Niên đại: Triều vua Lý Thái Tông
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính: 22,5 mm; độ dày: 1,5 mm; trọng lượng: 3,3 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền mang dáng hình tròn, tâm khoét lỗ vuông theo quy thức quen thuộc của tiền tệ cổ truyền phương Đông. Cốt tiền đanh chắc, độ dày 1,5 mm cùng trọng lượng 3,3 gram tạo cảm giác đầm tay và chắc chắn. Cả hai mặt trước và sau đều được gia công phần biên viền mép bản rộng, gờ nổi cao rõ nét, đóng vai trò như đai đỡ kiên cố bảo vệ bề mặt chữ khỏi bị cọ xát và hao mòn trong quá trình lưu thông.
Mặt trước tiền đúc nổi 4 chữ Hán: Thiên Cảm nguyên bảo 天感元寳, bố cục theo thể Chân thư và đọc xoay vòng theo chiều kim đồng hồ (Thiên – Cảm – Nguyên – Bảo). Minh văn được rút gọn lấy hai chữ đầu từ niên hiệu bốn chữ “Thiên Cảm Thánh Vũ”; khổ chữ nhỏ gọn, nét đúc đanh đậm, dứt khoát và sắc sảo, phân bổ cân đối hài hòa quanh 4 góc của lỗ vuông trung tâm.
Mặt sau lưng tiền để trơn hoàn toàn, phẳng phiu, không có hoa văn hay ký tự phụ trợ, để lộ sắc đồng cổ sẫm màu tự nhiên qua thời gian.
Hiện vật là mẫu tiền tệ chính thức được triều đình đúc sau khi vua Lý Thái Tông khải hoàn trở về từ cuộc bình định Chiêm Thành và đổi niên hiệu sang Thiên Cảm Thánh Vũ vào năm Giáp Thân (1044), phục vụ nhu cầu lưu thông tiền tệ và chi dùng ngân khố của quốc gia Đại Việt vào giữa thế kỷ XI.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Đồng tiền gắn liền với một dấu mốc quân sự và chính trị vang dội của vương triều Lý: sự kiện đánh bại quân Chiêm Thành năm 1044, củng cố vững chắc biên cương phía Nam. Việc ban hành tiền Thiên Cảm nguyên bảo phản ánh một thời kỳ ngân khố dồi dào, tiềm lực kinh tế – quốc phòng của Đại Việt được củng cố vượt bậc dưới tài trị vì của hoàng đế Lý Thái Tông.
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Thiên Cảm Thánh Vũ” mang hàm ý sự linh ứng, cảm ứng của trời cao đối với đức độ và võ công thánh thần của đấng quân vương; việc lược trích hai chữ “Thiên Cảm” kết hợp cùng mỹ hiệu “nguyên bảo” thể hiện tư tưởng chính trị độc lập tự chủ và ý thức vương quyền mạnh mẽ trước các vương triều lân bang.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện kỹ nghệ luyện kim và đúc đồng đạt độ đồng đều, tinh xảo của các xưởng đúc kinh thành Thăng Long thế kỷ XI qua cốt tiền dày dặn, biên mép đúc rộng bản vững chắc; nghệ thuật thư pháp Chân thư với nét chữ đanh thép, mực thước kết hợp lối đọc vòng nhịp nhàng, tạo nên vẻ đẹp cổ kính, đĩnh đạc và chuẩn mực.
Giá trị độc đáo: Đại diện tiêu biểu cho phân loại thứ nhất của loạt tiền Thiên Cảm với kích thước nhỏ gọn nhưng cốt tiền dày dặn, gờ biên rộng bản đặc trưng; hiện vật được phát hiện tại tầng văn hóa Hoàng thành Thăng Long cung cấp cứ liệu khảo cổ học hiện vật quan trọng phục vụ công tác giám định, đối sánh văn bản học và nghiên cứu lịch sử kinh tế thời Lý sơ.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
