Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Hang (tên chữ là Thiên Khổng Thạch Tự, Chùa đá trời sinh) ở xã An Hải, đảo Lý Sơn, nằm ở phía Bắc núi Thới Lới trên đảo, nơi có miệng núi lửa trước đây tạo thành hồ nước lớn, khiến cảnh quan giữ được vẻ đẹp hoang sơ. Chùa Hang cách đình làng An Vĩnh – trung tâm của đảo không xa, nhưng đường lên chùa vòng qua eo núi, tạo cảm giác bất ngờ cho du khách khi gặp vẻ đẹp của những thảm cỏ, vạt ngô ven đường, phong cảnh xóm làng, cánh đồng trồng hành tỏi dưới chân núi. Đứng trên núi có thể ngắm toàn cảnh trời mây, non nước của biển đảo Lý Sơn. Từ đỉnh núi, du khách đi bộ vài chục bậc thang thì xuống tới chùa Hang ở lưng chừng núi. Chùa Hang có tên chữ là “Thiên Khổng Thạch Tự” ( Chùa đá trời sinh) được lập ra dưới triều vua Lê Kính Tông (1599-1618).
Lược sử
Chùa Hang được lập ra dưới triều vua Lê Kính Tông bởi ông Trần Công Thành, một trong những người đã ở đây tạo dựng cùng với việc khẩn hoang, mở đất lập làng An Hải, An Vĩnh xưa. Gọi là chùa Hang vì chùa nằm trong một hang đá lớn nhất trong hệ thống hang động ở Lý Sơn, được tạo ra từ dãy núi Thới Lới, màu nham thạch, vách núi dựng đứng cao gần 20m.
Theo sách “Đại Nam nhất thống chí” của Quốc sử quán Triều Nguyễn có viết về chùa Hang:”… phía dông đảo có động, trên động có chùa mấy gian, có giường đá, kỷ đá, hai bên hữu động có giếng nước trong ngọt, xung quanh cây cối tốt tươi, khi có giặc biển thì dân phường ẩn nấp nơi đây“.
Chùa Hang có nguồn gốc là ngôi đền của người Champa thờ các vị thần Bà La Môn, sau này khi người Việt đến khai phá vùng đất Lý Sơn vào đầu thế kỷ XVII, chùa thành nơi tu tiên và sau này thành nơi thờ Phật.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Hang được lập ra dưới triều vua Lê Kính Tông bởi ông Trần Công Thành, một trong những người đã ở đây tạo dựng cùng với việc khẩn hoang, mở đất lập làng An Hải, An Vĩnh xưa. Gọi là chùa Hang vì chùa nằm trong một hang đá lớn nhất trong hệ thống hang động ở Lý Sơn, được tạo ra từ dãy núi Thới Lới, màu nham thạch, vách núi dựng đứng cao gần 20m.
Theo sách “Đại Nam nhất thống chí” của Quốc sử quán Triều Nguyễn có viết về chùa Hang:”… phía đông đảo có động, trên động có chùa mấy gian, có giường đá, kỷ đá, hai bên hữu động có giếng nước trong ngọt, xung quanh cây cối tốt tươi, khi có giặc biển thì dân phường ẩn nấp nơi đây“.
Chùa Hang có nguồn gốc là ngôi đền của người Champa thờ các vị thần Bà La Môn, sau này khi người Việt đến khai phá vùng đất Lý Sơn vào đầu thế kỷ XVII, chùa thành nơi tu tiên và sau này thành nơi thờ Phật.
Kiến trúc cảnh quan
Gọi là chùa Hang vì chùa nằm trong một hang đá lớn trong hệ thống hang động ở Lý Sơn. Lòng chùa rộng và cao. Các di tích khắc trên đá ở chùa cho biết: Những người đầu tiên ra đảo Lý Sơn lập làng An Hải, An Vĩnh đã dựng ngôi chùa này. Chùa nằm cách cảng Sa Kỳ chừng hơn 25km nữa về phía Đông nam.
Sân chùa trước cửa hang nhìn ra biển. Giữa sân có một hồ sen có tượng Phật. Quanh sân là những cây bàng biển cổ thụ đến hàng trăm năm. Hang sâu 24m, bề rộng 20m, trần hang cao 3,2m, diện tích 480m².
Trong hang có bàn thờ các Phật Di Đà, Như Lai, Di Lặc ở chính giữa; bàn thờ sư tổ Đạt Ma ở bên trái; bàn thờ 12 Diêm Vương, 3 vị thủy tổ kế tiếp phụng sự chùa (là Trần Công Thành, Trần Công Hiền, Trần Công Quân) và 7 vị tiền hiền làng An Hải. Các bệ thờ được tạo tác từ các nhũ đá tự nhiên ở nền hang, rồi được gia công thành các khám thờ.
Ngày xưa, ở chính giữa hang đã có đặt bàn thờ Tam thế Phật là Phật A-di-đà, Phật tổ Như Lai, và Phật Di-lặc. Bên trái bàn thờ Tam thế Phật có bàn thờ Tổ sư Đạt-ma với bài vị bằng gỗ sơn son thếp vàng trên đó ghi rõ “Phụng tự Tây phương Đông Độ lịch đại tổ sư chi linh vị”. Sau này, vào khoảng tháng 4-1993, các vị thủ tự đã đặt thêm một bàn thờ phía bên phải thờ tượng Quan Công có Quan Bình và Châu Thương đứng hầu, mỗi tượng chỉ cao chừng ba tấc. Cũng trong khoảng thời gian đó, bà con nhân dân đảo Lý Sơn vào làm ăn sinh sống tại TP.HCM đã cúng cho chùa 3 pho tượng, được đặt phía trước bàn thờ Tam thế Phật, đó là các tượng Phật Chuẩn Đề 18 tay cao 0,6m, tượng Bồ-tát Quan Thế Âm cao 0,8m và tượng Bồ-tát Địa Tạng cao 1m.
Ở phía bên phải của hang sắp đặt ba bàn thờ, mỗi bàn thờ cách nhau 1,4m. Gần với thành hang là bàn thờ 12 vị Diêm vương; kế đó là bàn thờ các vị thuộc Trần tộc có bài vị ghi danh ba người, gồm Phụng tự khai sáng Trần tổ công Thành, tự Đạo Châu, hiệu Huyền Huyên linh vị; Phụng tự Trần tổ công Tiềm, tự Ấn Long, hiệu Huyền Kính, cao lão hòa thượng linh vị; Phụng tự Trần tổ công Quận, tự Ấn Ngọc, hiệu Huyền Chơn hòa thượng linh vị. Bàn thờ thứ 3 thờ 7 vị tiền hiền khai phá lập ra làng An Hải với bài vị ghi rõ: “Phụng tự tiền hiền thất tổ tiên sanh tự vị chư thần vị”.
Ở phía bên trái của hang cũng có sắp đặt ba bàn thờ, mỗi bàn thờ cũng cách nhau 1,4m. Trong cùng là bàn thờ Giám Trai, tiếp đến là bàn thờ Ngũ Lôi, và kế đó là bàn thờ Tiền vãng (thờ những người có đóng góp sức lao động xây dựng, tôn tạo chùa Hang trước đây).
Ngay sau cổng ra vào ở phía bên phải, có bàn thờ bổn đạo thiện nam, tin nữ và ba ban thờ những người có công xây dựng, tu bổ chùa Hang.
Sự kiện và lễ hội
Chùa Hang đã trở thành di tích lịch sử văn hóa quốc gia từ năm 1994. Trải qua lịch sử hơn 400 năm, ngôi chùa vẫn đứng sừng sững như một biểu tượng tâm linh đầy uy nghiêm của người dân đảo Lý Sơn. Mang ý nghĩa thiêng liêng đó, Chùa Hang thường được chọn làm nơi tổ chức các sự kiện tôn giáo lớn trong năm như Lễ Vu Lan, Phật Đản… được đông đảo dân địa phương và du khách từ nhiều nơi tìm đến hành lễ và cúng bái. Ngư dân Lý Sơn trước mỗi lần ra khơi cũng thường đến cầu cho những chuyến “hải lộ bình an”.
Tham khảo
- https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B9a_Hang_(Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i)
- https://vovworld.vn/vi-VN/viet-nam-dat-nuoc-con-nguoi/chua-hang-tren-dao-ly-son-quang-ngai-554002.vov
- https://vivulyson.com/chua-hang-ly-son
- https://vuonhoaphatgiao.com/tu-vien/cac-chua-trong-nuoc/cac-chua-o-quang-ngai/chua-hang-ngoi-chua-dep-tren-dao-ly-son/
_____________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Hang Pagoda, also known as Thien Khong Thach Tu or Heaven-Born Stone Pagoda, is located in An Hai commune on Ly Son island, north of Thoi Loi mountain. The pagoda was built during the reign of King Le Kinh Tong (1599-1618) by Tran Cong Thanh, who participated in reclaiming land and establishing the villages of An Hai and An Vinh. Hang Pagoda is situated within the largest cave in the Ly Son cave system, featuring basalt rock with cliffs nearly 20 meters high. According to the “Dai Nam Nhat Thong Chi” by the Nguyen Dynasty’s National History Office, Hang Pagoda served as a refuge for villagers during pirate attacks. Initially, the pagoda was a temple dedicated to the Brahmin deities of the Champa people, later becoming a Buddhist worship site when the Vietnamese settled in the early 17th century.
Hang Pagoda is not far from the An Vinh communal house, but the path to the pagoda winds around the mountain pass, surprising visitors with grasslands, cornfields, and garlic and onion fields. From the mountain peak, visitors can enjoy panoramic views of the Ly Son sea and island. The pagoda is located more than 25km from Sa Ky port, with its courtyard facing the sea, a lotus pond, and a Buddha statue. The cave is 24 meters deep, 20 meters wide, with a ceiling height of 3.2 meters and an area of 480 square meters. Inside the cave are many altars, including those for Amitabha Buddha, Sakyamuni Buddha, and Maitreya Buddha at the center, and others dedicated to Patriarch Bodhidharma, the Twelve Yama Kings, ancestral founders, and the founding ancestors of An Hai village.
Hang Pagoda was recognized as a national cultural and historical monument in 1994. With over 400 years of history, the pagoda is a significant spiritual symbol for the people of Ly Son island and a venue for major religious events such as Vu Lan and Buddha’s Birthday, attracting numerous locals and tourists for worship and sightseeing.
Tiếng Trung (Chinese)
Hang 寺，也被称为天孔石寺或天生石寺，位于 Thoi Loi 山北面的 Lý Son 岛 An Hai 社。寺庙建于黎景宗 (1599-1618) 年间，由 Tran Cong Thanh 修建，他参与了 An Hai 和 An Vinh 村的开垦和建立。Hang 寺位于 Lý Son 最大的洞穴系统中的一个大洞穴内，石质为玄武岩，悬崖高达近20米。根据阮朝国史馆的《大南一统志》，Hang 寺在海盗袭击时是村民的避难所。最初，寺庙是占婆人供奉婆罗门神灵的庙宇，后来在十七世纪初越南人定居后，成为佛教寺庙。
Hang 寺离 An Vinh 村的社庙不远，但通往寺庙的道路蜿蜒曲折，环绕山腰，沿途有草地、玉米田和大蒜洋葱田，为游客提供惊喜的景色。从山顶上，游客可以欣赏到 Lý Son 岛的全景。寺庙距离 Sa Ky 港超过25公里，寺前庭院面向大海，有莲花池和佛像。洞穴深24米，宽20米，顶高3.2米，面积480平方米。洞内有许多祭坛，其中阿弥陀佛、释迦牟尼佛、弥勒佛的祭坛位于中央，其他祭坛则供奉达摩祖师、十二阎王、历代祖先和 An Hai 村的祖先。
Hang 寺于1994年被认定为国家级历史文化遗址。拥有400多年历史的寺庙是 Lý Son 岛民的重要精神象征，是举办盂兰节、佛诞等大型宗教活动的场所，吸引了众多当地居民和游客前来参观和祭拜。
Tiếng Pháp (French)
La pagode Hang, également connue sous le nom de Thien Khong Thach Tu ou Pagode de la pierre née du ciel, est située dans la commune d’An Hai sur l’île de Ly Son, au nord de la montagne Thoi Loi. La pagode a été construite sous le règne du roi Le Kinh Tong (1599-1618) par Tran Cong Thanh, qui a participé à la colonisation et à la fondation des villages d’An Hai et d’An Vinh. La pagode Hang se trouve dans la plus grande grotte du système de grottes de Ly Son, caractérisée par des roches basaltiques avec des falaises atteignant près de 20 mètres de hauteur. Selon le “Dai Nam Nhat Thong Chi” de l’Office national d’histoire de la dynastie Nguyen, la pagode Hang servait de refuge aux villageois lors des attaques de pirates. Initialement, la pagode était un temple dédié aux divinités brahmanes des Champa, devenant par la suite un lieu de culte bouddhiste lorsque les Vietnamiens se sont installés au début du XVIIe siècle.
La pagode Hang n’est pas loin de la maison communale d’An Vinh, mais le chemin qui y mène serpente autour du col de la montagne, offrant aux visiteurs des vues surprenantes avec des prairies, des champs de maïs et des champs d’ail et d’oignon. Du sommet de la montagne, les visiteurs peuvent admirer la vue panoramique sur la mer et l’île de Ly Son. La pagode se trouve à plus de 25 km du port de Sa Ky, avec sa cour faisant face à la mer, un étang de lotus et une statue de Bouddha. La grotte mesure 24 mètres de profondeur, 20 mètres de large, avec une hauteur de plafond de 3,2 mètres et une superficie de 480 mètres carrés. À l’intérieur de la grotte se trouvent de nombreux autels, y compris ceux pour le Bouddha Amitabha, le Bouddha Sakyamuni, et le Bouddha Maitreya au centre, et d’autres autels dédiés au patriarche Bodhidharma, aux Douze Rois Yama, aux ancêtres fondateurs, et aux ancêtres fondateurs du village d’An Hai.
La pagode Hang a été reconnue comme monument culturel et historique national en 1994. Avec plus de 400 ans d’histoire, la pagode est un symbole spirituel important pour les habitants de l’île de Ly Son et un lieu pour organiser des événements religieux majeurs tels que Vu Lan et l’anniversaire du Bouddha, attirant de nombreux habitants locaux et touristes pour le culte et la visite.
