Niên đại: Triều vua Lý Thái Tông
Chất liệu: Kim loại đồng / hợp kim đồng
Kích thước: Đường kính: 25 – 25,8 mm; độ dày: 1,8 mm; trọng lượng: 5 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền mang dáng hình tròn, tâm đục lỗ vuông theo quy thức vũ trụ quan phương Đông. Thân tiền đúc khá dày dặn (1,8 mm) và đầm tay với trọng lượng 5 gram, kết cấu đồng chắc nịch, bề mặt phẳng phiu. Cả mặt trước và mặt sau đều có phần gờ biên mép đúc tương đối hẹp nhưng nổi gờ cao, sắc nét, tạo thành đai viền kiên cố giúp chữ trong lòng tiền tránh bị mài mòn trong quá trình lưu thông.
Mặt trước tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Thuận Thiên đại bảo 順天大寳, bố cục theo thể Chân thư đối đọc chéo (trên – dưới, phải – trái). Chữ viết có khổ lớn, nét chữ đậm đà, đường nét vuông vức, đĩnh đạc và phân bổ cân đối quanh 4 hướng của lỗ vuông trung tâm.
Mặt sau lưng tiền đúc nổi chữ “Nguyệt” (月) ngay phía trên lỗ vuông, nét chữ chân phương, bề mặt để lộ sắc ánh đồng cổ sẫm màu tự nhiên.
Hiện vật được triều đình đúc và ban hành ngay sau khi vua Lý Thái Tông lên ngôi, phục vụ lưu thông tiền tệ và khẳng định nền tảng kinh tế – chính trị độc lập của vương triều Lý vào đầu thế kỷ XI.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Là hiện vật tiền tệ mở đầu cho vương triều Lý – triều đại định hình nền văn minh Đại Việt rực rỡ và ổn định lâu dài. Việc phát hành tiền đồng gắn liền với sự kiện thiên đô về Thăng Long, phản ánh ý chí xây dựng một trung tâm chính trị – kinh tế vững chắc cùng năng lực tổ chức tài chính quy củ ngay từ buổi đầu dựng nghiệp.
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Thuận Thiên” khẳng định tính chính thống, thuận theo mệnh trời và hợp lòng dân; đặc biệt, chữ “Nguyệt” (月) ở lưng tiền biểu trưng cho vầng trăng, kết hợp cùng mặt trời tạo nên cặp biểu tượng âm dương hài hòa trong vũ trụ quan phương Đông.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ thuật đúc đồng đạt độ hoàn thiện cao ở thế kỷ XI với thân tiền dày dặn, biên viền thanh mảnh nhưng nổi khối rõ nét; phong cách thư pháp Chân thư với nét chữ đanh đậm, phóng khoáng mà nghiêm cẩn, toát lên tinh thần tự tin và khí thế của thời kỳ lập quốc.
Giá trị độc đáo: Khác biệt hoàn toàn với tiền tệ thời Đinh và Tiền Lê, hiện vật sử dụng danh xưng “Đại bảo” (kho báu to lớn) thay vì “thông bảo” hay “nguyên bảo”. Chữ “Đại” (大) mang hàm ý khẳng định tầm vóc lớn mạnh, quy mô rộng rãi của quốc gia Đại Việt, sánh ngang với nhà Tống và các quốc gia lân bang trong khu vực như Champa, Java; đây là cứ liệu hiện vật đặc biệt quý giá đối với nghiên cứu khảo cổ học kinh thành và cổ tiền học Việt Nam.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
