Tiểu sử
Ni sư pháp danh Tâm Huệ, Pháp hiệu Tịnh Giải, thế danh Trương Thị Bích Vân. Sinh ngày 15-11-1921. Nguyên quán làng Vân Thê, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên (nay là xã Thủy Thanh thị xã Hương Thủy tỉnh Thừa Thiên). Ni sư xuất thân trong một gia đình danh gia vọng tộc nhiều đời thâm tín Phật giáo. Thân phụ là cụ ông Trương Xướng, Pháp danh Tâm Hòa, Bác sĩ tại bệnh viện Trung ương-Huế. Thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Kim Đính, Pháp danh Thanh Khương, Y tá tại bệnh viện Trung ương- Huế.
Song thân của Ni sư là Phật tử thuần thánh kính tin Tam bảo và làm việc phước thiện cứu dân độ thế, chữa bệnh cho những gia đình gặp khó khăn, khi lâm bệnh. Bà ngoại của Ni sư đã phát tâm hỷ cúng chùa Trúc Lâm– Huế cho Hòa Thượng Giác Tiên. Ni sư là con trưởng trong gia đình có ba chị em.
Bởi có túc duyên sau đối với Phật pháp như thế nên thuở thơ ấu, Ni sư thường được theo song thân đến chùa lễ phật. Do đó, Ni sư sớm biết Phật mến đạo. Từ thuở thiếu thời, Ni sư học văn hóa chương trình Pháp tại chùa Đồng Khánh. Với trí thông minh nhạy bén, học giỏi nên được các bạn bè thầy cô thương mến. Ni sư rất ham học, nhưng vì thời cuộc, hai em theo tiếng gọi non sông gia nhập đoàn quân chống Pháp. Ni sư phải nghỉ học ở nhà phụ với mẹ gánh trọng trách trong gia đình
Ni sư tánh tình thùy mị hiền hòa, mực thước và lễ độ. Biết kính trên nhường dưới, biết kính trọng lẽ phải, cư xử với người khác rất nhân hậu.
Năm 1967, Ni sư quyết dứt trần duyên, xuất gia y chỉ với Ni trưởng Diệu Không tại chùa Hồng Ân– Huế. Vào chùa Ni sư tinh cần học tập nghiên cứu giáo nghĩa Phật đà, nói năng hiền hòa khiêm tốn nên năm sau (1968) Ni sư được thọ Sa-di-ni giới với pháp tự Tịnh Giải. Năm 1970, Ni sư thọ Thức-xoa-ma-na. Năm 1972, Ni sư được thọ Tỷ-kheo-ni giới tại giới đàn chức tại chùa Linh Quang do đại lão Hòa thượng đệ nhị Tăng Thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trừng Thủy tự Chí Thâm, hiệu Giác Nhiên làm đường đầu Hòa thượng.
Sau khi thọ giới, ngoài công hạnh tu tập Ni sư còn được Ni trưởng Diệu Không cử làm thư ký trường mẫu giáo Kiều Đàm và dạy trường Hàm Long. Bên cạnh đó, Ni sư còn tham gia Ban cứu tế xã hội của Giáo hội Phật giáo, để cứu trợ đồng bào nạn nhân chiến tranh, thiên tai bão lụt cùng các mặt xã hội khác. Với tinh thần ‘Phụng sự chúng sanh và cúng dường chư Phật’.
Ni sư Tịnh Giải là tấm gương tiêu biểu cho giới đức đạo hạnh để hàng Phật tử tại gia học tập.Ni sư luôn sống giản dị, lúc nào cũng nghiêm khắc với bản thân, khiêm tốn với mọi người. Ai đã gặp Ni sư một lần đều sinh lòng kính ngưỡng.
Những ngày tháng cuối cùng, Ni sư rất minh mẫn, tự tại, dù sắc thân tứ đại theo luật vô thường. Mùa thù năm 1990, Ni sư an nhiên quy tịch trong tiết thu lá vàng về cội, hưởng thọ 69 tuổi đời, 17 Hạ lạp. Nhục thân của Ni sư được lưu và bảo tháp trong vườn tháp Tổ đình Trúc Lâm- Huế, với câu đối nói lên cuộc đời của Ni sư do Hòa thượng Thiện Siêu viết tặng :
Phù sanh hạnh ngộ bồ đề đạo
Tịnh độ hân phùng thượng thiện nhân.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 2, xuất bản 2011.
