Giới thiệu chung
Đền Hoá Cuông, xã Hoà Cuông, huyện Trấn Yên (Yên Bái) được khởi công xây dựng vào khoảng năm 1780 và trùng tu lớn vào năm 1802. Đền do bà con nhân dân trong vùng khởi dựng thờ Đức Cao Sơn Thượng Đẳng Thần – người có công khai khẩn đất đai, lập làng bản, dạy dân cày cấy.
Tên gọi
Đền Hóa Cuông hay còn được gọi với tên gọi khác là Quang Minh Linh Từ.
Lịch sử
Tương truyền rằng ngài là Lạc tướng thời Hùng Vương, có công giúp vua dựng nước, đánh giặc giữ yên bờ cõi. Các triều vua sau đã phong sắc Thượng Đẳng Thần bảo Quốc hộ Dân. Trong đền còn tôn tượng và rước chân nhang thờ Mẫu Hóa Cuông, theo truyền thuyết là sự hóa thân của tiên thiên Thánh Mẫu Liễu Hạnh, mẫu nghi thiên hạ (Mẹ của muôn dân) và tôn thờ tam tòa Thánh Mẫu theo truyền thống thờ đạo Mẫu của người Việt. Cùng với việc thờ thần, thờ mẫu, đền còn thờ Đức Phật Tổ Như Lai Thích Ca Mâu Ni, Đức vua cha Ngọc Hoàng thượng đế, Tam phủ ông Hoàng, Ngũ vị tôn ông và Trần triều Hưng Đạo Đại vương Quốc công tiết chế…
Tương truyền rằng đền được tiền nhân xây dựng bằng vật liệu gỗ, mái lợp cọ, nằm bên thượng nguồn suối Hòa Cuông. Trong một đêm mưa to, gió lớn, nước suối dâng cao, đã chuyển dịch ngôi đền đứng trên dải sa bồi. Người xưa thấy lạ, thấy linh ứng đã tôn cao dần lên và chính là ngôi đền Hóa Cuông ngày nay.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, đền Hóa Cuông là nơi họp bàn của Ủy ban Cách mạng lâm thời xã Mễ Lâm (huyện Trấn Yên). Tại đây, nhiều quyết định quan trọng xây dựng phương hướng, lãnh đạo nhân kháng chiến chống lập tề và khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân đã được đưa ra. Trong chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ xâm lược, đền là nơi sơ tán mở lớp học vỡ lòng cho bà con các dân tộc trong vùng.
Trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử, đền đã nhiều lần được nhân dân gìn giữ, tôn tạo. Trải qua gần 400 năm, đền Hóa Cuông đã được các triều đại phong kiến Việt Nam phong ba đạo sắc và giao cho nhân dân đời đời hương khói phụng thờ.
Kiến trúc
Tuy khiêm nhường về vật chất nhưng ngôi đền được tọa lạc trên khoảng đất đẹp, lưng dựa vào dải đồi uốn lượn dáng rồng thiêng, tiền môn được ba cây xanh cổ thụ tán lá xum xuê che phủ sân đền.
Đền hướng về phía Đông Nam. Ngòi Hóa Cuông như dải lụa xanh ôm ấp, uốn lượn chín khúc rồng bay ngày đêm tưới mát cho gần hai ha đất canh tác. Xa xa, hai bên tả hữu được hai ngọn đồi tạo thế “tả thanh long, hữu bạch hổ” về chầu. Trong lòng đất nơi đây còn ẩn chứa địa tầng văn hóa ngàn năm gắn với nền văn hóa sông Hồng rực rỡ của thời đại Thục Phán An Dương Vương dựng nước Văn Lang, Âu Lạc. Cây cầu bắc sang đền, dưới là dòng nước trong xanh, một địa thế độc nhất vô nhị ở vùng sơn cước Trấn Yên này.
Lễ hội
Lễ hội đền Hóa Cuông được mở vào ngày 14 tháng Giêng hàng năm, thu hút đông đảo nhân dân trong và ngoài vùng đến tham quan và chiêm bái. Trong lễ hội còn tổ chức các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, đánh đu, leo cầu khỉ… với sự tham gia, cổ vũ sôi nổi của dân trong vùng và du khách thập phương. Đây cũng là dịp gìn giữ bản sắc văn hóa của nhân dân các dân tộc trong vùng.
Thành tựu
Trải qua thời gian, những dấu tích của Đền để lại không còn nhiều, và đã có sự thay đổi, nhưng với ý nghĩa lịch sử đó, di tích đền Hóa Cuông, xã Hòa Cuông, huyện Trấn Yên được Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.
____________________________
Tiếng Anh (English)
Hoa Cuong Temple, located in Hoa Cuong commune, Tran Yen district, Yen Bai province, was built around 1780 and renovated in 1802. The local people initiated its construction to worship Duc Cao Son Thuong Dang Than, who had significant contributions to reclaiming land, establishing villages, and teaching agriculture to the people.
The temple is also known as Quang Minh Linh Tu and is legendary for worshiping Lac General during the Hung Kings era, who helped the king build the nation and defend the borders. Inside the temple, there are also altars for Mua Hoa Cuong and the Buddha Thíih Ca Mau Ni, along with many other deities.
Through various historical events, Hoa Cuong Temple has become a gathering point for resistance activities against French and American forces. It served as a shelter and educational center during the destructive war waged by the United States.
Despite enduring many upheavals, the temple is still preserved and revered by the people. With its modest yet impressive architecture, Hoá Cuông Temple embodies many cultural and historical values of the Vietnamese people.
The festival is held annually on the 14th day of the first lunar month, attracting numerous tourists to visit and participate in folk games, while preserving the cultural identity of the region.
For its historical and cultural significance, Hoa Cuong Temple has been recognized as a provincial-level historical and cultural relic by the People’s Committee of Yên Bái province.
Tiếng Trung (Chinese)
华江庙，位于越南云城省沉岩县华江村，建于约1780年，1802年翻修。当地人民发起了修建，以崇拜对高山上尊贵的神灵，他在开垦土地、建立村庄和教导农民耕种方面有着重要的贡献。
庙宇又被称为广明灵祠，传说是在雄王时期崇拜黑将军的地方，他帮助国王建立了国家并保卫了边境。庙内还供奉有华江母和如来释迦摩尼佛，以及其他众多神祗。
通过各种历史事件，华江庙已成为反抗法国和美国军队的集结地。它在美国的破坏性战争中起到了庇护和教育中心的作用。
尽管经历了许多动荡，但庙宇仍然得到了人们的保护和崇敬。华江庙以其谦逊而令人印象深刻的建筑风格，体现了越南人民的许多文化和历史价值。
该节日每年农历正月十四日举办一次，吸引了众多游客参观并参加民间游戏，同时保护了该地区的文化特色。
由于其历史和文化意义，华江庙已被越南云城省人民委员会认定为省级历史文化遗迹。
Tiếng Pháp (French)
Le temple de Hoa Cuong, situé dans la commune de Hoa Cuong, district de Tran Yen, province de Yen Bai, a été construit vers 1780 et rénové en 1802. Les habitants locaux ont initié sa construction pour vénérer Duc Cao Son Thuong Dang Than, qui a contribué de manière significative à la récupération des terres, à l’établissement de villages et à l’enseignement de l’agriculture aux habitants.
Le temple est également connu sous le nom de Quang Minh Linh Tu et est légendaire pour le culte du Général Lac à l’époque des Rois Hùng, qui a aidé le roi à construire la nation et à défendre les frontières. À l’intérieur du temple, il y a aussi des autels pour Mua Hoa Cuong et le Bouddha Thíih Ca Mau Ni, ainsi que de nombreuses autres divinités.
À travers divers événements historiques, le temple de Hoa Cuong est devenu un point de rassemblement pour les activités de résistance contre les forces françaises et américaines. Il a servi de refuge et de centre éducatif pendant la guerre destructrice menée par les États-Unis.
Malgré les nombreuses épreuves traversées, le temple est toujours préservé et vénéré par le peuple. Avec son architecture modeste mais impressionnante, le temple de Hoa Cuong incarne de nombreuses valeurs culturelles et historiques du peuple vietnamien.
La fête est organisée chaque année le 14e jour du premier mois lunaire, attirant de nombreux touristes pour visiter et participer à des jeux folkloriques, tout en préservant l’identité culturelle de la région.
Pour son importance historique et culturelle, le temple de Hoa Cuong a été reconnu comme un site historique et culturel de niveau provincial par le Comité populaire de la province de Yên Bái.
