Chùa Đông Khê (Sùng Nghiêm Tự – Đan Phượng, Hà Nội)

Chùa Đông Khê (Sùng Nghiêm Tự – Đan Phượng, Hà Nội)

Chùa Đông Khê hay còn được biết đến với cái tên Sùng Nghiêm Tự, tọa lạc ở giữa làng Đông Khê, xã Đan Phượng, huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội.

Lược sử


Chùa Đông Khê là một ngôi chùa cổ được khởi dựng từ thời Lý, vào khoảng cuối thế kỷ XI – đầu thế kỷ XII. Ngoài giá trị về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, chùa Đông Khê còn là di tích cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám (1945), chùa là nơi đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Việt Minh và nuôi giấu cán bộ hoạt động bí mật. Phía sau chùa hiện còn dấu tích giao thông hào có từ thời kháng chiến chống Pháp.

Ngày 17/7/2008, chùa Đông Khê được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.

Kiến trúc


Chùa Đông Khê quay theo hướng Tây Nam, mang kiến trúc hình chữ Công, gồm tòa tiền đường và thượng điện nằm song song với nhau, nối giữa hai tòa này là ống muống (nhà ống). Ngoài các hạng mục kiến trúc trên, chùa còn có một số hạng mục kiến trúc khác mới xây dựng và khôi phục lại ở những năm gần đây để phục vụ cho nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân: nhà Tổ, nhà Mẫu…Trước đây, chùa còn có cả Tam quan, song do thời gian và chiến tranh nên hiện nay không còn, lối vào chùa hiện nay tạm thời đi qua cổng đình.

Tiền đường mang kiến trúc kiểu 5 gian, 2 dĩ, 4 góc mái tạo đầu đao cong. Trên mái lợp ngói ri cổ – loại có mũi nổi tạo hình nửa bông hoa cúc mãn khai. Nhìn từ bên ngoài, tòa tiền đường thấp do 4 mái xòe ra chiếm 2/3 độ cao của chùa. Ba gian giữa lắp cửa gỗ dạng bức bàn, 2 dĩ được làm hai cửa phụ dạng vòm cong, nhỏ và thấp nhưng ngưỡng cửa lại làm cao với dụng ý khách hành hương bước qua ngưỡng cửa phải tỏ lòng cung kính dâng lên Tam bảo. Tòa Tiền đường kết cấu kiến trúc chịu lực chính trên bộ mái gồm có 6 bộ vi chính tì lực trên 4 hàng chân cột ở 5 gian chính và 2 gian bộ vi phụ tạo nên 2 mái dĩ.

Tòa ống muống gồm 3 gian kiểu nhà dọc với 2 mái chảy. Kết cấu bộ vì được làm công phu, tỉ mỉ với đầu các rường nách được tạo khối nổi hình mây, cách nhau bởi các đầu kè chạm hình cánh sen. Hình thức này rất phổ biến ở các chùa Tây Phương, tuy nhiên đấu ở đây mỏng và tạo tác theo hình ê – lip. Một số rường cột chạm đầu rồng cách điệu hình chim, có niên đại thế kỷ XIX. Các đấu kê được tạo hình hoa sen mang dấu ấn nghệ thuật cuối thế kỷ XVIII. Tòa thượng điện gồm một gian lớn và 2 dĩ, trang trí hoa văn chủ yếu là họa tiết mây, hoa cúc, hoa sen… biểu hiện cho sự thanh cao của nhà Phật.

Tòa Thượng điện được làm 1 gian lớn và 2 dĩ, kết cấu bộ vì cũng làm đơn tương tự như ở 2 tòa kiến trúc trên. Nhìn chung, ở chùa Đông Khê, trang trí hoa văn trên kiến trúc không nhiều, chủ yếu là các họa tiết hoa văn mây, cúc, hoa sen…biểu hiện cho sự thanh sạch, cao quý của nhà Phật.

Di sản


Trong chùa Đông Khê hiện còn lưu giữ hệ thống tượng Phật truyền thống của một ngôi chùa theo phái Đại thừa. Trong Thượng điện, ở vị trí cao nhất là bộ tượng Tam Thế gồm 3 pho có kích thước và tạo dáng tương tự nhau. Bộ tượng này có chiều cao 73cm được tạo tác trong tư thế ngồi âm dương lộ bàn chân phải trên đùi trái, tay kết định ấn đặt ngửa trên lòng đùi. Lớp thứ hai là bộ tượng Tam Thân gồm ba pho Quan âm, có chiều cao 78cm được tạo tác trong thế ngồi kiết già trên hoa sen, tay phải của tượng giơ cao, tay trái kết ấn để trong lòng đùi. Hàng thứ ba là lớp tượng A Di Đà có phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII, dưới là tượng Di Lặc bên trái, Tuyết Sơn bên phải. Hàng thứ năm là lớp tượng Ngọc Hoàng, hai bên là tượng Thị giả có niên đại nghệ thuật thế kỷ XIX, trước tượng Ngọc Hoàng là tượng Phạm Thiên và Đế Thích. Hàng tiếp theo là tượng Quan Thế Âm, hai bên là Kim Đồng và Ngọc Nữ được tác trong tư thế quỳ dâng lễ. Lớp cuối cùng là bộ tượng Thích Ca Cửu Long, hai bên là Nam Tào, Bắc Đẩu.

Gian bên trái của Thượng điện có bài trí tượng Nguyên Phi Ỷ Lan – người có công dạy dân nghề trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa Đông Khê nổi tiếng. Phía trước tượng Nguyên Phi là sự hiện diện của tượng Quan Âm Nam Hải trong tư thế ngồi thiền trên đài sen với 5 lớp cánh, trên có chạm nổi các chấm tròn dạng tràng hạt – nghệ thuật thế kỷ XVII. Tượng có 10 đôi cánh tay tỏa đều bên thân, hai đôi ở giữa kết ấn chuẩn đề, đôi còn lại úp lên nhau đặt trên lòng đùi. Tượng có niên đại nghệ thuật thế kỷ XVIII. Dưới đài sen là quỹ Ô Ba Nan Đà Long Vương “gồng mình” đội tượng, được tạo tác tương tự như đầu con rồng đang vươn mình vượt sóng nước. Gian bên trái Thượng điện có dựng một động tượng với Quan Âm Phổ Đà Sơn ở vị trí trung tâm, xung quanh là các pho tượng nhỏ hiện thân cho các chư Phật. Phía trước là pho tượng Thần Nông được tạo tác trong tư thế một vị vua, ngồi trên long ngai. Hai bên ống muống bài trí tượng Thổ Địa, Giám Trai, Thập Điện Diêm Vương có kích thước tương tự nhau. Đây là các pho tượng có niên đại nghệ thuật thế kỷ XIX.

Ngoài ra, tại chùa hiện còn lưu giữ nhiều di vật quý giá như hoành phi, câu đối gỗ sơn son thếp vàng; một quả chuông lớn cao 103cm, đường kính miệng 79cm; một khánh đồng có niên đại đời vua Thiệu Trị có ghi chữ “Sùng Nghiêm tự”; một bát hương Thổ Hà niên đại thời Nguyễn; một bia đá đặt trong khuôn viên đình ghi công đức của những người vọng hậu…

Tham khảo


  • https://nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Xua-va-nay/826293/chua-co-dong-khe
  • http://ditichlichsu-vanhoahanoi.com/2020/10/14/chua-dong-khe-dan-phuong/
Chấm điểm
Chia sẻ
Chùa Đông Khê

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926