Tên hiện vật: Ba chiếc ô tô từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh
Niên đại: Thập niên 1950–1960, thế kỷ XX.
Chất liệu: Kim loại, kính, da, vải và các vật liệu chế tạo ô tô.
Số lượng: 3 chiếc
Loại hình: Phương tiện giao thông, ô tô phục vụ hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Đơn vị lưu giữ: Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, Hà Nội.
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia công nhận năm 2024.
Giới thiệu bảo vật
Ba chiếc ô tô Peugeot 404, Pobeda và ZIS-115 là những phương tiện từng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những năm 1950–1960. Không chỉ gắn bó với hoạt động thường ngày của Người, ba chiếc xe còn phản ánh quan hệ đối ngoại của Việt Nam với bạn bè quốc tế, đặc biệt là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và Liên Xô. Mỗi chiếc xe có nguồn gốc, đặc điểm kỹ thuật và quá trình sử dụng riêng, tạo nên giá trị lịch sử đặc biệt cho bộ sưu tập.
1. Xe Peugeot 404
Chiếc Peugeot 404 mang biển số HNC 232 là món quà của đồng bào Việt kiều kính tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ Việt Nam vào cuối năm 1964. Xe có động cơ bốn xi-lanh, số máy 444.6195 và trọng lượng không tải 1.950 kg. Nội thất gồm ghế bọc đệm da màu vàng, trần bọc vải cứng kẻ ô vuông, rèm cửa bằng vải voan trắng và hệ thống đồng hồ, đài bán dẫn. Trong thời gian phục vụ tại Phủ Chủ tịch, xe đã chạy tổng cộng 16.575 km, trong đó có hơn 3.000 km trước khi được tiếp nhận.
2. Xe Pobeda
Chiếc Pobeda mang biển số HN 158 thuộc dòng GAZ M20, do Chính phủ Liên Xô tặng Việt Nam năm 1955. Tháng 3 năm 1957, Vụ Lễ tân Bộ Ngoại giao chuyển xe sang Văn phòng Phủ Chủ tịch để phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Xe tiếp tục được sử dụng đến năm 1969. GAZ M20 Pobeda được sản xuất tại Liên Xô trong giai đoạn 1946–1958, sử dụng động cơ 2,1 lít, bốn xi-lanh thẳng hàng, công suất khoảng 50 mã lực. Đây là mẫu xe tiêu biểu cho ngành công nghiệp ô tô Liên Xô thời kỳ hậu Chiến tranh thế giới thứ hai.
3. Xe ZIS-115
Chiếc ZIS-115 màu đen là phiên bản ô tô chuyên dụng chống đạn do Liên Xô sản xuất với số lượng hạn chế, chủ yếu phục vụ các nhà lãnh đạo cấp cao. Theo tư liệu được công bố, xe được Đảng Cộng sản Liên Xô tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1954 và vận chuyển bằng đường sắt qua Trung Quốc vào Việt Nam. Đến tháng 12 năm 1954, xe chính thức đăng ký biển số HN 481, số máy 1102447. Xe có chiều dài 5.920 mm, rộng 1.820 mm, cao 1.750 mm, trọng lượng không tải 2.575 kg và cửa kính dày khoảng 8 cm. Trong thời gian phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ tháng 12 năm 1954 đến năm 1969, xe đã chạy 15.788 km.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Ba chiếc ô tô là những hiện vật gốc gắn trực tiếp với cuộc đời và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa và đấu tranh thống nhất đất nước. Lịch sử tiếp nhận, sử dụng từng chiếc xe góp phần làm sáng tỏ điều kiện sinh hoạt, công tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như hoạt động của Phủ Chủ tịch trong những năm giữa thế kỷ XX.
Giá trị đối ngoại: Peugeot 404 thể hiện tình cảm của đồng bào Việt kiều đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh và đất nước; Pobeda và ZIS-115 phản ánh mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với Liên Xô. Những món quà này mang ý nghĩa vật chất và tinh thần, thể hiện sự quan tâm, ủng hộ của các cộng đồng và đối tác quốc tế đối với Việt Nam.
Giá trị khoa học, kỹ thuật: Ba chiếc xe đại diện cho những dòng ô tô được chế tạo tại Pháp và Liên Xô trong thế kỷ XX, phản ánh sự phát triển của công nghiệp ô tô ở các quốc gia này. Đặc biệt, ZIS-115 là mẫu xe chuyên dụng có kết cấu bảo vệ đặc biệt, còn Pobeda thể hiện những đặc trưng kỹ thuật của ngành công nghiệp ô tô Liên Xô thời kỳ hậu chiến.
