Tên hiện vật: Bộ sưu tập bát, đĩa gốm men trắng vẽ lam trang trí rồng, thời Lê sơ
Niên đại: Thế kỷ XV–XVI, thời Lê sơ
Địa điểm phát hiện: Khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu, thuộc khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long.
Đặc điểm nổi bật
Bộ sưu tập gồm 7 hiện vật, trong đó có 2 bát và 5 đĩa. Các hiện vật có xương gốm màu trắng đục, phủ men trắng, trang trí hoa văn bằng màu lam dưới men và đáy được tô son nâu. Hai bát có dáng hình cầu, thân thẳng, miệng uốn cong và loe dần, chân đế cao, mép chân đế vê tròn. Năm đĩa được chia thành hai dạng: bốn chiếc có chân đế cao trung bình, lòng sâu, thân uốn cong hình cầu, chiều cao khoảng 3,6–4,15 cm; một chiếc có chân cao, dáng hình cầu và lòng nông. Hoa văn chủ đạo là hình rồng, được thể hiện theo hai bố cục: đôi rồng bay lượn, nối đuôi nhau theo chiều kim đồng hồ và rồng cuộn tròn, thường gọi là “rồng ổ”. Rồng có đầu ngẩng cao, miệng nhả ngọc, thân uốn nhiều khúc, bốn chân trong tư thế vận động mạnh, các ngón chân xòe rộng. Xen kẽ và bao quanh đồ án rồng còn có các mô típ cánh sen, hoa liên tiền và hồi văn, tạo thành những dải trang trí chạy quanh mép miệng.
Kỹ thuật
Hiện vật được chế tác từ xương gốm màu trắng đục, phủ men trắng và trang trí bằng kỹ thuật vẽ lam dưới men. Họa tiết được tạo hình với đường nét linh hoạt, kết hợp nhiều mô típ trang trí như rồng, mây, cánh sen, hoa liên tiền và hồi văn. Chất lượng tạo hình, kỹ thuật trang trí và độ hoàn chỉnh của hiện vật cho thấy trình độ phát triển cao của nghề sản xuất gốm sứ thời Lê sơ. Một số dấu hiệu về chất liệu, hoa văn và chữ Hán trên các sản phẩm cùng loại còn cho thấy khả năng đây là những sản phẩm được chế tác tại quan xưởng, phục vụ nhu cầu của triều đình và hoàng gia.
Giá trị
Bộ sưu tập có giá trị nổi bật về nghệ thuật trang trí gốm sứ cung đình thời Lê sơ, đặc biệt ở nghệ thuật tạo hình và xử lý đồ án rồng. Sự kết hợp giữa màu lam trên nền men trắng tạo nên hiệu quả tương phản rõ nét, vừa trang trọng vừa tinh tế, tiêu biểu cho mỹ thuật gốm sứ thời Lê sơ. Bộ sưu tập đồng thời có giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt, bởi đây là những hiện vật gốc, có tính độc bản, được phát hiện trong Hoàng thành Thăng Long và được cho là đồ dùng của vua, hoàng gia. Một số hiện vật cùng nhóm có ghi chữ “Trường Lạc” hoặc “Trường Lạc khố”, liên quan đến cung điện Trường Lạc trong Hoàng cung Thăng Long thời Lê sơ. Qua đó, bộ sưu tập góp phần làm sáng tỏ đời sống cung đình, công năng của đồ ngự dụng và diện mạo nghệ thuật trong Hoàng cung Thăng Long.
Nguồn ảnh: sưu tầm
