Chùa Hang – Hang Chùa (Thanh Lam Tự – Yên Thủy, Hòa Bình)

Tên gọi và vị trí địa lý

Hang Chùa, còn được biết đến với tên gọi động Văn Quang, là một hang động nằm trong dãy núi Chùa Hang, tọa lạc giữa cánh đồng thuộc thôn Đồng Mai, xã Yên Trị, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam. Hang này được xem như một điểm đến lịch sử và văn hoá quan trọng, nổi bật với kiến trúc nghệ thuật và sự quan trọng tôn giáo, cũng như là một danh lam thắng cảnh đáng chú ý.

Trong lòng hang Văn Quang, Chùa Hang là tên gọi phổ biến để chỉ ngôi chùa được xây dựng bên trong hang động này. Trước đây, chùa được biết đến với tên gọi là Thanh Lam tự, điều này cho thấy sự lâu đời và sâu sắc của di tích này trong lịch sử văn hoá của địa phương.

Lịch sử và sự kiện

Kiến trúc cảnh quan

Chùa hang 1

Du khách có thể men theo đ­ường lát đá phiến bao gồm 53 bậc để đặt chân lên sân chùa ở bên tay trái, chùa nằm trong một ngách của hang 2. Trư­ớc cửa chùa là một khoảng sân rộng 6m, dài 16m, hai bên đư­ợc bó nền bằng hai lớp đá phiến xanh có thể trải chiếu để ngồi. Đặc biệt khi b­ước vào chùa ta gặp ngay một bàn cờ đ­ược khắc ngay trên đá hình vuông (56 x 56cm) hàng năm vào ngày 15 tháng giêng dân làng mở hội, ở đây diễn ra thi đấu cờ.

Chùa đ­ược xây dựng có kết cấu hình chữ nhất (-), có chiều dài 3m; chiều rộng 3,14m; cao 4,10m, với cấu trúc cột cái, cột quân, cửa bức bàn phía trư­ớc, phía sau và ván b­ưng xung quanh chùa đều bằng gỗ. Chùa được xây dựng từ lâu đời và đ­ược tôn tạo lại vào thời nhà Nguyễn ở trên thư­ợng l­ương chùa có ghi dòng chữ: “Hoàng triều Khải Định Nhâm tuất niên” (Khải Định năm Nhâm Tuất 1892).

Chùa hang 2

Từ cửa hang chùa 1 rẽ phải khoảng 5 – 6m là đến hang thứ 3 là đến Chùa Hang 2 (theo cách gọi của nhân dân đại phương). Nhìn tổng thể Chùa Hang 2 cũng đư­ợc xây dựng có kết cấu như chùa Hang 1, với kiến trúc hình chữ nhất (-), gồm có bốn hàng cột cái cao 2,81m; cột quân cao 2,38m, ngôi chùa đứng án ngữ trư­ớc cửa hang thứ 3. Chùa hang 2 cũng có kiến trúc hoàn toàn bằng gỗ, kể cả mái lợp. Theo nhân dân địa phương Chùa Hang 2 đ­ược xây dựng từ lâu và được trùng tu tôn tạo lại vào năm thời nhà Nguyễn. Hiện trên th­ượng lư­ơng chùa có ghi dòng chữ năm trùng tu:  “Đại Nam Bảo Đại thập nhị niên tuế thứ Đinh sửu thập nhị nguyệt thập nhị nhật lư­ơng thời thụ trụ thượng lương đại cát lượng”. Nghĩa là chùa đ­ược tu bổ vào năm Bảo Đại thứ 12, tháng 12, ngày 12 năm Đinh sửu (năm 1937).

Chùa Hang 1 và Chùa Hang 2 là những công trình kiến trúc mà ngư­ời xư­a đã lợi dụng địa thế mái vòm của hang đá để xây dựng công trình kiến trúc gỗ ngôi chùa ở bên trong hang, vì mái đá, vòm hang có sức bền để chống đỡ mư­a nắng. Như­ng trong tâm niệm về tín ngư­ỡng tôn giáo, ngư­ời x­ưa vẫn muốn điểm tâm kiến trúc thành ngôi chùa với đầy đủ các hạng mục như­ công trình đứng ngoài trời để bảo vệ tượng pháp và di vật cổ, đồng thời cũng tạo thêm vẻ trang nghiêm, trầm mặc, mà sức mạnh và đư­ờng nét bố cục của kiến trúc tạo nên.

Chùa Hang được xây dựng trong hang thứ 2, có kiến trúc hoàn toàn bằng gỗ, trong chùa có hệ thống tượng Phật được tạc từ thế kỷ 18 đây là một di sản độc đáo đối với di tích tỉnh Hoà Bình, trên những bức cốn là những đường nét hoa văn được chạm trổ cầu kỳ mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

Hiện vật

Theo các nhà khảo cổ học thì Hang Chùa cũng là nơi phát hiện ra dấu vết khảo cổ học thuộc nền “Văn hoá Hoà Bình”. Trong hang 2 và hang 3 ngư­ời ta đã tìm thấy các trầm tích hoá thạch thức ăn của ngư­ời xư­a như­ vỏ ốc, vỏ sò, mảnh công cụ…

Vào thời Trung đại dấu tích văn hoá cũng để lại ở đây khá đậm nét đó là quả chuông đồng được đúc vào năm Cảnh Hư­ng thứ 44 (năm 1783). Ngư­ời xư­a cũng để lại ở đây 2 dòng chữ đại tự, 1 bài thơ, 2 bài ký, một bia đá. Đó là những văn tự thành văn rất hiếm hoi ở các di tích hang động của tỉnh Hoà Bình hiện nay.

Sự kiện và lễ hội

Hàng năm, chư Tôn đức chùa Hang và dân làng 14 thôn xóm xã Yên Trị, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình mở hội đầu xuân, một truyền thống tín ngưỡng dân gian được tổ chức trong 3 ngày vào ngày mùng 13 – 15 tháng Giêng cầu quốc thái dân an, cầu cho mưa thuận gió hòa, cầu cho mùa màng tươi tốt. 

Trong suốt mùa lễ hội, hàng nghìn người đến từ nhiều vùng miền trong cả nước đã quy tụ về chùa Hang, đại chúng còn được hòa vào không khí đầu xuân khi tham gia các trò chơi dân gian, thi đấu thể thao và thưởng thức các món ăn đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số, qua cuộc thi ẩm thực của các thôn trên địa bàn xã Yên Trị.

Xếp hạng

Năm 1994, Chùa Hang – Hang Chùa đã được Bộ Văn hoá công nhận là di tích lịch sử – văn hoá cấp quốc gia. Cũng từ ngày đó, cứ vào những ngày đầu năm, xã Yên Trị lại tưng bừng mở hội chùa Hang.

Tham khảo

1. http://www.baohoabinh.com.vn/40/70767/Chua_Hang_va_Hang_Chua.htm
2. http://www.baohoabinh.com.vn/16/127252/Kham-pha-di-tich-Chua-Hang-hang-Chua.htm
3. https://phatgiao.org.vn/hoa-binh-chua-hang-to-chuc-le-hoi-hang-chua-dau-xuan-d13591.htm
4. https://vi.wikipedia.org/wiki/Hang_Ch%C3%B9a_(Y%C3%AAn_Th%E1%BB%A7y)

_____________________

Các ngôn ngữ khác

Tiếng Anh (English)

Hang Chua, also known as Van Quang Cave, is a cave situated in the Chua Hang mountain range, located in Dong Mai village, Yen Tri commune, Yen Thuy district, Hoa Binh province, Vietnam. Regarded as a cultural and religious symbol, Hang Chua stands out with its artistic architecture and profound historical significance. Within the Van Quang cave system, Hang Chua, formerly known as Thanh Lam Tu, marks the longstanding development of this heritage site within local culture.

The history of Hang Chua is intertwined with significant historical and cultural events of this region. The Chua Hang mountain harbors not only various caves but also a treasure trove of ancient architectural art, including two ancient temples and three meticulously carved steles. Hang Chua was constructed during the reign of Emperor Khai Dinh (Nham Tuat era), featuring a collection of ancient Buddha statues dating back to the 18th century, playing a crucial role in the cultural sculpture of the Muong Hoa Binh ethnic group. Moreover, the cave preserves valuable artistic artifacts such as incense burners and ancient inscriptions on stone dating from the 18th century.

The architecture of Hang Chua reflects a sophisticated use of stone and wood to create religious architectural structures. Chua Hang 1 and Chua Hang 2, with their square-shaped architecture, exemplify creative construction within natural cave environments. The temple landscape is adorned with Buddha statues and intricate sculptures, creating a serene and solemn space.

Beyond its artistic and religious values, Hang Chua is also a site of significant historical artifacts. During the resistance wars against French and American colonial forces (1955-1975), Hang Chua served as a storage for weapons and state treasuries, contributing to the national liberation efforts.

Annually, during the early spring days, the people of Yen Tri commune hold religious festivals at Hang Chua, attracting thousands of visitors to participate in cultural and traditional activities. In 1994, Hang Chua was recognized by the Ministry of Culture as a national historical and cultural relic, affirming its crucial role in preserving and promoting the cultural and historical values of the Hoa Binh region.

Tiếng Trung (Chinese)

Hang Chua，又名 Van Quang 洞，是一个位于 Chua Hang 山脉的洞穴，位于越南和平省 Yen Thuy 县 Yen Tri 公社 Dong Mai 村。 Hang Chua 被视为文化和宗教的象征，以其艺术建筑和深刻的历史意义而脱颖而出。在 Van Quang 洞穴系统中，Hang Chua（以前称为 Thanh Lam Tu）标志着该遗产地在当地文化中的长期发展。

Hang Chua 的历史与该地区的重大历史和文化事件交织在一起。蔡亨山不仅拥有各种洞穴，而且还是一座古代建筑艺术的宝库，包括两座古寺庙和三座精心雕刻的石碑。 Hang Chua 建于启定皇帝统治时期（Nham Tuat 时代），收藏了可追溯至 18 世纪的古代佛像，在 Muong Hoa Binh 民族的文化雕塑中发挥着至关重要的作用。此外，该洞穴还保存着香炉和 18 世纪古代石刻等珍贵的艺术文物。

Hang Chua 的建筑体现了对石头和木材的复杂使用来创造宗教建筑结构。 Chua Hang 1 和 Chua Hang 2 的方形建筑体现了天然洞穴环境中的创意建筑。寺庙景观以佛像和精美的雕塑装饰，营造出宁静而庄严的空间。

除了艺术和宗教价值之外，Hang Chua 也是重要历史文物的所在地。在抗法、美殖民战争期间（1955-1975年），杭蔡作为武器和国库的仓库，为民族解放事业做出了贡献。

每年初春，Yen Tri 公社的人们都会在 Hang Chua 举办宗教节日，吸引成千上万的游客参加文化和传统活动。 1994年，杭蔡被文化部认定为国家历史文物，肯定了其在保护和弘扬和平地区文化历史价值方面的重要作用。

Tiếng Pháp (French)

La Hang Chua, egalement connue sous le nom de Grotte Van Quang, est une grotte situee dans la chaine de montagnes Chua Hang, a Dong Mai, commune de Yen Tri, district de Yen Thuy, province de Hoa Binh, Vietnam. Consideree comme un symbole culturel et religieux, la Grotte Chua se distingue par son architecture artistique et sa profonde signification historique. A l’interieur de la grotte Van Quang, le Chua Hang est une remarquable construction architecturale, autrefois connue sous le nom de Thanh Lam Tu, marquant le developpement historique de ce site dans la culture locale.

L’histoire de la Hang Chua est etroitement liee aux evenements historiques et culturels importants de cette region. La montagne Chua Hang abrite non seulement diverses grottes mais aussi un tresor d’art architectural ancien, comprenant deux anciens temples et trois steles finement sculptees. Le Chua Hang a ete construit sous le regne de l’Empereur Khai Dinh (ere Nham Tuat), avec un ensemble de statues anciennes de Bouddha datant du XVIIIe siecle, jouant un role crucial dans la culture sculpturale du groupe ethnique Muong Hoa Binh. De plus, la grotte abrite des objets d’art precieux tels que des bruleurs d’encens et des inscriptions anciennes sur pierre datant du XVIIIe siecle.

L’architecture de la Hang Chua reflete une utilisation sophistiquee de la pierre et du bois pour creer des structures architecturales religieuses. Le Chua Hang 1 et le Chua Hang 2, avec leur architecture en forme de rectangle, illustrent la creativite dans la construction a l’interieur d’environnements naturels de grotte. Le paysage du temple est orne de statues de Bouddha et de sculptures complexes, creant un espace sacre et solennel.

Au-dela de ses valeurs artistiques et religieuses, la Hang Chua est egalement un lieu d’importants vestiges historiques. Pendant les guerres de resistance contre les forces coloniales francaises et americaines (1955-1975), la Grotte Chua a ete utilisee comme entrepot pour des armes et des tresors d’Etat, contribuant aux efforts de liberation nationale.

Chaque annee, au debut du printemps, les habitants de la commune de Yen Tri organisent des festivals religieux a la Hang Chua, attirant des milliers de visiteurs pour participer a des activites culturelles et traditionnelles. En 1994, la Grotte Chua a ete reconnue par le Ministere de la Culture comme un site historique et culturel national, affirmant son role crucial dans la preservation et la promotion des valeurs culturelles et historiques de la region de Hoa Binh.