Giới thiệu
Vùng Đồng Bằng sông Cửu Long, đặc biệt là thành phố Cần Thơ, từ lâu đã là nơi tập trung đa dạng dân tộc như Kinh, Khmer, Hoa, Chăm, đóng góp vào sự phong phú về văn hóa và tâm linh của vùng đất phù sa này. Trong thành phố Cần Thơ, cư dân chủ yếu là 3 dân tộc Kinh, Hoa và Khmer, điều này đã thể hiện rõ trong các công trình văn hóa tâm linh, mang đậm đặc tính của từng dân tộc.
Đặc biệt, tại Cần Thơ, các công trình tín ngưỡng tâm linh của cộng đồng người Hoa và Khmer luôn thu hút sự chú ý của du khách. Trong số này, Chùa Pothisomron (Pôthi Somrôn) – một ngôi chùa Khmer cổ nổi tiếng, nằm bên sông Ô Môn, thuộc phường Châu Văn Liêm, quận Ô Môn, TP Cần Thơ – không thể không được nhắc đến.
Chùa Pôthi Somrôn được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố từ năm 2006. Qua nhiều thăng trầm và biến cố, chùa đã trải qua 20 đời trụ trì, với những vị trụ trì nổi tiếng như Hòa thượng Dương Pâu, Dương One, Lý Thớt, Lý Nhiêu, Dương Châu, Lý Rẹp, Dương Xoai, Dương Chinh, Đào Sóc, Thanh Sen, Thạch Khiêng và Thượng tọa Đào Như.
Chùa này cũng có lịch sử hai lần thay đổi địa điểm xây dựng, từ vòm Ô Môn đến Bo Rích, và sau đó về Rạch Chùa hiện nay. Khuôn viên của chùa được bao quanh bởi nhiều cây cỏ, trong đó có một loại cây mang tên Somrôn, đã tạo nên đặc điểm độc đáo và nổi bật của Chùa Som Rôn.
Lịch sử
Chùa Pothisomron được xây dựng vào năm 1735 trên diện tích đất rộng 8.600m2 và đã trải qua 20 đời trụ trì với những vị trụ trì nổi tiếng như Hòa thượng Dương Pâu, Dương One, Lý Thớt, Lý Nhiêu, Dương Châu, Lý Rẹp, Dương Xoai, Dương Chinh, Đào Sóc, Thanh Sen, Thạch Khiêng và Dương Nhiệm Thượng tọa Đào Như. Chùa đã di dời hai lần, đầu tiên từ vòm Ô Môn đến Bo Rích, sau đó về Rạch Chùa – nơi nó nằm hiện nay. Khuôn viên chùa nổi bật với nhiều cây cỏ, trong đó có một loại cây được gọi là Somrôn, là nguồn cảm hứng cho việc đặt tên cho chùa là Som Rôn.
Các chùa Khmer thường có tháp cốt, và chùa Pôthi Somrôn không phải là ngoại lệ. Tháp cốt nằm ngay trước chánh điện, được xây dựng từ ô dước, đá ong, và gạch thẻ có niên đại từ thế kỷ 18. Đặc biệt, tháp cốt này chứa đựng hài cốt của nhiều Phật tử và đã được bảo quản qua nhiều đời. Chùa quyết định không xây lại hay làm mới phía ngoài tháp cốt, nhấn mạnh rằng đây là chứng tích lịch sử quan trọng, thể hiện văn hóa của dân tộc.
Bên trong chùa, khách viếng thăm có cơ hội chiêm ngưỡng nhiều cổ vật độc đáo. Có cánh én bằng gỗ được làm từ năm 1856, chạm trổ hình ảnh mô phỏng câu chuyện về Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, hơn 100 bộ kinh Satra (sách lá), và 17 tượng gỗ gần 200 tuổi. Bức tượng Đức Phật ở Trung tâm Chính điện được tạc vào năm 1885.
Kiến trúc
Chùa Pothisomron tọa lạc dọc theo bờ sông Ô Môn và có tầm nhìn ra cầu Ô Môn. Khu vực bên trong chùa được bao phủ bởi nhiều cây cổ thụ già, một số đã tồn tại từ hàng chục đến hàng trăm năm. Mặc dù cổng chính của chùa đối diện với sông, nhưng thường được đóng cửa và chỉ mở cổng phụ, một phiên bản nhỏ của cổng chính.
Khi bước vào từ cổng phụ, bạn sẽ chú ý đến cổng rực rỡ với màu đỏ của gạch và viền vàng. Tên chùa được chạm trổ trên cổng cùng với hàng chữ Khmer, dưới là chữ quốc ngữ “Chùa Pothisomron”. Ngay từ lúc bước vào khuôn viên, bạn sẽ gặp một tượng Phật Thích Ca cao khoảng 2m, tư thế ngồi trang nghiêm. Các gian nhà gỗ xây dựng với kiến trúc thuần Khmer, mang theo lịch sử lâu dài, đặc trưng bởi hình ảnh rắn thần Naga cao vút và những chi tiết chạm khắc tỉ mỉ trên mái gỗ.
Chánh điện của chùa hướng về Đông, theo quan niệm của người Khmer để soi sáng và cứu độ chúng sinh. Khi bước vào bên trong, sau các phòng bếp và nhà ở của các sư thầy, bạn sẽ thấy một khuôn viên rộng lớn với nhiều cây cổ thụ cao vút. Dưới một góc cổ thụ lớn gần cổng chính, có một tháp nhỏ và một tượng Phật Thích Ca tư thế ngồi khoảng nửa mét bên trong. Tiếp theo là các phần mộ và cây sala lâu năm.
Trên đỉnh cột trụ chánh điện, nối với mái, có hình tượng tiên nữ tay chống lên như đỡ lấy mái nhà. Các góc mái được chạm khắc cẩn thận với hình ảnh rắn Naga. Mái được chia thành 3 lớp, với chóp tháp nhọn ở giữa, được chạm khắc với nhiều chi tiết như tiên nữ Kennar, tượng chim thần Krud, rắn Naga… Điều này là đặc trưng của hầu hết các kiến trúc chùa Khmer. Phía dưới chánh điện, các ô cửa và tường được sơn vàng, tạo nên bức họa ấn tượng. Bên trong chánh điện, có nhiều tượng Phật Thích Ca khác nhau và các bức tường trần nhà thể hiện cuộc đời của Đức Phật.
Phía sau chánh điện là một cây sala lớn và khu tháp cốt của chùa. Có khoảng 10 tháp cốt nhỏ với sự đa dạng về màu sắc và vật liệu như tháp mạ vàng, tháp phai màu, và tháp cổ xưa bằng đất, in hằn vết thời gian. Không gian tại khuôn viên này truyền tải sự linh thiêng và tĩnh lặng.
Giá trị
Ngày nay, chùa Pôthi Somrôn không chỉ là một ngôi đền tâm linh mà còn là trung tâm của nhiều hoạt động văn hóa xã hội. Các tổ chức như Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Cần Thơ, Thành hội Phật giáo TP Cần Thơ và Sở Văn hóa Thể thao Du lịch thường tổ chức các sự kiện tại đây. Chùa Pôthi Somrôn trở thành địa điểm chính của nhiều lễ hội lớn trong thành phố, như lễ “Cúng trăng” vào tháng 11 hàng năm, với các hoạt động văn hóa, thể thao và lễ cúng truyền thống.
Chùa Pôthi Somrôn không chỉ là nơi tâm linh quan trọng mà còn là điểm gặp gỡ của văn hóa và truyền thống, nơi du khách có thể trải nghiệm sự trầm mặc và tận hưởng đời sống nhà chùa qua những hoạt động văn hóa và âm nhạc Ngũ âm của các em nhỏ, cũng như sự bận rộn của các vị Hòa thượng, Đại đức trong công tác dân sinh hàng ngày.
_________________________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Pothisomron Pagoda, located in Can Tho city in the Mekong Delta region, is a unique reflection of the cultural diversity and spirituality of the Kinh, Hoa, and Khmer ethnic communities. Built in 1735 and recognized as a cultural and historical landmark at the city level, the pagoda has undergone many ups and downs and relocations to its current location along the O Mon River.
The architecture of the pagoda bears the distinctive features of Khmer culture with its stupas, wooden roofs, and intricate carvings. The pagoda’s surroundings are adorned with ancient trees, including the unique Somron tree. Notable in the pagoda’s history are its 20 generations of abbots and the preservation of the stupa containing the relics of Buddhist followers through many generations.
Inside the pagoda, visitors can admire various precious artifacts such as a wooden swan wing dating back to 1856, a Buddha statue carved in 1885, and 100 sets of Satra scriptures. The pagoda is not only a spiritual sanctuary but also a cultural center, hosting numerous events and traditional festivals. Pothisomron Pagoda is not just a spiritual destination but also a space connecting with culture and tradition, providing a unique experience for tourists.
Tiếng Trung (Chinese)
波西索莫龙寺庙位于湄公三角洲地区的坎多市，是对京族、华族和高棉族文化多样性和精神信仰的独特反映。建于1735年，被认定为城市级文化历史地标，寺庙经历了多次兴衰和迁徙，最终定居在奥蒙河畔。
寺庙的建筑风格具有高棉文化的独特特征，包括塔刹、木质屋顶和精致的雕刻。寺庙周围环绕着古老的树木，包括独特的Somron树。寺庙历史上值得注意的是其20代方丈和通过多代保存下来的装有佛教信徒遗骨的佛塔。
在寺庙内，游客可以欣赏到各种珍贵的手工艺品，如1856年的木制天鹅翅膀、1885年雕刻的佛像和100套Satra经典。寺庙不仅是一个灵性的圣地，还是一个文化中心，举办许多活动和传统节日。波西索莫龙寺庙不仅是一个灵性的目的地，还是一个与文化和传统相连的空间，为游客提供独特的体验。
Tiếng Pháp (French)
Le temple de Pothisomron, situé dans la ville de Can Tho dans la région du delta du Mékong, est une réflexion unique de la diversité culturelle et spirituelle des communautés ethniques Kinh, Hoa et Khmer. Construit en 1735 et reconnu comme un site culturel et historique au niveau de la ville, le temple a connu de nombreux hauts et bas et a été déplacé à plusieurs reprises jusqu’à son emplacement actuel le long de la rivière O Mon.
L’architecture du temple porte les caractéristiques distinctives de la culture khmère avec ses stupas, ses toits en bois et ses sculptures complexes. Les environs du temple sont ornés d’arbres anciens, dont le Somron, un arbre unique. À noter dans l’histoire du temple sont ses 20 générations d’abbés et la préservation du stupa contenant les reliques des adeptes bouddhistes à travers de nombreuses générations.
À l’intérieur du temple, les visiteurs peuvent admirer divers objets précieux tels qu’une aile de cygne en bois datant de 1856, une statue de Bouddha sculptée en 1885 et 100 ensembles de textes sacrés Satra. Le temple n’est pas seulement un sanctuaire spirituel mais aussi un centre culturel, accueillant de nombreux événements et festivals traditionnels. Le temple de Pothisomron n’est pas seulement une destination spirituelle mais aussi un espace de connexion avec la culture et la tradition, offrant une expérience unique aux touristes.
