Thân thế
Lê Thận (? – 1448), còn được biết đến với tên Nguyễn Thận, là một trong những nhân vật tiêu biểu thuộc lớp công thần đã cùng Lê Lợi gây dựng cuộc khởi nghĩa Lam Sơn từ những ngày đầu tiên. Ông xuất thân từ sách Mục Sơn, một vùng đất thuộc không gian Lam Sơn, cũng là quê hương của Lê Lợi và là một trong những địa bàn quan trọng hình thành lực lượng khởi nghĩa chống quân Minh vào đầu thế kỷ XV.
Khác với nhiều công thần về sau xuất thân từ các dòng họ thế gia hoặc từng giữ chức tước trong bộ máy chính quyền cũ, Lê Thận khởi đầu cuộc đời trong một hoàn cảnh khá bình dị. Theo Đại Việt thông sử, ông làm nghề đánh cá, thường ngày quăng chài trên sông. Công việc của một người dân sống bằng nghề sông nước khiến hình ảnh ban đầu của Lê Thận trong sử sách mang dáng dấp rất khác với hình tượng một vị đại thần về sau. Chính từ cuộc sống bình dân ấy, ông đã kết giao với Lê Lợi, người cùng vùng quê và có mối quan hệ thân thiết với ông từ trước khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn diễn ra. Lê Thận “giao du với vua từ sớm”, Lê Lợi thường qua lại nhà ông, giữa hai người không chỉ đơn thuần là quan hệ đồng hương mà dần trở thành một tình bạn thân thiết. Lê Thận chính là một trong những người thuộc vòng thân cận ban đầu của Lê Lợi, cùng chung chí hướng.
Đại Việt thông sử ghi lại truyền thuyết trong một lần quăng chài trên sông, Lê Thận nhìn thấy dưới đáy nước có ánh sáng giống như ánh đuốc. Ông không hiểu đó là vật gì và tiếp tục công việc. Sau đó, khi kéo lưới lên, ông bắt được một thanh sắt dài hơn một thước, hình dáng giống như một con dao. Không nhận biết được giá trị của vật này, ông đem về nhà và đặt ở một góc tối. Một hôm Lê Lợi đến chơi nhà Lê Thận, Lê Thận lúc ấy đi vắng, chỉ có vợ ông ở nhà, Lê Lợi nhìn thấy từ nơi đặt thanh sắt phát ra ánh sáng. Ông lấy làm lạ và hỏi chuyện, vợ Lê Thận kể lại việc chồng mình bắt được thanh sắt dưới nước. Lê Lợi xem xét rồi đem thanh sắt về. Theo truyền thuyết, thanh sắt dù chưa được mài vẫn sáng lên và trên đó có những chữ triện. Lê Lợi nhận ra đây không phải một thanh sắt bình thường mà là một vật có ý nghĩa đặc biệt. Sau đó, Lê Lợi tìm được một chiếc chuôi gươm ở gốc cây đa, khi đem thanh sắt đã tìm thấy trước đó lắp vào chuôi, hai bộ phận vừa khít với nhau, không sai lệch. Nếu tách khỏi lớp truyền thuyết, điều có giá trị lịch sử rõ ràng hơn là mối quan hệ giữa Lê Thận và Lê Lợi đã được hình thành từ trước cuộc khởi nghĩa. Chính sự gắn bó này giải thích vì sao khi Lê Lợi bắt đầu tập hợp lực lượng, Lê Thận là một trong những người đi theo từ rất sớm. Từ một người dân chài, ông từng bước bước vào đời sống chính trị – quân sự của đất nước và cuối cùng trở thành một trong những khai quốc công thần của triều Lê sơ.
Bối cảnh lịch sử
Năm 1407, nhà Minh hoàn thành việc xâm chiếm Đại Việt sau khi đánh bại nhà Hồ, đất nước bước vào thời kỳ bị đặt dưới quyền cai trị của chính quyền Minh. Các cuộc nổi dậy chống quân Minh liên tục diễn ra ở nhiều địa phương, nhưng phần lớn đều bị đàn áp. Trong hoàn cảnh ấy, việc hình thành một lực lượng có tổ chức, có lãnh đạo và có khả năng duy trì chiến đấu lâu dài trở thành một vấn đề quyết định.
Vùng Thanh Hóa nói chung và khu vực Lam Sơn – Mục Sơn nói riêng có những điều kiện thuận lợi cho việc hình thành lực lượng chống Minh. Đây là vùng có địa hình đa dạng, vừa có đồng bằng, sông ngòi, vừa tiếp giáp khu vực rừng núi phía Tây; đồng thời có quan hệ xã hội và dòng họ tương đối chặt chẽ. Lê Lợi dựa vào mạng lưới thân thuộc, hào trưởng, bằng hữu và những người có cùng chí hướng để từng bước chuẩn bị lực lượng. Trong quá trình ấy, Lê Thận là một trong những người giữ vị trí quan trọng trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Sự Nghiệp
Tham gia khởi nghĩa Lam Sơn
Hội thề Lũng Nhai là một dấu mốc quan trọng trong quá trình chuẩn bị khởi nghĩa Lam Sơn. Tại đây, Lê Lợi cùng những người đồng chí hướng làm lễ thề, nguyện cùng nhau chia sẻ gian nguy, đồng lòng chống quân Minh. Trong danh sách những người tham gia hội thề, tên Lê Thận đứng ở vị trí thứ ba, sau Lê Lợi và Lê Lai.
Vị trí ấy có ý nghĩa nhất định trong việc xác định vai trò của Lê Thận thuộc nhóm những người được Lê Lợi tin cậy và lựa chọn từ trước khi chính thức phát động cuộc chiến. Nếu Hội thề Lũng Nhai có thể xem là sự xác lập một liên minh chính trị – quân sự ban đầu của lực lượng Lam Sơn, thì việc Lê Thận có tên trong nhóm những người đứng đầu danh sách cho thấy ông đã có vị trí quan trọng trong tập thể ấy.
Năm 1418, Lê Lợi chính thức dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn. Với kinh nghiệm và sự gắn bó từ trước, Lê Thận được giao chức Thứ thủ kỵ binh trong quân Thiết đột. Quân Thiết đột là lực lượng chiến đấu tinh nhuệ, có nhiệm vụ bảo vệ và tác chiến trong những tình huống quan trọng. Việc Lê Thận được bố trí vào lực lượng này cho thấy ông không chỉ có vị trí về mặt tình cảm hay quan hệ cá nhân với Lê Lợi mà còn được sử dụng như một võ tướng trực tiếp tham gia quân sự.
Trong những năm đầu của cuộc khởi nghĩa, tình thế của nghĩa quân Lam Sơn hết sức khó khăn. Lực lượng ban đầu còn ít, trang bị thiếu thốn, trong khi quân Minh có ưu thế về quân số và vũ khí. Nghĩa quân nhiều lần phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực, bị truy kích và phải di chuyển giữa những địa bàn hiểm trở. Trong hoàn cảnh đó, những người theo Lê Lợi từ buổi đầu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì lực lượng.
Lê Thận thường xuyên đi sát bên Lê Lợi cùng Lê Văn An và Lê Văn Linh. Trong những năm tháng khó khăn nhất của cuộc khởi nghĩa, ông thuộc nhóm những người luôn ở bên cạnh chủ tướng.
Công thần ba triều vua
Sau mười năm chiến đấu, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi, năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, đặt niên hiệu Thuận Thiên, mở đầu triều Lê sơ.
Tháng 2 năm Thuận Thiên thứ nhất (1428), triều đình tiến hành xếp hạng công thần. Lê Thận được xếp thứ hai trong số những người có công theo Lê Lợi từ thời Lũng Nhai, được phong Trung Lượng đại phu, coi các vệ quân tả hữu Phủng thần, tước Đại Trí tự. Việc được xếp thứ hai trong nhóm công thần có công từ thời Lũng Nhai là một sự ghi nhận đáng kể, cho thấy triều đình không chỉ đánh giá công lao dựa trên những chiến thắng cuối cùng của cuộc khởi nghĩa mà còn coi trọng những người đã theo Lê Lợi từ giai đoạn đầu tiên. Đối với Lê Thận, đây chính là sự xác nhận chính thức của triều đình đối với vai trò của ông trong quá trình dựng nghiệp Lam Sơn.
Năm 1429, nhà Lê tiến hành khắc biển công thần để ghi danh những người có công lớn với triều đại mới, Lê Thận được phong Á hầu. Từ một người dân chài, ông chính thức bước vào hàng ngũ quý tộc của vương triều Lê sơ.
Những năm sau đó, sự nghiệp của Lê Thận không dừng lại ở vai trò của một võ tướng khai quốc. Dưới triều Lê Thái Tông, ông tiếp tục được giao những chức vụ quan trọng trong quân đội và chính quyền.
Trong niên hiệu Thiệu Bình (1434-1439), Lê Thận được phong Nhập nội Thiếu úy, tham tri việc quân các vệ thuộc Tây đạo. Chức vụ này cho thấy ông tiếp tục giữ vai trò trong lĩnh vực quân sự và nằm trong nhóm quan chức cao cấp của triều đình.
Tháng 6 năm Thiệu Bình thứ tư (1437), ông được chuyển sang làm Tham tri Bắc đạo, đây là thời điểm triều đình Lê Thái Tông đang có những biến động lớn trong nội bộ tầng lớp đại thần. Sau khi Lê Sát bị xử tội, Lê Thận được cử làm Tư mã, coi các vệ quân ở Bắc đạo và tham gia chính sự.
Tháng 8 năm 1437, vua Lê Thái Tông sai Lê Thận cùng Đỗ Đại, Lê Xí và Lê Thụ coi việc từ tụng.
Đến triều Lê Nhân Tông, địa vị của Lê Thận tiếp tục được nâng cao, năm Thái Hòa thứ nhất (1443), ông được thăng Nhập nội kiểm hiệu Tư đồ Bình chương sự, đây là một chức vị thuộc hàng đại thần cao cấp trong triều đình.
Năm 1446, Lê Thận được vua sai cùng Nhập nội Đô đốc Nguyễn Xí đem quân đánh Chiêm Thành dù tuổi tác đã cao.
Đến năm Thái Hòa thứ sáu (1448), khi vua Lê Nhân Tông trở về Lam Kinh, Lê Thận ở lại kinh sư giữ chức lưu thủ. Ông cùng Lê Bí trông giữ kinh đô, đây cũng là một trong những trọng trách cuối cùng trong cuộc đời ông.
Nhìn toàn bộ quá trình từ năm 1416 đến năm 1448, có thể thấy sự nghiệp của Lê Thận trải qua một quá trình phát triển liên tục. Ông từ một người dân chài trở thành người tham gia Hội thề Lũng Nhai; từ một thành viên của lực lượng khởi nghĩa trở thành võ tướng Thiết đột; từ võ tướng trở thành khai quốc công thần; và từ khai quốc công thần trở thành đại thần cao cấp dưới ba triều vua Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông và Lê Nhân Tông.
Qua đời – thờ phụng
Lê Thận mất vào tháng 7 năm Thái Hòa thứ sáu (1448). Ông qua đời khi đang giữ chức vụ quan trọng tại kinh sư.
Sau khi ông qua đời, triều đình truy tặng ông Bình chương quân quốc trọng sự, phong tước Huyện Thượng hầu, ban thụy Trung Tiết và cho hưởng lễ Thái thường.
Tên thụy “Trung Tiết” có ý nghĩa đáng chú ý. Trong chế độ phong kiến, việc đặt tên thụy cho những đại thần sau khi qua đời là một hình thức đánh giá và ghi nhận của triều đình đối với phẩm hạnh, công trạng của người đã mất. Với Lê Thận, tên thụy này phù hợp với hình ảnh một công thần đã đi theo Lê Lợi từ buổi đầu khởi nghĩa và tiếp tục phục vụ triều đình cho đến cuối đời.
Năm Hồng Đức thứ 15 (1484), dưới triều Lê Thánh Tông, ông được truy tặng Thái phó, Hoằng Quận công. Việc tiếp tục truy tặng sau hơn ba thập niên cho thấy công trạng của lớp công thần Lam Sơn vẫn được triều đình Lê Thánh Tông duy trì trong ký ức chính thống của vương triều. Đặc biệt, thế kỷ XV dưới thời Lê Thánh Tông là giai đoạn triều đình có xu hướng hệ thống hóa thể chế, lễ nghi và lịch sử vương triều. Gia phong cho những người thuộc thế hệ khai quốc cũng góp phần củng cố ký ức về nguồn gốc chính trị của nhà Lê sơ.
Hiện nay, Đền Ngọc Lan, thuộc khu di tích Lam Kinh, thờ Công chúa Ngọc Lan cùng bảy vị khai quốc công thần gồm: Nguyễn Xí, Nguyễn Nhữ Lãm (Lê Nhữ Lãm), Nguyễn Thận (Lê Thận), Lê Văn An, Lê Bổng, Lê Phần, Lê Đạt; có vai trò quan trọng trong quá trình dựng nên triều Lê sơ.
Nhận định – đánh giá
Lê Thận là một trong những công thần tiêu biểu của khởi nghĩa Lam Sơn, đồng thời là nhân vật có quá trình chuyển biến đáng chú ý từ một người dân chài ở Mục Sơn thành đại thần của triều Lê sơ. Ông gắn bó với Lê Lợi từ trước khởi nghĩa, tham gia Hội thề Lũng Nhai, theo nghĩa quân từ buổi đầu và trực tiếp đảm nhiệm trọng trách quân sự. Sau khi cuộc khởi nghĩa thắng lợi, ông tiếp tục giữ nhiều chức vụ quan trọng dưới ba triều vua Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông và Lê Nhân Tông. Hành trạng ấy cho thấy Lê Thận không chỉ có công trong sự nghiệp chống Minh mà còn tham gia vào quá trình xây dựng và củng cố chính quyền Lê sơ.
Hình tượng Lê Thận đồng thời tồn tại trong hai lớp ký ức: lịch sử và truyền thuyết. Chính sử ghi nhận khá rõ quá trình hoạt động, chức tước và công trạng của ông; trong khi truyền thuyết thanh gươm Thuận Thiên lại gắn ông với việc bắt được lưỡi gươm dưới sông, tạo nên một biểu tượng đặc biệt trong ký ức về Lê Lợi và khởi nghĩa Lam Sơn. Còn câu chuyện thanh gươm thuộc lớp truyền thuyết góp phần lý giải sức sống của hình tượng ông trong văn hóa dân gian.
Từ một người dân bình thường đến Á hầu, Huyện Thượng hầu, rồi được truy tặng Thái phó, Hoằng Quận công, cuộc đời Lê Thận phản ánh vị trí của lớp công thần Lam Sơn trong quá trình hình thành vương triều Lê sơ. Ông là một trong những người đã đi cùng Lê Lợi từ buổi đầu dựng nghiệp, trải qua chiến tranh, rồi tiếp tục phụng sự triều đình trong thời kỳ xây dựng đất nước sau chiến thắng. Chính sự kết hợp giữa công lao khai quốc, quá trình phụng sự lâu dài đã tạo nên vị trí riêng của Lê Thận trong lịch sử và ký ức văn hóa về Lam Sơn.
Tài liệu tham khảo
- Phan Huy Chú (2007), Lịch triều hiến chương loại chí, Nxb Giáo dục.
- Lê Quý Đôn (2007), Đại Việt thông sử, Nxb Văn hóa Thông tin.
- Trần Trọng Kim (2020), Việt Nam sử lược, Nxb Văn học.
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Viên Sử học (dịch), Nxb Giáo dục.
- Nguyễn Trãi (1956), Lam Sơn thực lục, Nxb Tân Việt.
- Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (1998), Đại Việt sử ký toàn thư, Hoàng Văn Lâu dịch và chú thích, Tập III, Nxb Khoa học Xã hội.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Background
Lê Thận, also known as Nguyễn Thận, was one of the notable figures among the group of meritorious officials who joined Lê Lợi in building the Lam Sơn uprising from its earliest days. He came from Mục Sơn settlement, an area within the Lam Sơn region, which was also Lê Lợi’s homeland and one of the important areas where the anti-Ming insurgent forces took shape in the early fifteenth century.
Unlike many later meritorious officials who came from prominent clans or had previously held offices in the former governmental apparatus, Lê Thận began life in relatively humble circumstances. According to the Đại Việt thông sử, he made his living as a fisherman and regularly cast his nets in the river. His occupation as an ordinary river-dweller gives the early image of Lê Thận in the historical record a very different character from that of the high-ranking official he would later become.
It was from this ordinary life that he formed a relationship with Lê Lợi, a man from the same region who had been close to him even before the Lam Sơn uprising began. Lê Thận “associated with the king from an early time”; Lê Lợi frequently visited his home. Their relationship was not merely that of men from the same locality, but gradually developed into a close friendship. Lê Thận was one of the earliest members of Lê Lợi’s intimate circle and shared the same aspirations.
The Đại Việt thông sử records a legend according to which, on one occasion while casting his net in the river, Lê Thận saw a light beneath the water resembling the glow of a torch. Not knowing what it was, he continued fishing. Later, when he pulled in his net, he caught an iron object more than one thước long, shaped like a knife. Unaware of its value, he brought it home and placed it in a dark corner.
One day, Lê Lợi came to visit Lê Thận while Lê Thận was away and only his wife was at home. Lê Lợi saw a light coming from the place where the iron object had been stored. Surprised, he asked about it, and Lê Thận’s wife told him how her husband had caught the piece of iron in the river. Lê Lợi examined it and took it with him.
According to the legend, although the iron had not yet been polished, it still shone, and seal-script characters could be seen upon it. Lê Lợi realized that it was no ordinary piece of iron but an object of special significance. Later, Lê Lợi found a sword hilt at the foot of a banyan tree. When the iron blade found earlier was fitted into the hilt, the two parts matched perfectly.
If the legendary elements are set aside, the clearer historical point is that the relationship between Lê Thận and Lê Lợi had already been established before the uprising. This close bond helps explain why, when Lê Lợi began gathering forces, Lê Thận was among those who followed him from a very early stage. From a fisherman, he gradually entered the political and military life of the country and ultimately became one of the founding meritorious officials of the Early Lê dynasty.
Historical Context
In 1407, the Ming dynasty completed its conquest of Đại Việt after defeating the Hồ dynasty, and the country entered a period of rule under Ming administration. Anti-Ming uprisings repeatedly broke out in many localities, but most were suppressed. Under such circumstances, the formation of a force that was organized, well-led, and capable of sustaining a prolonged struggle became a decisive issue.
Thanh Hóa in general, and the Lam Sơn–Mục Sơn area in particular, possessed favorable conditions for the formation of an anti-Ming force. The region had varied terrain, including plains and rivers as well as access to the mountainous areas to the west, while local social and kinship networks were relatively strong. Lê Lợi relied on networks of relatives, local notables, friends, and like-minded people to gradually prepare his forces. In this process, Lê Thận was one of those who held an important position in the Lam Sơn uprising.
Career
Participation in the Lam Sơn Uprising
The Lũng Nhai Oath was an important milestone in the preparation for the Lam Sơn uprising. There, Lê Lợi and his like-minded companions swore an oath to share danger and hardship and to unite in resisting the Ming. In the list of those who participated in the oath, Lê Thận’s name appeared in third position, after Lê Lợi and Lê Lai.
This position has a certain significance in identifying Lê Thận as a member of the group whom Lê Lợi trusted and selected before formally launching the war. If the Lũng Nhai Oath may be regarded as the establishment of an initial political-military alliance of the Lam Sơn forces, then Lê Thận’s presence near the top of the list indicates that he already held an important place within that group.
In 1418, Lê Lợi officially raised the banner of revolt at Lam Sơn. Owing to his prior experience and long-standing association with Lê Lợi, Lê Thận was appointed Deputy Commander of cavalry in the Thiết Đột army. The Thiết Đột force was an elite combat unit responsible for protection and for fighting in important situations. Lê Thận’s appointment to this force shows that his position was based not only on personal ties or affection with Lê Lợi, but also on his use as a military commander directly involved in warfare.
During the early years of the uprising, the Lam Sơn insurgents faced extremely difficult circumstances. Their initial forces were small and poorly equipped, while the Ming army possessed advantages in manpower and weaponry. The insurgents repeatedly faced food shortages, enemy pursuit, and the need to move through difficult terrain. In this situation, those who had followed Lê Lợi from the beginning played an important role in maintaining the force.
Lê Thận frequently remained close to Lê Lợi together with Lê Văn An and Lê Văn Linh. During the most difficult years of the uprising, he belonged to the group of men who consistently remained beside their leader.
A Meritorious Official under Three Reigns
After ten years of fighting, the Lam Sơn uprising achieved victory. In 1428, Lê Lợi ascended the imperial throne, adopted the reign title Thuận Thiên, and inaugurated the Early Lê dynasty.
In the second lunar month of the first year of Thuận Thiên (1428), the court ranked the meritorious officials. Lê Thận was ranked second among those who had served Lê Lợi since the time of Lũng Nhai. He was appointed Trung Lượng đại phu, placed in charge of the Left and Right Phủng Thần guards, and granted the title Đại Trí tự.
Being ranked second among those whose service dated back to Lũng Nhai represented significant recognition. It shows that the court evaluated merit not only on the basis of victories achieved during the final stages of the uprising, but also placed importance on those who had followed Lê Lợi from the very beginning. For Lê Thận, this was the court’s formal recognition of his role in the establishment of the Lam Sơn cause.
In 1429, the Lê court had plaques engraved to record the names of officials who had rendered great service to the new dynasty. Lê Thận was granted the title Á hầu. From his origins as a fisherman, he had now formally entered the aristocratic ranks of the Early Lê dynasty.
In the years that followed, Lê Thận’s career did not stop with his role as a founding military commander. Under the reign of Lê Thái Tông, he continued to be entrusted with important positions in both the army and government.
During the Thiệu Bình era (1434–1439), Lê Thận was appointed Nhập nội Thiếu úy and participated in military affairs concerning the guards of the Western Command. This office shows that he continued to play a military role and belonged to the group of high-ranking court officials.
In the sixth lunar month of the fourth year of Thiệu Bình (1437), he was transferred to serve as Tham tri Bắc đạo. This was a period when the court of Lê Thái Tông was experiencing major internal changes among its senior officials. After Lê Sát was punished, Lê Thận was appointed Tư mã, placed in charge of the military guards of the Northern Command, and allowed to participate in affairs of state.
In the eighth lunar month of 1437, King Lê Thái Tông ordered Lê Thận, together with Đỗ Đại, Lê Xí, and Lê Thụ, to oversee judicial proceedings.
Under the reign of Lê Nhân Tông, Lê Thận’s status continued to rise. In the first year of the Thái Hòa era (1443), he was promoted to Nhập nội kiểm hiệu Tư đồ Bình chương sự, a position belonging to the highest ranks of senior court officials.
In 1446, Lê Thận was ordered by the king, together with Nhập nội Đô đốc Nguyễn Xí, to lead an army against Champa. The fact that he continued to be entrusted with major military responsibilities at an advanced age demonstrates the lasting confidence placed in him.
By the sixth year of the Thái Hòa era (1448), when King Lê Nhân Tông returned to Lam Kinh, Lê Thận remained in the capital as lưu thủ, or official responsible for guarding the capital. Together with Lê Bí, he oversaw the defense of the capital. This was also one of the final major responsibilities of his life.
Looking at the period from 1416 to 1448 as a whole, Lê Thận’s career can be seen as one of continuous advancement. He rose from being a fisherman to a participant in the Lũng Nhai Oath; from a member of the insurgent force to a military officer of the Thiết Đột army; from military commander to founding meritorious official; and from founding official to high-ranking minister under the three reigns of Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, and Lê Nhân Tông.
Death and Worship
Lê Thận died in the seventh lunar month of the sixth year of the Thái Hòa era (1448). He passed away while still holding an important position in the capital.
After his death, the court posthumously granted him the office of Bình chương quân quốc trọng sự, conferred upon him the title Huyện Thượng hầu, bestowed the posthumous name Trung Tiết, and granted him the ceremonial honors of the Court of Imperial Sacrifices.
The posthumous name “Trung Tiết” is particularly noteworthy. Under the monarchical system, the granting of a posthumous name to senior officials after death was a means by which the court evaluated and recognized the character and achievements of the deceased. In Lê Thận’s case, this posthumous name corresponded with the image of a meritorious official who had followed Lê Lợi from the earliest days of the uprising and continued serving the court until the end of his life.
In the fifteenth year of the Hồng Đức era (1484), under the reign of Lê Thánh Tông, he was further posthumously granted the office of Thái phó and the title Hoằng Quận công. The fact that he continued to receive posthumous honors more than three decades after his death shows that the contributions of the Lam Sơn founding officials continued to be preserved within the official memory of the court of Lê Thánh Tông.
The fifteenth century under Lê Thánh Tông was, in particular, a period in which the court tended to systematize institutions, rituals, and dynastic history. The granting of further honors to members of the founding generation also contributed to reinforcing the political memory of the origins of the Early Lê dynasty.
Today, Ngọc Lan Temple, located within the Lam Kinh historical site, is dedicated to Princess Ngọc Lan together with seven founding meritorious officials: Nguyễn Xí, Nguyễn Nhữ Lãm (Lê Nhữ Lãm), Nguyễn Thận (Lê Thận), Lê Văn An, Lê Bổng, Lê Phần, and Lê Đạt, who played important roles in the establishment of the Early Lê dynasty.
Assessment
Lê Thận was one of the notable meritorious officials of the Lam Sơn uprising and also a figure whose life underwent a remarkable transformation from that of a fisherman in Mục Sơn to that of a high-ranking minister of the Early Lê dynasty. He was associated with Lê Lợi before the uprising, participated in the Lũng Nhai Oath, followed the insurgent army from its earliest stage, and directly assumed important military responsibilities.
After the uprising achieved victory, he continued to hold numerous important offices under the three reigns of Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, and Lê Nhân Tông. His career shows that Lê Thận not only contributed to the resistance against the Ming but also took part in the construction and consolidation of the Early Lê government.
The image of Lê Thận exists simultaneously within two layers of memory: history and legend. Official historical sources record his activities, titles, and achievements in considerable detail, while the legend of the Thuận Thiên sword associates him with the discovery of the sword blade in the river, creating a distinctive symbol within the cultural memory surrounding Lê Lợi and the Lam Sơn uprising. The sword story belongs to the realm of legend, but it also helps explain the enduring vitality of Lê Thận’s image in folk culture.
From an ordinary man to an Á hầu, then Huyện Thượng hầu, and eventually receiving the posthumous honors of Thái phó and Hoằng Quận công, Lê Thận’s life reflects the position occupied by the Lam Sơn meritorious officials in the formation of the Early Lê dynasty. He was among those who accompanied Lê Lợi from the earliest stage of his cause, endured the years of war, and then continued serving the court during the period of national reconstruction after victory.
It was precisely this combination of founding merit and long-term service that gave Lê Thận his distinctive place in both history and the cultural memory of Lam Sơn.
References
- Phan Huy Chú (2007), Lịch triều hiến chương loại chí, Nxb Giáo dục.
- Lê Quý Đôn (2007), Đại Việt thông sử, Nxb Văn hóa Thông tin.
- Trần Trọng Kim (2020), Việt Nam sử lược, Nxb Văn học.
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Viên Sử học (dịch), Nxb Giáo dục.
- Nguyễn Trãi (1956), Lam Sơn thực lục, Nxb Tân Việt.
- Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (1998), Đại Việt sử ký toàn thư, Hoàng Văn Lâu dịch và chú thích, Tập III, Nxb Khoa học Xã hội.
Tiếng Pháp (Français)
Origines et biographie
Lê Thận, également connu sous le nom de Nguyễn Thận, fut l’une des figures représentatives de la génération des grands serviteurs qui, aux côtés de Lê Lợi, contribuèrent à bâtir l’insurrection de Lam Sơn dès ses tout premiers débuts. Il était originaire du sách de Mục Sơn, territoire situé dans l’espace de Lam Sơn, qui était également la région natale de Lê Lợi et l’une des zones importantes où se constituèrent les forces de l’insurrection contre les Ming au début du XVe siècle.
Contrairement à de nombreux grands serviteurs qui, par la suite, étaient issus de familles aristocratiques ou avaient déjà exercé des fonctions dans l’ancien appareil administratif, Lê Thận commença sa vie dans des conditions relativement modestes. Selon le Đại Việt thông sử, il exerçait le métier de pêcheur et jetait quotidiennement ses filets dans la rivière. Cette existence de simple habitant vivant des ressources fluviales confère à l’image initiale de Lê Thận dans les chroniques un caractère très différent de celle du grand dignitaire qu’il devint plus tard. C’est précisément dans ce milieu populaire qu’il noua des liens avec Lê Lợi, originaire de la même région et avec lequel il entretenait déjà des relations étroites avant le déclenchement de l’insurrection de Lam Sơn. Lê Thận « fréquentait le roi depuis longtemps » ; Lê Lợi se rendait souvent chez lui et leur relation dépassa progressivement celle de simples compatriotes pour devenir une amitié étroite. Lê Thận appartenait ainsi au premier cercle des proches de Lê Lợi et partageait les mêmes aspirations.
Le Đại Việt thông sử rapporte une légende selon laquelle, un jour où Lê Thận jetait son filet dans la rivière, il aperçut sous l’eau une lumière semblable à celle d’une torche. Ne comprenant pas de quoi il s’agissait, il poursuivit son travail. Lorsqu’il releva ensuite son filet, il y trouva une barre de fer longue de plus d’un thước, dont la forme ressemblait à celle d’un couteau. N’en percevant pas la valeur, il la rapporta chez lui et la déposa dans un coin sombre.
Un jour, Lê Lợi vint rendre visite à Lê Thận. Celui-ci était absent et seule son épouse se trouvait à la maison. Lê Lợi remarqua qu’une lumière émanait de l’endroit où la barre de fer avait été déposée. Intrigué, il demanda des explications et l’épouse de Lê Thận lui raconta comment son mari avait trouvé cet objet dans l’eau. Lê Lợi l’examina puis l’emporta.
Selon la légende, bien que la barre de fer n’eût pas encore été polie, elle brillait déjà et portait des caractères sigillaires. Lê Lợi comprit qu’il ne s’agissait pas d’un simple morceau de fer mais d’un objet doté d’une signification particulière. Plus tard, il découvrit une poignée d’épée au pied d’un banian. Lorsqu’il assembla cette poignée avec la barre de fer trouvée auparavant, les deux éléments s’emboîtèrent parfaitement, sans le moindre écart.
Si l’on distingue le récit légendaire des éléments historiques, le fait le plus clairement établi reste que les relations entre Lê Thận et Lê Lợi s’étaient nouées avant même le début de l’insurrection. Cette proximité explique pourquoi, lorsque Lê Lợi commença à rassembler ses forces, Lê Thận fut l’un des premiers à le suivre. De simple pêcheur, il entra progressivement dans la vie politique et militaire du pays et finit par devenir l’un des grands serviteurs ayant participé à la fondation de la première dynastie des Lê.
Contexte historique
En 1407, la dynastie Ming acheva la conquête du Đại Việt après avoir vaincu la dynastie Hồ, et le pays entra dans une période placée sous l’autorité de l’administration Ming. Des soulèvements contre les Ming éclatèrent continuellement dans de nombreuses régions, mais la plupart furent réprimés. Dans ces circonstances, la formation d’une force organisée, disposant d’un commandement et capable de maintenir une lutte prolongée, devint un enjeu décisif.
La région de Thanh Hóa en général, et les zones de Lam Sơn et Mục Sơn en particulier, offraient des conditions favorables à la constitution d’une force de résistance aux Ming. Le territoire présentait un relief varié, comprenant à la fois plaines, cours d’eau et zones jouxtant les montagnes et les forêts de l’Ouest ; les relations sociales et familiales y étaient également relativement étroites. Lê Lợi s’appuya sur un réseau de parents, de notables locaux, d’amis et de personnes partageant les mêmes aspirations afin de préparer progressivement ses forces. Dans ce processus, Lê Thận occupa une place importante au sein de l’insurrection de Lam Sơn.
Carrière
Participation à l’insurrection de Lam Sơn
Le serment de Lũng Nhai constitua une étape importante dans la préparation de l’insurrection de Lam Sơn. À cette occasion, Lê Lợi et ceux qui partageaient ses aspirations prêtèrent serment ensemble, promettant d’affronter les épreuves en commun et de lutter d’un même cœur contre les Ming. Dans la liste des participants au serment, le nom de Lê Thận figurait en troisième position, après Lê Lợi et Lê Lai.
Cette position revêt une certaine importance pour déterminer le rôle de Lê Thận parmi les hommes auxquels Lê Lợi accordait sa confiance et qu’il avait choisis avant même le déclenchement officiel de la guerre. Si le serment de Lũng Nhai peut être considéré comme la constitution initiale d’une alliance politico-militaire autour des forces de Lam Sơn, la présence de Lê Thận parmi les premiers noms de la liste montre qu’il occupait déjà une place importante dans ce groupe.
En 1418, Lê Lợi leva officiellement l’étendard de l’insurrection à Lam Sơn. En raison de son expérience et de leurs liens antérieurs, Lê Thận reçut la fonction de Thứ thủ de la cavalerie des troupes Thiết Đột. Les Thiết Đột constituaient une force combattante d’élite chargée d’assurer la protection et de participer aux opérations dans les situations importantes. Le fait que Lê Thận ait été affecté à cette unité montre qu’il ne bénéficiait pas seulement d’une position fondée sur ses liens affectifs ou personnels avec Lê Lợi, mais qu’il était aussi employé comme général participant directement aux opérations militaires.
Durant les premières années de l’insurrection, la situation des forces de Lam Sơn fut extrêmement difficile. Leurs effectifs étaient encore réduits, leur équipement insuffisant, tandis que l’armée Ming disposait d’une supériorité numérique et matérielle. Les insurgés furent à plusieurs reprises confrontés au manque de vivres, aux poursuites ennemies et à la nécessité de se déplacer dans des régions au relief dangereux. Dans ces circonstances, ceux qui avaient suivi Lê Lợi dès le début jouèrent un rôle important dans le maintien des forces.
Lê Thận resta fréquemment aux côtés de Lê Lợi avec Lê Văn An et Lê Văn Linh. Durant les années les plus difficiles de l’insurrection, il appartenait ainsi au groupe des hommes qui demeuraient constamment auprès du chef.
Grand serviteur sous trois règnes
Après dix années de combats, l’insurrection de Lam Sơn remporta la victoire. En 1428, Lê Lợi monta sur le trône impérial, adopta le nom d’ère Thuận Thiên et inaugura la première dynastie des Lê.
Au deuxième mois de la première année de Thuận Thiên (1428), la cour procéda au classement des grands serviteurs méritants. Lê Thận fut classé au deuxième rang parmi ceux qui avaient suivi Lê Lợi depuis l’époque de Lũng Nhai. Il reçut le titre de Trung Lượng đại phu, fut chargé de superviser les gardes de gauche et de droite des troupes Phủng thần et reçut le titre de Đại Trí tự.
Le fait d’être placé au deuxième rang parmi les grands serviteurs qui avaient accompagné Lê Lợi dès Lũng Nhai constitue une reconnaissance importante. Cela montre que la cour n’évaluait pas seulement les mérites à partir des victoires finales de l’insurrection, mais accordait également une grande importance à ceux qui avaient suivi Lê Lợi dès la première phase de son entreprise. Pour Lê Thận, il s’agissait d’une reconnaissance officielle de son rôle dans la construction de l’œuvre de Lam Sơn.
En 1429, la dynastie Lê fit graver les noms des grands serviteurs afin de commémorer ceux qui avaient rendu d’importants services au nouveau régime. Lê Thận reçut alors le titre de Á hầu. De simple pêcheur, il entra officiellement dans les rangs de la noblesse de la première dynastie des Lê.
Au cours des années suivantes, la carrière de Lê Thận ne se limita plus à celle d’un général fondateur de la dynastie. Sous le règne de Lê Thái Tông, il continua à recevoir des fonctions importantes dans l’armée et l’administration.
Durant l’ère Thiệu Bình (1434–1439), Lê Thận fut nommé Nhập nội Thiếu úy et participa à la direction des affaires militaires des différentes gardes relevant du Tây đạo. Cette fonction montre qu’il continua à jouer un rôle dans le domaine militaire et qu’il appartenait au groupe des hauts fonctionnaires de la cour.
Au sixième mois de la quatrième année de Thiệu Bình (1437), il fut transféré à la fonction de Tham tri Bắc đạo. Cette période correspondait à de profonds bouleversements internes parmi les grands dignitaires sous le règne de Lê Thái Tông. Après la condamnation de Lê Sát, Lê Thận fut nommé Tư mã, chargé de superviser les différentes gardes militaires du Bắc đạo et de participer aux affaires de l’État.
Au huitième mois de 1437, le roi Lê Thái Tông ordonna à Lê Thận, Đỗ Đại, Lê Xí et Lê Thụ de superviser les affaires judiciaires.
Sous le règne de Lê Nhân Tông, la position de Lê Thận continua à s’élever. En la première année de l’ère Thái Hòa (1443), il fut promu à la fonction de Nhập nội kiểm hiệu Tư đồ Bình chương sự, fonction appartenant au rang des plus hauts dignitaires de la cour.
En 1446, le roi ordonna à Lê Thận de conduire, avec le Nhập nội Đô đốc Nguyễn Xí, une armée contre le Chiêm Thành. Le fait qu’il ait encore reçu une importante responsabilité militaire à un âge déjà avancé montre que la cour continuait à lui accorder sa confiance.
En la sixième année de Thái Hòa (1448), lorsque le roi Lê Nhân Tông retourna à Lam Kinh, Lê Thận resta dans la capitale avec la fonction de lưu thủ. Avec Lê Bí, il fut chargé de garder la capitale. Ce fut également l’une des dernières responsabilités importantes de sa vie.
Si l’on considère l’ensemble de son parcours de 1416 à 1448, la carrière de Lê Thận apparaît comme un processus de progression continue. De pêcheur, il devint participant au serment de Lũng Nhai ; de membre des forces insurgées, il devint général des Thiết Đột ; de général, il devint grand serviteur fondateur de la dynastie ; puis, de grand serviteur fondateur, il accéda au rang de haut dignitaire sous trois règnes : ceux de Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông et Lê Nhân Tông.
Mort et culte posthume
Lê Thận mourut au septième mois de la sixième année de Thái Hòa (1448). Il décéda alors qu’il occupait encore une fonction importante dans la capitale.
Après sa mort, la cour lui conféra à titre posthume la fonction de Bình chương quân quốc trọng sự, lui accorda le titre de Huyện Thượng hầu, lui attribua le nom posthume de Trung Tiết et lui permit de bénéficier des rites du Thái thường.
Le nom posthume « Trung Tiết » revêt une signification particulière. Dans le système monarchique traditionnel, l’attribution d’un nom posthume aux grands dignitaires après leur mort constituait une manière pour la cour d’évaluer et de reconnaître leurs qualités morales et leurs mérites. Dans le cas de Lê Thận, ce nom posthume correspond à l’image d’un grand serviteur qui avait suivi Lê Lợi dès les débuts de l’insurrection et continua de servir la cour jusqu’à la fin de sa vie.
En la quinzième année de l’ère Hồng Đức (1484), sous le règne de Lê Thánh Tông, il reçut à titre posthume la fonction de Thái phó et le titre de Hoằng Quận công. Le fait qu’il ait encore reçu de nouvelles distinctions plus de trois décennies après sa mort montre que les mérites de la génération des grands serviteurs de Lam Sơn continuaient à occuper une place dans la mémoire officielle de la dynastie sous Lê Thánh Tông.
Le XVe siècle, particulièrement sous le règne de Lê Thánh Tông, fut une période durant laquelle la cour manifesta une tendance à systématiser les institutions, les rites et l’histoire dynastique. L’octroi de distinctions supplémentaires aux hommes de la génération fondatrice contribuait également à renforcer la mémoire des origines politiques de la première dynastie des Lê.
Aujourd’hui, le temple Ngọc Lan, situé dans le site historique de Lam Kinh, est consacré à la princesse Ngọc Lan ainsi qu’à sept grands serviteurs ayant participé à la fondation de la dynastie : Nguyễn Xí, Nguyễn Nhữ Lãm (Lê Nhữ Lãm), Nguyễn Thận (Lê Thận), Lê Văn An, Lê Bổng, Lê Phần et Lê Đạt, qui jouèrent un rôle important dans le processus d’établissement de la première dynastie des Lê.
Appréciation et évaluation
Lê Thận fut l’un des grands serviteurs représentatifs de l’insurrection de Lam Sơn. Son parcours, d’un simple pêcheur de Mục Sơn à un haut dignitaire de la première dynastie des Lê, constitue également une évolution remarquable. Il fut lié à Lê Lợi avant même l’insurrection, participa au serment de Lũng Nhai, suivit les forces insurgées dès les débuts et assuma directement d’importantes responsabilités militaires. Après la victoire de l’insurrection, il continua à exercer de nombreuses fonctions importantes sous les trois règnes de Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông et Lê Nhân Tông. Son parcours montre ainsi que Lê Thận ne contribua pas seulement à la lutte contre les Ming, mais participa également au processus de construction et de consolidation du gouvernement de la première dynastie des Lê.
L’image de Lê Thận subsiste parallèlement dans deux registres de mémoire : l’histoire et la légende. Les chroniques officielles consignent de manière relativement claire ses activités, ses fonctions et ses mérites, tandis que la légende de l’épée Thuận Thiên l’associe à la découverte de la lame de l’épée dans une rivière, créant ainsi un symbole particulier dans la mémoire consacrée à Lê Lợi et à l’insurrection de Lam Sơn. Le récit de l’épée appartient au registre légendaire et contribue à expliquer la vitalité de son image dans la culture populaire.
De simple homme du peuple à Á hầu, puis Huyện Thượng hầu, avant de recevoir à titre posthume les dignités de Thái phó et de Hoằng Quận công, la vie de Lê Thận reflète la position de la génération des grands serviteurs de Lam Sơn dans le processus de formation de la première dynastie des Lê. Il fut l’un de ceux qui accompagnèrent Lê Lợi dès le début de son entreprise, traversèrent la guerre, puis continuèrent à servir la cour durant la période de reconstruction du pays après la victoire. C’est précisément la combinaison de ses mérites dans la fondation de la dynastie et de ses longues années de service qui conféra à Lê Thận une place particulière dans l’histoire et dans la mémoire culturelle de Lam Sơn.
Références bibliographiques
- Phan Huy Chú (2007), Lịch triều hiến chương loại chí, Nxb Giáo dục.
- Lê Quý Đôn (2007), Đại Việt thông sử, Nxb Văn hóa Thông tin.
- Trần Trọng Kim (2020), Việt Nam sử lược, Nxb Văn học.
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Viên Sử học (dịch), Nxb Giáo dục.
- Nguyễn Trãi (1956), Lam Sơn thực lục, Nxb Tân Việt.
- Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (1998), Đại Việt sử ký toàn thư, Hoàng Văn Lâu dịch và chú thích, Tập III, Nxb Khoa học Xã hội.
Tiếng Trung (中文)
身世
Lê Thận，又称 Nguyễn Thận，是与 Lê Lợi 从最初阶段共同创建 Lam Sơn 起义的代表性开国功臣之一。他出身于 Mục Sơn 册，这一地区属于 Lam Sơn 空间范围，同时也是 Lê Lợi 的故乡，并且是15世纪初形成抗明起义力量的重要地区之一。
与后来许多出身世家大族或曾在旧政权中担任官职的功臣不同，Lê Thận 的人生起点相当平凡。
据《Đại Việt thông sử》（《大越通史》）记载，他以捕鱼为业，平日常在河中撒网。作为一个依靠水上劳作为生的普通百姓，Lê Thận 在史籍中最初的形象，与后来成为朝廷重臣的身份形成了鲜明对比。
正是在这种平民生活中，他与同乡 Lê Lợi 结交，并在 Lam Sơn 起义爆发之前便已与其保持密切关系。
Lê Thận“早与帝交游”，Lê Lợi 经常到他家中往来。两人之间并非仅仅是同乡关系，而逐渐形成了深厚的友谊。Lê Thận 正是 Lê Lợi 最初亲近圈子中的人物之一，二人志向相同。
《Đại Việt thông sử》还记载了一则传说。
有一次，Lê Thận 在河中撒网时，看见水底发出如火炬般的光芒。他不知道那是什么，便继续捕鱼。后来收网时，捞到一根长一尺多的铁条，形状如刀。
由于不知道这件东西的价值，他便把它带回家中，放置在一个阴暗的角落。
一天，Lê Lợi 到 Lê Thận 家中做客。当时 Lê Thận 不在家，只有他的妻子在家。Lê Lợi 发现放置铁条的地方发出光芒，感到十分奇怪，便询问缘由。
Lê Thận 的妻子告诉他，丈夫曾从水中捞到这根铁条。
Lê Lợi 查看之后，把铁条带走。
按照传说，这根铁条虽然尚未磨制，却能够发光，其上还有篆书文字。Lê Lợi 由此意识到，这并非普通铁条，而是一件具有特殊意义的物品。
后来，Lê Lợi 又在一棵榕树根部找到一个剑柄。当他把此前得到的铁条装到剑柄上时，两部分严丝合缝，完全吻合。
如果将传说成分剥离开来，其中更具有明确历史价值的一点，是 Lê Thận 与 Lê Lợi 的关系早在起义之前便已经建立。
正是这种长期的亲密关系，解释了为什么当 Lê Lợi 开始集结力量时，Lê Thận 会成为最早追随他的人之一。
从一个普通渔民开始，Lê Thận 逐步进入国家的政治与军事生活，最终成为黎初王朝的开国功臣之一。
历史背景
1407年，明朝击败胡朝并完成对 Đại Việt 的占领，国家由此进入明朝政权统治时期。
各地不断爆发反抗明军的起义，但大多数最终都遭到镇压。
在这种情况下，能否形成一支组织严密、拥有领导者并能够长期维持作战的力量，成为决定抗明事业成败的关键问题。
Thanh Hóa 地区总体而言，尤其是 Lam Sơn－Mục Sơn 一带，具备形成抗明力量的有利条件。
这里地形多样，既有平原、河流，又毗邻西部山区；同时，当地社会关系和宗族联系也较为紧密。
Lê Lợi 依靠亲属、地方豪强、朋友以及志同道合者形成的关系网络，逐步筹备和组织力量。
在这一过程中，Lê Thận 是 Lam Sơn 起义中的重要人物之一。
生平事业
参加 Lam Sơn 起义
Lũng Nhai 会盟是 Lam Sơn 起义筹备过程中的一个重要标志。
在这里，Lê Lợi 与志同道合者举行盟誓仪式，发誓共同承担危难，同心抗击明军。
在参加会盟的人员名单中，Lê Thận 名列第三，仅次于 Lê Lợi 与 Lê Lai。
这一排名对于认识 Lê Thận 的地位具有一定意义，说明他属于在正式发动战争以前便受到 Lê Lợi 信任和选中的一批核心人物。
如果把 Lũng Nhai 会盟看作 Lam Sơn 势力最初政治－军事联盟的确立，那么 Lê Thận 位于名单前列，则说明他在这一集团中已经占据重要位置。
1418年，Lê Lợi 正式在 Lam Sơn 举旗起义。
凭借此前的经历以及与 Lê Lợi 的长期关系，Lê Thận 被任命为 Thiết đột 军骑兵 Thứ thủ。
Thiết đột 军是一支精锐作战力量，承担护卫及在重要战况下投入作战的任务。
Lê Thận 被安排进入这一部队，说明他不仅因私人情谊或与 Lê Lợi 的个人关系而拥有地位，也被作为一名直接参与军事行动的武将加以使用。
起义最初几年，Lam Sơn 义军处境极为艰难。
最初兵力有限，装备匮乏，而明军在人数和武器方面都具有优势。
义军多次陷入粮食不足、遭到追击，并不得不在险峻地区之间不断转移的局面。
在这种情况下，那些自起义初期便追随 Lê Lợi 的人，对于维持义军力量发挥了重要作用。
Lê Thận 经常与 Lê Văn An、Lê Văn Linh 一同紧随 Lê Lợi 左右。
在起义最艰苦的岁月中，他属于始终陪伴在主将身边的那一批人。
历仕三朝的功臣
经过十年战争，Lam Sơn 起义取得胜利。
1428年，Lê Lợi 即皇帝位，改元 Thuận Thiên，黎初王朝由此开始。
顺天元年（1428）二月，朝廷对功臣进行排序。
Lê Thận 在自 Lũng Nhai 时期便追随 Lê Lợi 的功臣中排名第二，被授予 Trung Lượng đại phu，掌管左右 Phủng thần 各卫军，并获 Đại Trí tự 爵。
在从 Lũng Nhai 时期便追随 Lê Lợi 的功臣中名列第二，是一项相当重要的肯定。
这说明朝廷评定功劳时，并非只依据起义最后阶段的战功，也十分重视那些自最初阶段便追随 Lê Lợi 的人物。
对于 Lê Thận 而言，这正是朝廷对他在 Lam Sơn 创业过程中所发挥作用的正式确认。
1429年，黎朝镌刻功臣名牌，以记录对新王朝有重大功劳的人物。
Lê Thận 被封为 Á hầu。
从一名普通渔民，他由此正式进入黎初王朝贵族阶层。
此后数年，Lê Thận 的仕途并未停留在开国武将这一身份上。
在 Lê Thái Tông 时期，他继续被授予军队和政府中的重要职务。
在 Thiệu Bình 年间（1434—1439），Lê Thận 被任命为 Nhập nội Thiếu úy，参知 Tây đạo 所属各卫军事。
这一职务说明，他继续在军事领域发挥作用，并属于朝廷高级官员群体。
Thiệu Bình 四年（1437）六月，他改任 Tham tri Bắc đạo。
此时，Lê Thái Tông 朝廷内部的大臣阶层正发生重大变化。
Lê Sát 被治罪以后，Lê Thận 被任命为 Tư mã，掌管 Bắc đạo 各卫军，并参与政务。
1437年八月，Lê Thái Tông 命 Lê Thận 与 Đỗ Đại、Lê Xí、Lê Thụ 共同负责诉讼案件。
到 Lê Nhân Tông 时期，Lê Thận 的地位继续提高。
Thái Hòa 元年（1443），他升任 Nhập nội kiểm hiệu Tư đồ Bình chương sự，这是朝廷高级大臣的职位之一。
1446年，国王命 Lê Thận 与 Nhập nội Đô đốc Nguyễn Xí 一同率军进攻 Chiêm Thành。
此时他年事已高，却仍继续被赋予重要军事任务。
Thái Hòa 六年（1448），Lê Nhân Tông 返回 Lam Kinh 时，Lê Thận 留守京师，担任 lưu thủ。
他与 Lê Bí 一同留守京城，这也是他一生中最后几项重要职责之一。
纵观1416年至1448年的整个过程，可以看出 Lê Thận 的仕途经历了持续的发展。
他从一名普通渔民成为 Lũng Nhai 会盟的参加者；从起义力量中的一员成为 Thiết đột 军武将；从武将成为开国功臣；又从开国功臣成为先后服务于 Lê Thái Tổ、Lê Thái Tông 和 Lê Nhân Tông 三朝的高级大臣。
去世与奉祀
Lê Thận 于 Thái Hòa 六年（1448）七月去世。
他去世时仍在京师担任重要职务。
去世以后，朝廷追赠其为 Bình chương quân quốc trọng sự，封 Huyện Thượng hầu，赐谥号“Trung Tiết”，并准其享受 Thái thường 祭礼。
“Trung Tiết”这一谥号具有值得注意的意义。
在封建制度下，为大臣去世以后赐予谥号，是朝廷评价和肯定死者品德与功绩的一种方式。
对于 Lê Thận 而言，这一谥号与他自起义最初阶段便追随 Lê Lợi，并一直为朝廷效力至生命终点的功臣形象相符合。
Hồng Đức 十五年（1484），在 Lê Thánh Tông 统治时期，他又被追赠为 Thái phó、Hoằng Quận công。
在他去世三十多年以后仍继续获得追赠，说明 Lam Sơn 开国功臣群体的功绩，依然被 Lê Thánh Tông 时期的朝廷保留在王朝的官方记忆之中。
尤其是在15世纪 Lê Thánh Tông 统治时期，朝廷具有系统整理国家制度、礼仪以及王朝历史的倾向。
对开国一代功臣进行加封，也有助于强化关于黎初王朝政治起源的历史记忆。
如今，位于 Lam Kinh 遗迹区的 Ngọc Lan 庙供奉 Ngọc Lan 公主以及七位开国功臣，包括 Nguyễn Xí、Nguyễn Nhữ Lãm（Lê Nhữ Lãm）、Nguyễn Thận（Lê Thận）、Lê Văn An、Lê Bổng、Lê Phần、Lê Đạt；这些人物在建立黎初王朝的过程中发挥了重要作用。
评价
Lê Thận 是 Lam Sơn 起义中具有代表性的功臣之一，同时也是一位人生轨迹发生显著转变的历史人物：从 Mục Sơn 的普通渔民，最终成为黎初王朝的重臣。
他在起义之前便与 Lê Lợi 关系密切，参加 Lũng Nhai 会盟，自起义初期便跟随义军，并直接承担军事重任。
起义胜利以后，他继续在 Lê Thái Tổ、Lê Thái Tông 和 Lê Nhân Tông 三朝担任多项重要职务。
这些经历表明，Lê Thận 不仅在抗明事业中建立了功劳，也参与了黎初政权的建设与巩固过程。
Lê Thận 的形象同时存在于两种记忆层面之中：历史与传说。
正史较为清楚地记录了他的活动经历、官职和功绩；而 Thuận Thiên 宝剑的传说，则将他与从河中捞得剑刃的故事联系在一起，从而使其在关于 Lê Lợi 和 Lam Sơn 起义的集体记忆中形成了一个特别的象征。
宝剑故事属于传说层面，而这一传说也有助于解释 Lê Thận 形象为什么能够在民间文化中长期流传。
从一个普通百姓，到 Á hầu、Huyện Thượng hầu，再到被追赠 Thái phó、Hoằng Quận công，Lê Thận 的一生反映了 Lam Sơn 功臣阶层在黎初王朝形成过程中的地位。
他是自 Lê Lợi 创业初期便一路同行的人物之一，经历战争，并在胜利以后继续为朝廷服务，参与国家建设。
正是开国功劳与长期效力朝廷这两个方面的结合，形成了 Lê Thận 在历史以及 Lam Sơn 文化记忆中的独特地位。
参考文献
- Phan Huy Chú (2007), Lịch triều hiến chương loại chí, Nxb Giáo dục.
- Lê Quý Đôn (2007), Đại Việt thông sử, Nxb Văn hóa Thông tin.
- Trần Trọng Kim (2020), Việt Nam sử lược, Nxb Văn học.
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Viên Sử học (dịch), Nxb Giáo dục.
- Nguyễn Trãi (1956), Lam Sơn thực lục, Nxb Tân Việt.
- Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (1998), Đại Việt sử ký toàn thư, Hoàng Văn Lâu dịch và chú thích, Tập III, Nxb Khoa học Xã hội.
