Niên đại: Năm 1370, thời Trần.
Chất liệu: Đá.
Số lượng: 01 hiện vật.
Loại hình: Bàn thờ Phật bằng đá (bệ đá hoa sen).
Đơn vị lưu giữ: Chùa Hương Trai, xã Dương Hòa, Hà Nội.
Xếp hạng: Bảo vật quốc gia, năm 2026.
Giới thiệu bảo vật
Bàn thờ Phật bằng đá chùa Hương Trai được tạo tác năm 1370, hiện lưu giữ tại tòa Thượng điện của chùa. Hiện vật có kích thước lớn, cao 112 cm; chiều dài mặt bệ 368 cm, chiều dài đế 398 cm; chiều rộng mặt bệ 132 cm và chiều rộng đế 159 cm. Đây là một trong những bàn thờ Phật bằng đá tiêu biểu có niên đại tuyệt đối ở nửa sau thế kỷ XIV tại Việt Nam. Bàn thờ gồm nhiều tầng đá ghép so le theo mạch hình chữ Công, liên kết bằng mộng thắt đuôi cá, tạo kết cấu vững chắc. Mặt bệ hơi võng ở giữa, bốn góc nhô nhẹ, tạo dáng mềm mại. Ba mặt đứng được trang trí bằng các mô-típ cánh sen kép, rồng trong ô chữ nhật, hoa cúc, dây xoắn và sóng nước. Đài sen gồm ba lớp cánh kép chạm nổi, hình khối căng tròn, khỏe khoắn nhưng vẫn mềm mại nhờ những đường viền uốn lượn tinh tế. Nổi bật ở bốn góc thân bệ là hình chim thần Garuda được thể hiện trong hình hài một cậu bé, với thân hình lực lưỡng, hai tay nâng đài sen, hai chân chống sang hai bên. Sự kết hợp giữa hình khối khỏe khoắn và đường nét uyển chuyển tạo nên vẻ sinh động, độc đáo cho hiện vật. Mặt sau khắc minh văn ghi tên những người công đức tiền, ruộng cho chùa vào năm Đại Trị thứ 3 (1360) và niên đại tạo dựng bàn thờ vào năm Đại Định thứ 2 (1370). Đây là nguồn tư liệu quý phục vụ nghiên cứu lịch sử, văn hóa, Phật giáo và đời sống xã hội thời Trần.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật gắn liền với lịch sử Phật giáo Đại Việt thời Trần, đồng thời cung cấp tư liệu về hoạt động công đức, tổ chức hành chính, địa danh, dòng họ và chế độ ruộng đất đương thời.
Giá trị nghệ thuật: Hệ thống hoa văn cánh sen, rồng, hoa cúc và chim thần Garuda thể hiện phong cách mỹ thuật thời Trần với hình khối căng tròn, khỏe khoắn, dung dị mà giàu sức biểu cảm.
Giá trị kỹ thuật: Kết cấu ghép nhiều phiến đá bằng mộng thắt đuôi cá cho thấy kỹ thuật chế tác và lắp dựng đá công phu, bảo đảm sự vững chắc cho công trình.
