadres.
In 1973, Venerable Thich Hue Tai took over and re-established the pagoda. In 2005, a comprehensive restoration expanded the 4,000 m² precinct: the main hall, triple gate, gardens, and ancillary spaces were refurbished or newly built. From 2012 to 2016, the Venerable led construction of a 39 m Amitabha Buddha and forty-eight 5 m Bodhisattvas in reinforced concrete, giving the site its distinctive Buddhist visage.
III. Architectural Features and Landscape
Nestled within Cu lao Gieng’s riverine scenery, Phuoc Thanh is both a religious complex and a Southern Vietnamese Buddhist architectural landmark. A striking design feature is the pair of elevated axial corridors that lift the visitor’s gaze directly toward the monumental Amitabha. The grounds blend old–new stylistic motifs, yielding a dignified, time-honored atmosphere.
At the foot of the giant Amitabha stand miniature white-stone renderings of iconic Vietnamese sites—Thap Rua (Turtle Tower), One Pillar Pagoda, Ha Long Bay, and Hon Phu Tu—signifying cultural connectedness across the three regions while creating a sacred yet familiar space.
IV. Events and Festivals
Foremost among the pagoda’s observances is the annual Ky Yen Festival, when villagers and pilgrims gather to offer incense and pray for peace, favorable weather, and prosperity. Solemn rites—traditional offerings, sutra recitation—are followed by festive activities: folk performances, games, food stalls, and community exchanges, reinforcing Phuoc Thanh’s cultural–religious role on Cu lao Gieng.
V. Representative Artefacts
- Amitabha & 48 Bodhisattvas ensemble: 39 m Amitabha (built 2012–2016) with 48 attendant Bodhisattvas (5 m each)—among the tallest Buddha sculptures in Vietnam.
- Miniature icons of Turtle Tower, One Pillar Pagoda, Ha Long Bay, and Hon Phu Tu.
- Statues of the Buddha, Bodhisattvas, and Arhats lining corridors and walkways.
VI. Recognition
On 6 May 2017, the Vietnam Records Organization certified Phuoc Thanh (Binh Phuoc Xuan, Cho Moi, An Giang) for the largest Amitabha & 48 Bodhisattvas ensemble in Vietnam. On 26 April 2019, the Federation of UNESCO Associations of Vietnam presented a certificate to Most Venerable Thich Hue Tai, abbot of Phuoc Thanh, for contributions to preserving national cultural identity and community building.
2. Tiếng Pháp (French)
I. Nom et situation géographique
Cu lao Gieng, dans la province d’An Giang, séduit par ses paysages d’eau et ses vergers, mais aussi par la richesse et l’originalité de ses sites spirituels.
Parmi eux, la pagode Phuoc Thanh est un édifice emblématique – véritable chef-d’œuvre architectural – attirant de nombreux visiteurs et pèlerins. Située dans la commune de Binh Phuoc Xuan, district de Cho Moi, province d’An Giang, la pagode est réputée pour son cadre serein et détient un record du Vietnam pour le plus grand ensemble du Bouddha Amitabha et de 48 Bodhisattvas – une réalisation spirituelle de haute valeur culturelle et artistique.
La pagode Phuoc Thanh (Chua Hue Tai), surnommée « pagode des Oiseaux » (chua dao Chim), doit ce nom – explique une source locale – au retour, dans les années 1970, du Vénérable Thich Buu Duc après neuf ans de pratique aux Bay Nui : un couple de hong hac (flamants) venu des Bay Nui attira des milliers d’oiseaux, incitant le Vénérable à s’établir ici et à fonder Phuoc Thanh (pagode des Oiseaux, 1972).
II. Histoire et personnages
La pagode fut officiellement fondée en 1872 par le Vénérable Thich Buu Duc. À travers les guerres et les catastrophes, elle demeura un symbole spirituel de constance. Durant les résistances contre la France puis contre les États-Unis, Phuoc Thanh servit aussi de refuge discret pour les cadres révolutionnaires.
En 1973, le Vénérable Thich Hue Tai reprit et releva la pagode. En 2005, une restauration d’ensemble sur 4 000 m² agrandit et embellit le chánh điện, le tam quan, les jardins et annexes. De 2012 à 2016, il fit ériger un Amitabha de 39 m et 48 Bodhisattvas de 5 m, conférant au site son identité bouddhique singulière.
III. Architecture et paysage
Blottie dans le décor fluvial de Cu lao Gieng, Phuoc Thanh est à la fois complexe religieux et repère de l’architecture bouddhique du Sud. Deux galeries surélevées forment un axe visuel qui conduit le regard vers le grand Amitabha. Le domaine marie esthétique ancienne et moderne, créant une solennité intemporelle.
Au pied de la statue géante se trouvent des miniatures en pierre blanche de sites vietnamiens – Thap Rua, pagode au Pilier Unique, baie d’Ha Long, Hon Phu Tu – qui symbolisent le lien culturel des trois régions.
IV. Événements et fêtes
Parmi les célébrations, la fête Ky Yen est la plus attendue : chaque année, habitants et pèlerins se réunissent pour l’encens, les prières de paix et de prospérité. Des rites solennels (offrandes, récitations) sont suivis d’animations populaires : spectacles, jeux, stands culinaires et échanges communautaires, affirmant le rôle culturel-religieux de Phuoc Thanh sur Cu lao Gieng.
V. Objets représentatifs
- Ensemble Amitabha & 48 Bodhisattvas : Amitabha de 39 m (œuvre 2012–2016) et 48 Bodhisattvas de 5 m chacun – parmi les statues bouddhiques les plus hautes du Vietnam.
- Maquettes de Thap Rua, pagode au Pilier Unique, baie d’Ha Long et Hon Phu Tu.
- Statues du Bouddha, de Bodhisattvas et d’Arhats le long des galeries et allées.
VI. Classement et distinctions
Le 6 mai 2017, l’Organisation des records du Vietnam a homologué l’ensemble Amitabha & 48 Bodhisattvas comme le plus grand du pays (Phuoc Thanh, Binh Phuoc Xuan, Cho Moi, An Giang). Le 26 avril 2019, la Fédération des Associations UNESCO du Vietnam a remis un certificat au Vénérable Thich Hue Tai pour ses contributions à la préservation de l’identité culturelle nationale et au développement communautaire.
3. Tiếng Trung (Chinese)
一、名称与地理位置
姜洲岛（安江省）除水乡风物与繁茂果园外，亦以多姿多彩的宗教信仰遗址著称。其间，福成寺堪称代表性建筑与独具特色的建筑艺术杰作，吸引四方信众与游客。
寺址位于安江省周梅县平福春社。寺院以清静景观闻名，并获越南纪录组织认证：高39米的阿弥陀佛与四十八位菩萨圣众群像为全国之最，兼具深厚的文化与美学价值。
福成寺（慧才寺），又号**“鸟道寺”。据当地资料称：20世纪70年代，释宝德长老在七山出家九年后返乡于平福春社修持，不久有一对自七山飞来的红鹤引来成千上万群鸟，长老遂择此落脚，并于1972年**创建福成寺（“鸟道寺”)。
二、历史与人物
1872年，释宝德长老正式开山，标志姜洲岛上这一佛教古刹的诞生。战乱与天灾曾多番摧残，寺院仍以坚韧之姿屹立，成为民族意志与精神信仰的象征。两次抗法、抗美期间，福成寺除清修之外，亦曾庇护革命力量，贡献隐而不显。
1973年，释慧才上座接掌并复建。2005年，于4,000平方米范围内进行全面大修：重整大雄宝殿、三门、庭园及附属空间，并新建多项建筑。2012—2016年，兴建39米阿弥陀佛及48尊、高5米的菩萨（钢筋混凝土），成就今日独特法相。
三、建筑与景观
福成寺隐身于姜洲岛诗意水乡之中，既为宗教圣境，亦为南部佛教建筑的典范。其一大亮点为两条抬升的连廊轴线，自前场伸启，引导瞻礼者视线正对巨型阿弥陀佛。全域以古今合璧的装饰语汇营造庄严古朴之感。
巨像基座前陈设白石微缩景观，再现龟塔、一柱寺、下龙湾、父子石等全国名胜，寓意三地文化相连，氛围既神圣亦亲切，每年吸引大批朝礼者与游客。
四、节庆活动
寺中最受瞩目的为年度祈安节（Kỳ Yên）。届时乡里与香客齐聚，上香祈福，祈愿国泰民安、风调雨顺。礼成之后，为民俗文艺、传统游戏、美食摊点与社区交流等联欢活动，既承载精神生活，亦连通社区纽带，凸显福成寺在姜洲岛文化—宗教中的地位。
五、代表性文物
- 阿弥陀佛与四十八菩萨群像：39米阿弥陀佛（2012—2016建成），环列48尊、各5米高之菩萨；为越南最高级别佛像群之一。
- 微缩名胜：龟塔、一柱寺、下龙湾、父子石等白石模型。
- 佛菩萨与罗汉造像分列于连廊与步道两侧。
- 六、认定与表彰
2017年5月6日，越南纪录组织确立福成寺（安江省周梅县平福春社）之纪录：“阿弥陀佛与四十八菩萨圣众群像为全国之最”。2019年4月26日，越南联合国教科文组织协会联合会向住持释慧才长老授予证书，以表彰其在弘扬民族文化认同与社区建设方面的贡献。
