Niên đại: Triều vua Lê Nhân Tông
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính: 24,2 – 26 mm; độ dày: 1,2 – 2,2 mm; trọng lượng: 3 – 6 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, thể hiện triết lý vũ trụ quan trời tròn đất vuông truyền thống. Thân tiền đúc tương đối đẹp, kết cấu đanh chắc, có sự phân hóa rõ nét về độ dày và trọng lượng giữa các đợt đúc, từ những bản tiêu chuẩn dày 1,2 mm (nặng khoảng 3 – 3,7 gram) cho tới những bản đặc biệt dày dặn lên đến 2,2 mm (nặng tới 6 gram). Gờ viền mép ngoài và gờ viền quanh lỗ vuông ở cả hai mặt trước, sau đều đúc nổi cao, sắc gọn, bảo vệ bề mặt tiền khỏi cọ xát cơ học khi lưu hành.
Mặt trước tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Đại Hòa thông bảo 大和通寳, bố cục theo lối Chân thư đối đọc chéo (trên – dưới, phải – trái). Nét chữ rõ ràng, phân thành hai xu hướng thẩm mỹ rõ rệt: một loại có nét chữ thanh mảnh, chân phương; loại khác mang nét bút phóng khoáng, bay bướm đặc trưng của mỹ thuật tiền tệ thời Lê Sơ. Đặc biệt, chữ “Đại” (大) trong ngữ cảnh này được đọc là “Thái”, tương ứng với niên hiệu Thái Hòa của vua Lê Nhân Tông.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, không đúc hoa văn hay dấu hiệu phụ trợ, để lộ bề mặt hợp kim đồng cổ đanh mịn qua thời gian.
Hiện vật là tiền tệ chính thức được triều đình đúc và lưu hành trong suốt hơn một thập kỷ dưới triều vua Lê Nhân Tông (với sự nhiếp chính của Tuyên Từ Hoàng thái hậu Nguyễn Thị Anh), đóng vai trò mạch máu lưu thông kinh tế, thương mại của nước Đại Việt giữa thế kỷ XV.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Là hiện vật tiền tệ cốt lõi gắn liền trọn vẹn với 11 năm trị vì của vua Lê Nhân Tông – giai đoạn đất nước duy trì thế ổn định chính trị, kinh tế phát triển và xã hội thanh bình sau thời kỳ lập quốc gian nan. Hiện vật là bằng chứng vật chất xác thực phản ánh quy chế tiền tệ thống nhất và năng lực quản lý kinh tế bài bản của triều đình thời Lê Sơ.
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Thái Hòa” (thể hiện qua chữ Đại Hòa) gửi gắm triết lý chính trị sâu sắc về sự hòa hợp lớn lao giữa triều đình với muôn dân, sự thái bình thịnh trị của đất nước và nền tảng an dân vững chắc; minh văn khẳng định chủ quyền tiền tệ độc lập của một quốc gia có nền văn hiến rực rỡ.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ nghệ đúc đồng đạt độ hoàn thiện cao với biên viền chuẩn mực và độ dày dặn vượt trội ở một số bản đúc; nghệ thuật thư pháp Chân thư đạt đến độ hoa mỹ, bay bướm rất riêng biệt, tạo nên diện mạo thẩm mỹ độc đáo, giàu tính biểu cảm nhất trong hệ thống tiền tệ triều Hậu Lê.
Giá trị độc đáo: Sở hữu hiện tượng ngữ âm học và văn bản học tiền tệ thú vị với chữ “Đại” (大) đọc là “Thái” theo âm cổ; đồng thời sự tồn tại song song giữa các bản mỏng thông thường và bản đúc dày đặc biệt (dày 2,2 mm, nặng 6 gram) cung cấp dữ liệu quý báu về các đợt phát hành tiền tệ khác nhau tại kinh thành Thăng Long xưa.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
