Niên đại: Triều vua Lê Hiển Tông
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính: 24 – 26,5 mm; độ dày: 1,2 – 1,5 mm; trọng lượng: 3,5 – 4,1 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, mang đặc trưng của tiền tệ truyền thống phương Đông. Thân tiền được đúc bằng đồng, có đường kính từ 24 mm đến 26,5 mm, độ dày từ 1,2 mm đến 1,5 mm và trọng lượng dao động từ 3,5 gram đến 4,1 gram. Viền mép ngoài và viền quanh lỗ vuông tạo khung bao quanh thân tiền, góp phần bảo vệ các chi tiết được đúc nổi trên bề mặt.
Mặt trước tiền đúc nổi bốn chữ Hán: Cảnh Hưng thông bảo 景興通寳, bố cục theo lối tiền cổ truyền thống với các chữ được sắp xếp quanh lỗ vuông trung tâm. Các chữ mang ý nghĩa niên hiệu Cảnh Hưng, gắn với triều vua Lê Hiển Tông. Tiền Cảnh Hưng thông bảo có nhiều biến thể về thư pháp và cách thể hiện chữ, phản ánh sự đa dạng trong kỹ thuật chế tác tiền đồng thời Lê Trung hưng.
Mặt sau lưng tiền để trơn, không có chữ hoặc hoa văn trang trí. Đặc điểm này giúp nhận diện một dạng tiền Cảnh Hưng thông bảo bên cạnh nhiều loại tiền cùng niên hiệu có mặt sau mang chữ hoặc ký hiệu khác nhau. Sự khác biệt về kích thước, chất liệu và kiểu chữ giữa các bản đúc cho thấy tính phức tạp trong hoạt động sản xuất tiền tệ đương thời.
Tiền Cảnh Hưng thông bảo được đúc và lưu hành trong thời gian dài dưới triều Lê Hiển Tông, đặc biệt từ những năm đầu niên hiệu Cảnh Hưng. Hoạt động đúc tiền ban đầu tập trung tại Thăng Long, sau đó mở rộng ra nhiều địa phương với sự tham gia của cả cơ sở đúc tiền do chính quyền quản lý và các lò đúc tư nhân. Năm Cảnh Hưng thứ 14 (1753), chúa Trịnh Doanh ra lệnh bãi bỏ các xưởng đúc tiền ở địa phương, giữ lại hai xưởng Nhật Chiêu và Cầu Giền tại Thăng Long nhằm tăng cường kiểm soát việc phát hành tiền. Tuy nhiên, hoạt động đúc tiền vẫn diễn ra rộng rãi, tạo nên sự phong phú về chủng loại và đặc điểm của tiền Cảnh Hưng thông bảo.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Tiền Cảnh Hưng thông bảo phản ánh hoạt động đúc và lưu hành tiền tệ dưới triều Lê Trung hưng, gắn với niên hiệu Cảnh Hưng (1740–1786) đời vua Lê Hiển Tông. Hiện vật góp phần nghiên cứu chính sách tiền tệ, hoạt động quản lý của chính quyền và tình hình kinh tế, xã hội Việt Nam thế kỷ XVIII.
Giá trị văn hóa: Đồng tiền thể hiện truyền thống sử dụng chữ Hán và niên hiệu hoàng đế trong chế tác tiền tệ thời quân chủ. Tên gọi Cảnh Hưng thông bảo cùng các biến thể về kiểu chữ phản ánh đặc trưng văn hóa vật chất và dấu ấn của chế độ quân chủ Việt Nam thời Lê Trung hưng.
Giá trị nghệ thuật: Tiền mang đặc trưng của nghệ thuật đúc tiền đồng truyền thống, với bố cục bốn chữ quanh lỗ vuông và kỹ thuật tạo chữ nổi trên bề mặt. Sự đa dạng về thư pháp, kích thước và hình thức giữa các bản đúc cung cấp tư liệu nghiên cứu nghệ thuật chữ viết và kỹ thuật thủ công kim loại thế kỷ XVIII.
Giá trị độc đáo: Tiền Cảnh Hưng thông bảo nổi bật bởi số lượng lớn và sự phong phú về chủng loại, từ kích thước, chất liệu đến kiểu chữ và đặc điểm mặt sau. Dạng tiền lưng trơn là một biến thể trong hệ thống tiền Cảnh Hưng, có giá trị đối chiếu với các loại tiền cùng niên hiệu, góp phần làm rõ thực trạng sản xuất và quản lý tiền tệ trong lịch sử Việt Nam.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
