Thời gian
Từ ngày 18 đến ngày 20 tháng 9 âm lịch
Địa điểm
Đền Bắc Lệ thuộc xã Tân Thành, huyện Hữu Lũng
Lịch sử di vật
Đền Bắc Lệ được khởi dựng vào khoảng thế kỷ XVI–XVII và đã trải qua năm lần tu sửa, tôn tạo cho đến ngày nay. Mặc dù chịu nhiều biến động lịch sử, ngôi đền vẫn bảo lưu rõ nét phong cách kiến trúc truyền thống, tiêu biểu cho hệ thống đền miếu cổ ở khu vực Bắc Bộ Việt Nam.
Theo nội dung văn bia khắc năm Khải Định thứ 4 (1919), ban đầu đền chỉ là một am thờ nhỏ, thường xuyên bị hư hại do hỏa hoạn. Đến năm 1919, nhờ sự đóng góp công đức của một số thanh đồng, đền được xây dựng lại thành một kiến trúc ba gian, gồm ba cung thờ: đệ nhất, đệ nhị và đệ tam. Văn bia năm Khải Định thứ 8 (1933) tiếp tục ghi nhận công đức của nhiều cá nhân trong đợt trùng tu lần thứ hai, sau đó ngôi đền được cho là ngày càng linh thiêng, thu hút đông đảo tín đồ.
Năm 1940, đền được tu sửa lần thứ ba với quy mô lớn hơn. Gian đền ba gian cũ được xoay theo trục ngang, đồng thời xây thêm cung đệ tam ở phía sau và cung đệ nhất. Cổng tam quan cao rộng cũng được dựng tại vị trí bậc tam cấp trước cổng đền hiện nay. Sau đợt trùng tu này, đền Bắc Lệ trở nên khang trang, là điểm đến tâm linh quan trọng của người dân và du khách. Tuy nhiên, đến năm 1968, bom đạn trong chiến tranh đã gây thiệt hại nghiêm trọng, gần như phá hủy hoàn toàn ngôi đền, khiến nhiều di vật quý bị chôn vùi hoặc thất lạc.
Năm 1973, đền được trùng tu lần thứ tư, song điều kiện còn hạn chế nên chỉ khôi phục được ba gian thờ chính, chưa thể dựng lại nhà khách. Đến năm 1989, đền tiếp tục được sửa chữa, nâng cấp và từ đó được bảo tồn, củng cố thường xuyên, hình thành diện mạo tương đối hoàn chỉnh như hiện nay.
Về kiến trúc và mỹ thuật, đền Bắc Lệ thể hiện sự giao thoa giữa nghệ thuật kiến trúc – điêu khắc Trung Hoa và truyền thống thờ cúng, xây dựng đền miếu của người Việt. Sự kết hợp này thể hiện rõ qua hệ thống cột, hoành phi, bảng hiệu, trần và mái đền, cũng như các dòng chữ trang trí trên mái, góp phần tạo nên vẻ đẹp cổ kính, trang nghiêm và không gian tâm linh ấm cúng, linh thiêng.
Lối dẫn vào không gian thờ tự bắt đầu từ cổng tam quan được xây dựng bề thế, tạo ấn tượng trang nghiêm cho toàn bộ khu di tích. Từ cổng đi vào, phía bên trái là miếu Chầu Bé, nơi thờ các tượng Chầu Bé, Cô Bé Bắc Lệ và Cậu Bé Bắc Lệ, với diện tích thờ tự khoảng 10 m². Ở khu vực Đông Bắc của miếu bố trí bàn thờ Ngũ Hổ ngoài trời, góp phần hoàn chỉnh không gian tín ngưỡng.
Khu đền chính được thiết kế theo hình thức nhà ba gian, gồm ba cung: đệ nhất, đệ nhị và đệ tam (cung cấm). Công trình mang kiến trúc chữ Đinh, trong đó phần tiền tế nối liền với hậu cung tạo nên bố cục chặt chẽ, vừa uy nghiêm vừa tĩnh lặng. Toàn bộ ngôi đền là một dãy nhà ba gian xây bằng gạch, lợp ngói tây, có diện tích khoảng 125 m², hệ kết cấu sử dụng cột gỗ làm trụ đỡ.
Mái đền được tạo hình theo kiểu “Long triều lưỡng nghi”, biểu trưng cho trời – đất, âm – dương, phản ánh quan niệm hài hòa của vũ trụ trong tư duy truyền thống. Khu vực bái đường được chia thành năm gian, trong đó ba gian phía ngoài thờ Ngũ Vị Tôn Quan. Trên ban thờ treo bức hoành phi đề bốn chữ “Hưng Tiên Hiền Từ”, thể hiện ý nghĩa tôn vinh các bậc linh thiêng và tiền nhân.
Bên cạnh giá trị kiến trúc, đền Bắc Lệ còn lưu giữ nhiều hiện vật và di vật cổ có niên đại hàng trăm năm, mang giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc. Tiêu biểu là các bức hoành phi, câu đối được chạm khắc công phu, cùng hệ thống tượng thờ được tạo tác tinh xảo, trang trí cầu kỳ.
Hiện nay, trong đền có tổng cộng 19 pho tượng lớn nhỏ bằng gỗ; các ban thờ và đồ thờ tự cũng được chế tác từ những loại gỗ quý. Hệ thống xà, kèo được trang trí hoa văn truyền thống, trong đó hình tượng mãng xà xuất hiện như một yếu tố đặc trưng của văn hóa tín ngưỡng dân gian Việt Nam.
Với những giá trị nổi bật về lịch sử, tín ngưỡng và kiến trúc nghệ thuật, đền Bắc Lệ đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử – văn hóa vào năm 1992.
Lễ hội đền Bắc Lệ
Hội chính của đền Bắc Lệ được tổ chức hằng năm vào ngày 20 tháng 9 âm lịch, là một trong những lễ hội tín ngưỡng dân gian tiêu biểu của vùng Đông Bắc, thu hút hàng nghìn lượt người dân và du khách thập phương về hành lễ, chiêm bái và tham dự các hoạt động văn hóa. Lễ hội không chỉ là dịp thể hiện lòng tôn kính đối với Thánh Mẫu Thượng Ngàn mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của cộng đồng địa phương.
Phần lễ giữ vai trò trung tâm, được tổ chức trang nghiêm, tuân thủ nghi thức truyền thống của tín ngưỡng thờ Mẫu. Mở đầu là lễ tắm ngai, trong đó nước suối thiêng tại khu vực đền Bắc Lệ được người dân cung thỉnh về để lau tượng Mẫu Đệ Nhất Thượng Ngàn và ngai thờ Đức Vua Cha Ngọc Hoàng. Nghi thức này mang ý nghĩa thanh tẩy, thể hiện sự tôn kính và cầu mong sự gia hộ, che chở của các bậc thần linh đối với cộng đồng. Tiếp đó là lễ chính tiệc – nghi lễ hiến tế quan trọng nhất trong ngày hội. Lễ vật thường bao gồm cỗ tam sinh (lợn, gà, cá) dâng lên ban Công đồng và ban Ngũ vị Tôn ông; bên cạnh đó còn có các mâm lễ chay hoặc mặn dâng Mẫu, cùng nhiều đồ mã như voi, ngựa, thuyền, mũ, hình nhân… tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy và lòng thành kính của con nhang đệ tử.
Sau phần tế lễ là nghi thức rước Mẫu đi xem hội trong không khí trang nghiêm nhưng rộn ràng, hòa quyện giữa tiếng chiêng, tiếng trống và các làn điệu âm nhạc dân gian. Đoàn rước xuất phát từ đền Bắc Lệ, tiến về đền Đèo Kẻng – một di tích có mối liên hệ chặt chẽ về mặt tín ngưỡng và lịch sử – để tiến hành nghi lễ dâng hương, sau đó lại rước hoàn cung về đền chính và cử hành lễ đại tế. Trong suốt quá trình này còn diễn ra nhiều nghi thức quan trọng khác như lễ mở cửa đền, lễ dựng cây nêu, thỉnh nghinh chư Thánh, nhập tịch, cúng Phật – Thánh, đại khao Sơn Trang, thỉnh Chầu Bé… Tất cả tạo nên một chỉnh thể nghi lễ liên hoàn, phản ánh rõ nét hệ thống nghi thức của tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam.
Song song với phần lễ trang nghiêm là phần hội diễn ra sôi nổi, mang đậm sắc thái văn hóa dân gian. Các hoạt động văn nghệ, giao lưu cộng đồng, trình diễn hát chầu văn, múa sanh tiền với trang phục rực rỡ sắc màu được tổ chức xuyên suốt thời gian lễ hội, tạo nên không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng và đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa tinh thần của người tham dự. Phần hội không chỉ góp phần làm phong phú lễ hội mà còn giúp bảo tồn, phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống của địa phương.
Trong tâm thức của người dân sở tại, lễ hội đền Bắc Lệ được xem như một “cái Tết lớn” trong năm. Trải qua hàng trăm năm tồn tại và phát triển, lễ hội đã trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng quan trọng, góp phần củng cố bản sắc cộng đồng, thúc đẩy đời sống tinh thần cũng như tạo động lực cho phát triển kinh tế – du lịch của địa phương. Cùng với những giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc, đền Bắc Lệ và lễ hội gắn liền với ngôi đền ngày nay đã trở thành điểm hành hương quen thuộc của người dân trên khắp mọi miền đất nước, thể hiện niềm tin chân thành, trong sáng vào Tiên Thánh và Thánh Mẫu – hình tượng người Mẹ linh thiêng của dân tộc Việt Nam. Chính những giá trị tổng hòa đó đã làm nên vị thế của lễ hội đền Bắc Lệ như một trong những lễ hội tín ngưỡng tiêu biểu và nổi tiếng của Việt Nam hiện nay.
Tài liệu tham khảo
- Mã Thế Vinh, 2012, Lạng Sơn vùng đất của Chi Lăng – Đồng Đăng – Kỳ Lừa, Nxb Trẻ.
- Hoàng Giáp và Hoàng Páo, 2013, Văn hóa Lạng Sơn, Nxb Văn hóa Thông tin.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Bac Le Temple Festival
Time
From the 18th to the 20th day of the 9th lunar month
Location
Bac Le Temple is located in Tan Thanh commune, Huu Lung district.
History and Relics
Bac Le Temple was originally established around the 16th–17th centuries and has undergone five phases of restoration and renovation up to the present day. Despite many historical upheavals, the temple has preserved clear features of traditional architecture, representative of the system of ancient temples and shrines in northern Vietnam.
According to the content of a stele inscription dated the 4th year of the Khai Dinh reign (1919), the temple was initially only a small hermitage used for worship and was frequently damaged by fires. In 1919, thanks to the merit contributions of several spirit mediums, the temple was rebuilt into a three-bay structure comprising three worship halls: the First Hall, Second Hall, and Third Hall. Another stele inscription from the 8th year of Khai Dinh (1933) continued to record the contributions of many individuals during the second major restoration. From that time, the temple was believed to become increasingly sacred, attracting a growing number of devotees.
In 1940, the temple underwent a third restoration on a larger scale. The old three-bay main hall was reoriented along a horizontal axis, while an additional Third Hall was constructed at the rear along with the First Hall. A spacious and imposing triple-arched gate (tam quan) was also erected at the site of the current front steps. After this restoration, Bac Le Temple became more dignified and spacious, serving as an important spiritual destination for local people and visitors. However, in 1968, wartime bombing caused severe damage, nearly destroying the entire temple and burying or dispersing many valuable relics.
In 1973, the temple was restored for the fourth time, but due to limited conditions, only the three main worship halls could be reconstructed, while auxiliary buildings such as the guest house could not yet be rebuilt. In 1989, the temple underwent further repairs and upgrades. Since then, it has been regularly preserved and reinforced, gradually forming the relatively complete appearance seen today.
In terms of architecture and fine arts, Bac Le Temple reflects a fusion between Chinese architectural–sculptural art and the traditional Vietnamese practices of temple construction and worship. This combination is clearly expressed through the system of columns, horizontal lacquered boards, signboards, ceilings, and roofs, as well as decorative inscriptions on the roof ridges. Together, these elements create an ancient, solemn beauty and a warm yet sacred spiritual atmosphere.
The approach to the worship space begins at the grand triple gate, which creates a solemn impression for the entire complex. From the gate, on the left side is the Chau Be Shrine, where statues of Chau Be, Co Be Bac Le, and Cau Be Bac Le are worshipped, with a worship area of approximately 10 square meters. In the northeastern area of the shrine, an outdoor altar to the Five Tiger Deities is arranged, contributing to the completeness of the religious space.
The main temple complex is designed in the form of a three-bay house comprising three halls: the First Hall, Second Hall, and Third Hall (the inner sanctuary). The structure follows the Dinh-shaped architectural layout, in which the front ceremonial hall is connected to the rear sanctuary, forming a compact composition that is both majestic and tranquil. The entire temple is a three-bay brick building roofed with Western-style tiles, covering an area of about 125 square meters, with a structural system supported by wooden columns.
The temple roof is shaped in the style known as “Long trieu luong nghi,” symbolizing heaven and earth, yin and yang, and reflecting the traditional concept of cosmic harmony. The main worship hall is divided into five bays, of which the three outer bays are dedicated to the Five Venerable Mandarins. Hanging above the altar is a horizontal board bearing the four characters “Hung Tien Hien Tu,” expressing reverence for sacred beings and ancestors.
Beyond its architectural value, Bac Le Temple preserves numerous ancient artifacts and relics dating back hundreds of years, bearing distinctive historical and cultural significance. Notable among these are finely carved horizontal boards and parallel sentences, along with an exquisitely crafted and elaborately decorated system of worship statues.
At present, the temple houses a total of 19 wooden statues of various sizes. The altars and ritual objects are also made from precious types of wood. The system of beams and rafters is decorated with traditional motifs, among which the image of the python appears as a characteristic element of Vietnamese folk belief culture.
With its outstanding historical, religious, and architectural–artistic values, Bac Le Temple was officially recognized by the State as a historical and cultural monument in 1992.
Bac Le Temple Festival
The main festival of Bac Le Temple is held annually on the 20th day of the 9th lunar month. It is one of the most representative folk belief festivals of the Northeast region, attracting thousands of local residents and visitors from all over the country to perform rituals, pay homage, and participate in cultural activities. The festival is not only an occasion to express reverence toward Thanh Mau Thuong Ngan but also a space of cultural and religious life with special significance in the spiritual world of the local community.
The ritual section plays a central role and is conducted solemnly in accordance with the traditional rites of the Mother Goddess worship belief. The opening ceremony is the throne-cleansing ritual, in which sacred spring water from the Bac Le Temple area is respectfully brought to cleanse the statue of Mau De Nhat Thuong Ngan and the throne of Duc Vua Cha Ngoc Hoang. This ritual symbolizes purification and expresses reverence while praying for protection and blessings from the deities for the community. Following this is the main offering ceremony, the most important sacrificial ritual of the festival day. Offerings typically include the “three living offerings” (pig, chicken, and fish) presented to the Cong Dong altar and the altar of the Five Venerable Lords. In addition, vegetarian or meat offerings are made to the Mother Goddess, along with various votive paper objects such as elephants, horses, boats, hats, and human figures, symbolizing abundance, prosperity, and sincere devotion.
After the sacrificial rites comes the procession of the Mother Goddess to attend the festival, conducted in a solemn yet vibrant atmosphere, blending the sounds of gongs, drums, and folk melodies. The procession departs from Bac Le Temple and proceeds to Deo Keng Temple—a site closely linked in terms of belief and history—to perform an incense-offering ritual. It then returns in procession to the main temple for the grand ceremonial sacrifice. Throughout this process, many other important rituals also take place, such as the opening of the temple gates, the erection of the ceremonial bamboo pole, the welcoming of the deities, ritual registration, offerings to Buddha and the Saints, the grand feast for Son Trang, and the invocation of Chau Be. Together, these rites form a continuous and integrated ritual system that vividly reflects the ceremonial structure of Vietnamese Mother Goddess worship.
Alongside the solemn rituals, the festive section unfolds in a lively manner, rich in folk cultural color. Cultural performances, community exchanges, chầu văn singing, and sanh tien dancing in brilliantly colored costumes are held throughout the festival period, creating a joyful atmosphere, strengthening community bonds, and meeting the spiritual and cultural needs of participants. This festive component not only enriches the overall celebration but also helps preserve and promote traditional local art forms.
In the consciousness of local residents, the Bac Le Temple Festival is regarded as a “great New Year” of the year. Over hundreds of years of existence and development, the festival has become a major center of cultural and religious life, contributing to the strengthening of community identity, the enrichment of spiritual life, and providing impetus for local economic and tourism development. Along with its distinctive historical and cultural values, Bac Le Temple and its associated festival have today become a familiar pilgrimage destination for people from all regions of the country, expressing sincere and pure faith in the Immortals and the Mother Goddess—the sacred Mother figure of the Vietnamese nation. It is precisely this combination of values that has established the position of the Bac Le Temple Festival as one of the most representative and renowned belief festivals in Vietnam today.
References
- Mã Thế Vinh, 2012, Lạng Sơn vùng đất của Chi Lăng – Đồng Đăng – Kỳ Lừa, Nxb Trẻ.
- Hoàng Giáp và Hoàng Páo, 2013, Văn hóa Lạng Sơn, Nxb Văn hóa Thông tin
Tiếng Pháp
Fete du temple Den Bac Le
Periode
Du 18 au 20 du neuvieme mois lunaire
Lieu
Le temple Den Bac Le est situe dans la commune de Tan Thanh, district de Huu Lung.
Histoire et vestiges
Le temple Den Bac Le a ete fonde vers les XVIe–XVIIe siecles et a connu cinq campagnes de restauration et de renovation jusqu’a aujourd’hui. Malgre de nombreuses vicissitudes historiques, le temple conserve nettement le style architectural traditionnel, representatif du systeme des temples et sanctuaires anciens de la region du Nord du Viet Nam.
Selon le contenu de la stele gravee la quatrieme annee du regne de Khai Dinh (1919), le temple n’etait a l’origine qu’un petit oratoire, frequemment endommage par des incendies. En 1919, grace aux offrandes et contributions de plusieurs thanh dong, il fut reconstruit en un edifice a trois traves, comprenant trois espaces de culte : de nhat, de nhi et de tam. La stele de la huitieme annee de Khai Dinh (1933) mentionne ensuite les merites de nombreuses personnes lors de la seconde restauration. A partir de cette periode, le temple fut considere comme de plus en plus sacre, attirant un grand nombre de fideles.
En 1940, le temple connut une troisieme restauration, de plus grande envergure. L’ancien batiment a trois traves fut reoriente selon un axe horizontal ; un nouvel espace de te culte de tam fut ajoute a l’arriere, ainsi que le culte de nhat. Un portail a trois entrees (tam quan), haut et spacieux, fut egalement edifie a l’emplacement des marches menant a l’entree actuelle. A l’issue de cette restauration, le temple Den Bac Le presenta une apparence plus imposante et devint un important lieu de spiritualite pour la population et les visiteurs. Toutefois, en 1968, les bombardements de la guerre causerent de graves destructions, allant jusqu’a presque aneantir le temple, ensevelissant ou dispersant de nombreux objets precieux.
En 1973 eut lieu la quatrieme restauration ; cependant, en raison de conditions limitees, seules les trois traves principales purent etre reconstruites, sans la maison d’accueil. En 1989, le temple fut de nouveau repare et modernise ; depuis lors, il est regulierement conserve et consolide, prenant progressivement l’aspect relativement complet qu’il presente aujourd’hui.
Sur le plan architectural et artistique, le temple Den Bac Le illustre une fusion entre l’art architectural et sculptural chinois et les traditions vietnamiennes de construction et de culte des temples. Cette combinaison se manifeste clairement dans le systeme de colonnes, les panneaux horizontaux, les enseignes, les plafonds et les toitures, ainsi que dans les inscriptions decoratives sur le toit, creant une beaute ancienne et solennelle et une atmosfere spirituelle chaleureuse et sacree.
L’acces a l’espace cultuel commence par le portail tam quan, construit de maniere monumentale et donnant une impression de gravite a l’ensemble du site. En entrant, sur la gauche se trouve le sanctuaire Chau Be, ou sont veneres les statues de Chau Be, Co Be Bac Le et Cau Be Bac Le, avec une surface d’environ 10 m². Dans la zone nord-est du sanctuaire est installe un autel exterieur des Ngu Ho, completant l’espace rituel.
Le complexe principal est concu sous la forme d’une maison a trois traves, comprenant trois espaces : de nhat, de nhi et de tam (sanctuaire interdit). L’ensemble adopte un plan en forme de caractere Dinh, ou la salle des offrandes est reliee au sanctuaire arriere, formant une composition rigoureuse, a la fois majestueuse et paisible. Le temple est un batiment en briques, couvert de tuiles occidentales, d’une superficie d’environ 125 m², avec une structure portante en colonnes de bois.
La toiture est modelee selon le style « Long trieu luong nghi », symbolisant le ciel et la terre, le yin et le yang, et refle tant la conception traditionnelle de l’harmonie cosmique. L’espace de bái duong est divise en cinq traves, dont les trois traves exterieures sont consacrees au culte des Ngu Vi Ton Quan. Au-dessus de l’autel est suspendu un panneau horizontal portant l’inscription « Hung Tien Hien Tu », exprimant la veneration envers les etres sacres et les ancetres.
Outre sa valeur architecturale, le temple Den Bac Le conserve de nombreux objets et vestiges anciens datant de plusieurs centaines d’annees, d’une grande valeur historique et culturelle. Parmi les plus remarquables figurent les panneaux horizontaux et les couplets paralleles finement sculptes, ainsi qu’un ensemble de statues de culte d’une execution delicate et richement ornementee.
Actuellement, le temple abrite au total 19 statues en bois, de tailles diverses ; les autels et objets rituels sont egalement realises en bois precieux. Le systeme de poutres et de chevrons est decore de motifs traditionnels, dans lesquels l’image du mang xa apparait comme un element caracteristique de la culture religieuse populaire vietnamienne.
En raison de ses valeurs eminentes sur les plans historique, religieux et architectural, le temple Den Bac Le a ete reconnu monument historique et culturel par l’Etat en 1992.
Fete du temple Den Bac Le
La fete principale du temple Den Bac Le est organisee chaque annee le 20 du neuvieme mois lunaire. Elle constitue l’une des fetes de croyances populaires les plus representatives de la region du Nord-Est, attirant des milliers de fideles et de visiteurs venus de partout pour pratiquer les rites, se recueillir et participer aux activites culturelles. La fete est non seulement l’occasion d’exprimer la devotion envers Thanh Mau Thuong Ngan, mais aussi un espace de vie culturelle et spirituelle d’une importance particuliere pour la communaute locale.
La partie rituelle occupe une place centrale et se deroule de maniere solennelle, dans le respect strict des rites traditionnels du culte des Meres. Elle debute par le rituel du bain du trone sacre, au cours duquel l’eau de la source sacree de la region de Den Bac Le est recueillie pour nettoyer la statue de Mau De Nhat Thuong Ngan et le trone de Duc Vua Cha Ngoc Hoang. Ce rite symbolise la purification, exprime la reverence et le souhait de protection et de benediction des divinites pour la communaute. Il est suivi par la ceremonie principale des offrandes, le rituel sacrificiel le plus important de la fete. Les offrandes comprennent generalement le co tam sinh (porc, poulet, poisson) presentees aux autels du Cong Dong et des Ngu Vi Ton Ong ; s’y ajoutent des plateaux d’offrandes vegetariennes ou carnées dediees a Mau, ainsi que de nombreux objets votifs en papier tels que elephants, chevaux, bateaux, chapeaux et figurines humaines, symbolisant l’abondance, la prosperite et la devotion sincere des fideles.
Apres les rites sacrificiels a lieu la procession de Mau allant « visiter la fete », dans une atmosphere a la fois solennelle et animee, accompagnee de sons de gongs, de tambours et de melodies musicales traditionnelles. La procession part du temple Den Bac Le vers le temple Deo Keng, un site etroitement lie sur les plans religieux et historique, pour y effectuer des offrandes d’encens, puis revient au temple principal pour la grande ceremonie. Tout au long de ce processus se deroulent egalement de nombreux autres rites importants : ouverture du temple, erection du cay neu, accueil des Saints, inscription rituelle, offrandes au Bouddha et aux Saints, grande ceremonie Son Trang, invocation de Chau Be, etc. L’ensemble forme un systeme rituel continu, refletant clairement la structure ceremonielle du culte des Meres au Viet Nam.
Parallelement a la partie rituelle solennelle, la partie festive se deroule dans une ambiance animee, fortement marquee par la culture populaire. Des activites artistiques, des echanges communautaires, des representations de hat chau van et des danses sanh tien aux costumes aux couleurs vives ont lieu tout au long de la fete, creant une atmosphere joyeuse, renforcant la cohesion sociale et repondant aux besoins culturels et spirituels des participants. Cette partie festive contribue non seulement a enrichir la fete, mais aussi a preserver et valoriser les formes d’arts traditionnels locaux.
Dans la conscience des habitants de la region, la fete du temple Den Bac Le est consideree comme un « grand Tet » de l’annee. A travers des centaines d’annees d’existence et de developpement, elle est devenue un centre majeur de la vie culturelle et spirituelle, contribuant a renforcer l’identite communautaire, a enrichir la vie spirituelle et a stimuler le developpement economique et touristique local. Associes aux valeurs historiques et culturelles remarquables, le temple Den Bac Le et la fete qui lui est liee sont aujourd’hui devenus un lieu de pelerinage familier pour les populations de toutes les regions du pays, exprimant une foi sincere et pure envers les Tien Thanh et Thanh Mau, figure sacree de la Mere dans la culture vietnamienne. L’ensemble de ces valeurs confere a la fete du temple Den Bac Le sa place parmi les fetes de croyances les plus emblematiques et les plus celebres du Viet Nam actuel.
References
- Mã Thế Vinh, 2012, Lạng Sơn vùng đất của Chi Lăng – Đồng Đăng – Kỳ Lừa, Nxb Trẻ.
- Hoàng Giáp và Hoàng Páo, 2013, Văn hóa Lạng Sơn, Nxb Văn hóa Thông tin
Tiếng Trung
北黎祠会（Den Bac Le）
时间
农历九月十八日至二十日
地点
北黎祠（Den Bac Le）位于新城社（Tan Thanh）、有陇县（Huu Lung）。
遗迹历史
北黎祠始建于约16—17世纪，迄今经历五次修缮与重建。尽管历经多次历史变迁，祠庙仍较为完整地保留了传统建筑风格，是越南北部地区古代祠庙体系的典型代表。
据启定四年（1919）碑文记载，祠庙最初仅为一座小型庵堂，因火灾频发而屡遭损毁。至1919年，在部分灵媒（Thanh dong）的功德捐助下，祠庙重建为三间式建筑，设第一殿、第二殿与第三殿三处祭祀空间。启定八年（1933）的碑文又记载了第二次重修中多位人士的功德，此后祠庙被认为愈加灵验，吸引了大量信众前来朝拜。
1940年，北黎祠进行第三次、规模更大的修缮。原有三间殿堂调整为横向布局，并在后方增建第三殿与第一殿；同时在现今祠门前的三级台阶处新建高大宽阔的三关门。此次修缮后，北黎祠面貌焕然一新，成为当地民众与游客的重要信仰中心。然而，1968年战争中的轰炸对祠庙造成严重破坏，几乎将其彻底摧毁，许多珍贵遗物被掩埋或散失。
1973年，祠庙进行第四次修复，但受条件限制，仅恢复了三间主要祭殿，尚未能重建客舍。至1989年，北黎祠再次修缮与提升，此后持续得到保护与加固，逐步形成今日较为完整的整体格局。
在建筑与美术方面，北黎祠体现了中国建筑—雕刻艺术与越南传统祭祀、祠庙营建理念的交融。这种融合清晰地呈现在柱式、匾额、牌匾、天花与屋顶结构，以及屋脊与檐部的题刻装饰之中，共同营造出古朴庄严而又温暖灵圣的宗教空间。
进入祭祀空间的轴线始于气势恢宏的三关门，为整个遗址营造出肃穆的第一印象。由门入内，左侧为小朝祠（Chau Be），供奉小朝、小姑北黎（Co Be Bac Le）与小郎北黎（Cau Be Bac Le）诸像，祭祀面积约10平方米；其东北侧设有露天五虎祭坛，使信仰空间更为完备。
主祠为三间式建筑，设第一殿、第二殿与第三殿（禁殿），整体为“丁”字形格局，前祭殿与后殿相连，布局紧凑而庄严宁静。全祠以砖砌墙体、覆西式瓦面，占地约125平方米，结构以木柱承重。
祠庙屋顶采用“龙朝两仪”造型，象征天地、阴阳，反映了传统宇宙观中的和谐理念。拜殿分为五间，外侧三间供奉五位尊官（Ngo Vi Ton Quan）。供桌上悬挂题有“兴先贤祠（Hung Tien Hien Tu）”四字的匾额，寓意尊崇神灵与先贤。
除建筑价值外，北黎祠还保存着数量可观、年代久远的文物与遗存，具有突出的历史与文化意义，其中尤以雕刻精美的匾额、对联以及造型考究、装饰繁复的神像最为代表。
目前，祠内共供奉大小木雕神像19尊；各类祭坛与祭器亦多以名贵木材制成。梁架、斗拱装饰以传统纹样，其中蟒蛇形象的反复出现，被视为越南民间信仰文化的显著特征之一。
凭借突出的历史、信仰与建筑艺术价值，北黎祠于1992年被国家认定为历史—文化遗迹。
北黎祠节庆（Le hoi Den Bac Le）
北黎祠的正会每年农历九月二十日举行，是越南东北地区（Dong Bac）具有代表性的民间信仰节庆之一，吸引成千上万的民众与四方香客前来行礼、参拜并参与文化活动。节庆不仅表达了对上千圣母（第一上千圣母）的崇敬，也构成当地社区精神生活中极具意义的文化—信仰空间。
仪式部分居于核心地位，过程庄严肃穆，严格遵循母神信仰的传统礼制。首先举行“沐座”仪式，民众恭迎北黎祠圣泉之水，为第一上千圣母神像及玉皇大帝（Duc Vua Cha Ngoc Hoang）神座拭净。该仪式寓意净化与敬奉，寄托着祈求神灵庇佑与护持社区的愿望。随后为“正席”大祭，是节会中最重要的献祭仪式。祭品通常包括“三牲供”（猪、鸡、鱼），供奉于公同坛与五位尊官坛；此外，还有供奉母神的素供或荤供，以及象征丰足与虔诚的纸扎供品，如象、马、船、冠帽、人形等。
祭礼之后举行“迎母巡会”仪式，在庄重而热烈的氛围中，伴随锣鼓声与民间乐曲展开。迎神队伍自北黎祠出发，前往德奥坑祠（Den Deo Keng）——一处在信仰与历史上与北黎祠密切相关的遗址——进行上香仪式，随后迎回主祠并举行大祭。其间还依次进行开庙门、立神竿、迎请诸圣、入籍、供佛—圣、大设山庄筵、迎请小朝等多项重要仪式，构成一套连贯完整的母神信仰礼仪体系。
与庄严的仪式相并行的是热闹的娱乐活动，充满民间文化色彩。文艺表演、社区交流、唱文（Hat chau van）与钱铃舞（Mua sanh tien）等节目贯穿节期，演员身着色彩绚丽的传统服饰，营造出欢快热烈的氛围，增强社区凝聚力，满足参与者的精神文化需求。这一部分不仅丰富了节庆内涵，也有助于保护与弘扬地方传统艺术。
在当地民众的观念中，北黎祠节庆被视为一年中的“重要年节”。历经数百年的延续与发展，节庆已成为重要的文化—信仰活动中心，不仅巩固了社区认同，也促进了精神生活的丰富与地方经济、旅游的发展。伴随其独特的历史与文化价值，北黎祠及其节庆已成为全国各地民众熟知的朝圣目的地，体现了人们对仙圣与圣母——这位象征民族灵性的母性形象——真诚而纯净的信仰。正是这些综合价值，奠定了北黎祠节庆在当代越南民间信仰节庆中的重要地位。
参考文献
- Mã Thế Vinh, 2012, Lạng Sơn vùng đất của Chi Lăng – Đồng Đăng – Kỳ Lừa, Nxb Trẻ.
- Hoàng Giáp và Hoàng Páo, 2013, Văn hóa Lạng Sơn, Nxb Văn hóa Thông tin
