Tên gọi và vị trí
Bảo tọa Kim Cang (Vajrāsana) là tên gọi chỉ vị trí thiêng liêng nơi đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập định trong 49 ngày đêm và chứng đạt quả vị Phật. Vị trí này nằm giữa Đại Tháp Mahabodhi và cội cây Bồ Đề (Ficus religiosa), thuộc thánh địa Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya, bang Bihar, Ấn Độ). Trong Phật giáo, nơi này được xem là “trung tâm vũ trụ giác ngộ”, là linh địa trọng yếu hàng đầu của hệ thống Phật giáo toàn cầu.
Lịch sử hình thành
Theo truyền thuyết Phật giáo và các văn bản cổ, đức Phật không ngồi trên một ngai tòa sang trọng mà chỉ an tọa trên một bó cỏ khô do người chăn cừu Sujata dâng cúng, được trải trên đất dưới gốc cây Bồ Đề. Sau khi Phật nhập Niết bàn, nơi này được ghi nhớ và trở thành thánh tích. Vua A Dục (Ashoka) vào thế kỷ III TCN là người đầu tiên xây dựng một bảo tọa đá tại chính nơi này để đánh dấu sự kiện thành đạo. Tòa Kim Cang được vua A Dục gọi là “ngai giác ngộ bất động” (Vajrasana), mang ý nghĩa “chỗ ngồi kiên cố như kim cang” – bất khả xâm phạm bởi mọi thế lực ma quân.
Theo Bắc truyền, sự kiện thành đạo diễn ra vào rằm tháng Chạp (âm lịch), khi đức Phật tròn 30 tuổi; theo Nam truyền, là ngày rằm tháng Tư (Vesak), khi Ngài 35 tuổi. Bảo tọa Kim Cang từ đó trở thành dấu mốc mở đầu cho sự ra đời của Phật giáo – một tôn giáo lớn của nhân loại.
Kiến trúc và bảo tồn
Tòa Kim Cang ngày nay là một khối đá sa thạch hình chữ nhật, cao khoảng 0,9m, dài 2,3m, rộng 1,5m, được đặt trên nền đá cổ. Xung quanh bảo tọa hiện có hai lớp hàng rào bảo vệ:
-
Lớp rào bên trong được xây bằng xi măng giả đá theo phong cách cổ đại,
-
Lớp rào bên ngoài có trụ bằng kim loại mạ vàng do Phật tử Tích Lan kiến tạo trong các đợt trùng tu sau này.
Công trình được bảo tồn qua nhiều thế kỷ nhờ nỗ lực của các cộng đồng Phật tử tại Ấn Độ, Sri Lanka, Miến Điện, Trung Hoa và các quốc gia khác.
Giá trị tâm linh – biểu tượng
Bảo tọa Kim Cang mang giá trị tâm linh tối thượng, là nơi đức Phật Thích Ca chứng ngộ ba minh:
-
Túc Mạng Minh (Pubbenivāsānussatiñāṇa) vào canh đầu, thấy rõ quá khứ của bản thân và chúng sinh,
-
Thiên Nhãn Minh (Cutūpapātañāṇa) vào canh giữa, thấy rõ sự tái sinh của tất cả chúng sinh theo nghiệp,
-
Lậu Tận Minh (Āsavakkhayañāṇa) vào canh cuối, diệt trừ vô minh, đạt giải thoát hoàn toàn.
Sự kiện này được ghi nhớ qua bài kệ cổ:
“Bồ đề thọ hạ, hàng phục ma quân, nhất đổ minh tinh, đạo thành chánh giác”,
nghĩa là: Dưới cội Bồ Đề, hàng phục ma quân, thấy sao mai, chứng đạo quả Phật.
Tham khảo
Thích Phước Tiến. Phật Quốc Ký Sự. Thư Viện Hoa Sen. Truy cập từ: https://thuvienhoasen.org/p73a5580/phat-quoc-ky-su-thich-phuoc-tien
