Niên đại: Triều vua Khải Định
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính 22 mm; độ dày: 0,8 mm; trọng lượng: 2,1 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng cung triều Nguyễn, Huế
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền Khải Định thông bảo dập máy có dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông, thân tiền rất mỏng và phẳng phiu. Chu vi đồng tiền có biên viền trước và sau đều rất hẹp nhưng sắc sảo, dứt khoát nhờ áp dụng kỹ thuật cơ khí hiện đại. Trong giai đoạn đầu, tiền do một công ty kỹ nghệ của Pháp dùng đồng lá để dập chế tác, về sau chuyển giao cho Trường Bách Công tại kinh đô Huế trực tiếp sản xuất.
Mặt trước dập nổi 4 chữ Hán thể Chân thư theo lối đối đọc chéo: Khải Định thông bảo 啟定通寶, xác định tiền được phát hành chính thức dưới thời vua Khải Định. Khổ chữ to bản, nét chữ đập nổi đậm đà, thẳng thớm và rõ ràng trên nền lòng tiền.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, không có hoa văn hay ký tự trang trí.
Hiện vật là mẫu tiền kim loại được sản xuất với số lượng lớn nhằm phục vụ nhu cầu lưu thông buôn bán rộng rãi của người dân. Tiền có khối lượng lưu hành dồi dào, đủ sức cạnh tranh trực tiếp trên thị trường với đồng tiền Bách phân chi nhất 百分之一 của Ngân hàng Đông Dương, theo tỷ giá quy đổi 2 đồng tiền dập máy Khải Định thông bảo tương đương với 1 đồng Bách phân chi nhất.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Hiện vật ghi dấu bước ngoặt cơ giới hóa trong kỹ nghệ chế tác tiền tệ của triều đình nhà Nguyễn dưới thời vua Khải Định 1916 – 1925, phản ánh tình hình đối trọng và tương tác tiền tệ giữa chính quyền thuộc địa và triều đình bản xứ.
Giá trị văn hóa: Phản ánh sự giao thoa công nghệ Đông – Tây trong đời sống kinh tế xã hội đầu thế kỷ XX; việc quy định tỷ giá song hành với tiền Đông Dương thể hiện nỗ lực duy trì vị thế tiền tệ truyền thống của vương triều phong kiến trong nền kinh tế thị trường thời thuộc địa.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ thuật dập máy cơ khí chính xác: thân tiền mỏng nhẹ chỉ 0,8 mm, bề mặt phẳng tuyệt đối, các đường nét chữ Hán sắc sảo và biên viền thanh mảnh đồng đều mà kỹ thuật đúc rót thủ công khó đạt được.
Giá trị độc đáo: Là mẫu tiền đồng tròn lỗ vuông đầu tiên của triều Nguyễn được chế tác quy mô lớn bằng công nghệ đồng lá dập máy cơ khí của Pháp và Trường Bách Công, mang ý nghĩa bản lề trong lịch sử đúc dập tiền tệ Việt Nam.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
