Tiểu sử
Ni trưởng thế danh Lê Thị Tuyết Sơn, sinh ngày 06 tháng 02 năm 1908, thân phụ là cụ ông Lê Bá Đình, thân mẫu là cụ bà Trần Thị Nghệ, tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.
Vốn sinh trưởng trong một gia đình đạo đức, nên Ni trưởng đã sớm an hiểu phần nào cuộc đời là huyễn hóa, thân mạng là vô thường.
Năm 18 tuổi Ni trưởng xin song thân xuất gia học đạo, Duyên lành đưa đẩy, Ni trưởng đến Huế đầu sư với Ni trưởng Diệu Hương, bước đầu tại chùa Diệu Viên do cụ Ưng Dinh sáng lập với Pháp danh Tâm Nguyệt, Pháp tự Thể Yến.
Về phái nữ, Ni trưởng là Pháp tử đầu tay của Ni trưởng Trừng Ninh hiệu Diệu Hương.
Năm 20 tuổi sau khi thọ Sa-di-ni giới, Ni trưởng đến trú tại chùa Khải Ân Huế cùng với Ni trưởng Diệu Viên dự lớp học giáo lý 2 năm do Ni trưởng Diệu Không tổ chức.
Nam 23 tuổi theo hầu Bổn sư tại chùa Tường Vân Huế, sau cố Hòa thường tường Vân cho phép nhận ngôi chùa Từ Đàm (cũ) sửa sang lại làm cơ sở tu học cho Ni chúng, được 2 năm thì phải nhường lại cho An Nam Phật học hội làm trụ sở. Do đó, Ni trưởng Diệu Không và các thiện tín nữ sáng lập ngôi chùa Diệu Đức, cung thỉnh cố Hòa thượng Ni Thích Nữ Diệu Hương làm sư trưởng. Từ đó bắt đầu có Ni viện Diệu Đức. Ni chúng Bắc Nam lần lượt quy tụ rất đông. Đây chính là nơi đào tạo Ni chúng đầu tiên ở Huế.
Năm 31 tuổi Ni trưởng được thọ Cụ túc giới tại chùa Tịnh Tâm– Bình Định 1939 do cố đai lão Hòa thượng Phước Huệ chứng minh. Sau đó Ni trưởng trở về Huế tiếp tục tu học.
Năm 1942 Ni trưởng thừa lệnh Bổn sư cùng Ni trưởng Thích Nữ Viên Minh ra Bắc dạy giáo lý tại trường Bồ Đề. Được 2 năm, vì loạn lạc nên Ni trưởng trở về Huế Hỗ trợ cố Hòa thượng Ni hướng dẫn Ni chúng tỉnh nhà với cương vị ‘ Thủ chúng’.
Trải qua bao cuộc thăng trầm Ni trưởng vẫn kiên trì hướng dẫn Ni chúng tu học và tham gia công tác từ thiện xã hội.
Năm 1961 mở Ký nhi viện Diệu Đức Huế để nuôi dạy các con em nghèo khó tại địa phương, Ni trưởng làm Giám đốc.
Năm 1971, Ni trưởng Diệu Hương, Bổn sư của Ni trưởng viên tịch, Ni trưởng Ni trưởng kế vị ngôi giám viện Ni viện Diệu Đức do Ni bộ thừa Thiên – Huế cung thỉnh.
Năm 1972, Giáo hội mời Ni trưởng làm giám đốc Cô nhi viện Tây Lộc Huế đến năm 1975 thì giải tán.
Nhờ sự lãnh đạo sáng suốt hài hòa của Ni trưởng cùng quý vị Ni trưởng trong Ni bộ nên mãi đến ngày nay Ni viện vẫn còn duy trì các lớp học và Ni chúng các nơi tiếp tục tề tựu về tu học rất đông vui.
Thời gian trôi qua mặc dù Ni trưởng đã rất già bịnh nhưng vẫn sáng suốt nhẹ nhàng, biết mình sức yếu Ni trưởng cho mời các Ni trưởng trong Ni bộ Thừa Thiên- Huế bàn giao công việc và thành lập lại Ban Quản trị ân càn giao phó mọi công việc để người an tâm niệm Phật.
Ngày mồng 02 tháng 11 năm 1989 vào lúc 01 giờ sáng, Ni trưởng nhẹ nhàng xả báo thân được sự hộ niệm đông đủ của quý Hòa thượng trong Giáo hội và Ni chúng. Ni trưởng thọ 81 tuổi đời và 50 Hạ lạp.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 2, xuất bản 2011.
