Tên gọi và vị trí địa lý
Quận Ba Đình, nằm ở trung tâm thủ đô Hà Nội, từ lâu đã được biết đến như một vùng đất hội tụ bề dày lịch sử – văn hóa của dân tộc. Đây là nơi ghi dấu những trang sử vàng son với những công trình kiến trúc nổi tiếng như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quảng trường Ba Đình, Hoàng thành Thăng Long. Không chỉ là trung tâm chính trị, hành chính quan trọng bậc nhất cả nước, Ba Đình còn là vùng đất lưu giữ nhiều di sản văn hóa tâm linh đặc sắc, với những ngôi chùa cổ kính, tiêu biểu có thể kể đến những danh lam như chùa Một Cột, chùa Ngọc Hà (chùa Kim Liên), chùa Bà Đá và chùa Vĩnh Khánh.
Chùa Vĩnh Phúc thuộc cụm di tích đình – đền – chùa Vĩnh Phúc, còn được gọi là chùa Vĩnh Phúc Hạ để phân biệt chùa Vĩnh Phúc Thượng, tên chữ Vĩnh Khánh tự tọa lạc tại phường Liễu Giai, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội. Chùa Vĩnh Khánh trải qua gần một thiên niên kỷ vẫn giữ được nét cổ kính, trang nghiêm, là một chứng nhân lặng lẽ cho dòng chảy của văn hóa Phật giáo Thăng Long – Hà Nội, đồng thời là nơi gửi gắm tâm linh của người dân kinh kỳ suốt bao thế hệ.
Lịch sử và nhân vật
Nguồn gốc và giá trị của ngôi chùa theo hệ phái Bắc tông này đã được nhiều tài liệu, bài viết nghiên cứu ghi nhận, phản ánh tầm vóc của một di sản văn hóa quý báu giữa lòng Thủ đô.
Theo bài viết Đình, chùa Vĩnh Phúc (quận Ba Đình) cho biết:
Tương truyền chùa Vĩnh Phúc được xây dựng từ đời Tiền Lê do một bà công chúa dựng lên đặt tên là Vĩnh Khánh tự, khi thiết lập mười ba trại (Thập tam trại) ở phía tây thành Thăng Long.(1)
Bài viết Chùa Vĩnh Khánh cho biết thêm:
Di tích được xây dựng từ thời nhà Lý đầu thế kỉ thứ XI là một công trình kiến trúc nghệ thuật, tôn giáo, di sản văn hoá vật thể có giá trị của Thủ đô. Vĩnh Khánh Tự là một trong những ngôi chùa cổ xưa nhất của Thủ đô.
Tấm bia lược sử chùa có ghi:
…Vĩnh Khánh Tự là một trong những ngôi chùa cổ xưa nhất của Thủ đô. Tương truyền, khi dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long đầu thế kỉ XI (1010), Vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng chùa Vĩnh Khánh dành riêng cho hoàng thân quốc thích trong hoàng tộc đến lễ bái hương khói cầu may cầu phúc. Chùa được coi là một trong ba “Tam sơn tự’” của cố đô Thăng Long…
Đặc biệt ở tam quan của chùa mặt sau lại đắp 2 sự tích: Trần Hưng Đạo và Hai Bà Trưng.
Câu đối ở cửa chùa:
“Chỉ trụ y nhiên, trĩ đối Nùng sơn tiêu thắng cảnh
Lan đài trác mịch? trường lưu Nhị thủy chí danh lam”(2)
Kiến trúc cảnh quan
Hiện nay chùa còn quả chuông “Vĩnh Khánh tự chung” đúc vào thời Lê Trung hưng thế kỷ XVI – XVIII, Chùa đã qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa (năm 1991 được trùng tu lại toàn bộ), hiện nay kiến trúc chủ yếu mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.
Chùa được thiết kế theo kiểu chữ Đinh (丁), gồm 5 gian tiền tế và 3 gian hậu cung. Nội thất trang trí hoành tráng, hệ thống tượng Phật đồ sộ, nguy nga, được bài trí từ trên cao xuống thấp.
Hiện vật
Chùa Vĩnh Khánh lưu giữ nhiều hiện vật quý giá, phản ánh chiều sâu lịch sử, nghệ thuật và tín ngưỡng Phật giáo.
- Tấm bia cổ Vĩnh Khánh Tự ghi lại lịch sử hình thành chùa.
- Đại hồng chung (chuông đồng lớn): Một trong những cổ vật giá trị tại chùa là quả chuông Vĩnh Khánh tự chung, được đúc vào thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVI–XVIII). Chuông có hình thức bề thế, hoa văn sắc nét, thể hiện trình độ kỹ nghệ đúc đồng tinh xảo của thời kỳ này.
- Câu đối, hoành phi cổ: Trên cửa chùa và trong gian thờ còn lưu lại nhiều hoành phi, câu đối cổ, với nét chữ hán nôm tinh tế, ca ngợi công đức của Phật pháp và vẻ đẹp thắng cảnh nơi đây. Tiêu biểu như cặp câu đối trên tam quan:
“Chỉ trụ y nhiên, trĩ đối Nùng sơn tiêu thắng cảnh
Lan đài trác mịch, trường lưu Nhị thủy chí danh lam.“ - Hình đắp tích Trần Hưng Đạo và Hai Bà Trưng.
- Tượng Phật cổ và đồ thờ: Trong chánh điện chùa hiện thờ nhiều pho tượng Phật bằng gỗ và đồng, sơn son thếp vàng, tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc Phật giáo Việt Nam từ các thế kỷ trước.
Sự kiện và lễ hội
Hằng năm, chùa tổ chức lễ giỗ Tổ, bày tỏ lòng tri ân đối với các vị chân tu đã vun đắp nên một di sản quý giá, là một điểm đến tâm linh ý nghĩa giữa lòng thủ đô.
Xếp hạng
Đình, chùa Vĩnh Phúc đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 1990.
Chú thích
-
Lưu Minh Trị (chủ biên), Đình, chùa Vĩnh Phúc (quận Ba Đình), Nxb Hà Nội, tr 252.
- Quận Ba Đình, Chùa Vĩnh Khánh, website https://visitbadinh.com.vn/ xem ngày 28/04/2025.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, Hà Nội, danh thắng và di tích, tập 2, Nxb Hà Nội, tr 351, 2011.
- Quận Ba Đình, Chùa Vĩnh Khánh, website https://visitbadinh.com.vn/ xem ngày 28/04/2025.
_____________________________________________
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
I. Name and Geographical Location
Ba Dinh District, located at the heart of Hanoi, has long been recognized as a land embodying the nation’s profound historical and cultural heritage. It is associated with glorious historical landmarks such as the Ho Chi Minh Mausoleum, Ba Dinh Square, and the Imperial Citadel of Thang Long. Beyond being Vietnam’s foremost political and administrative center, Ba Dinh also preserves significant spiritual and cultural heritage, including ancient pagodas such as the One Pillar Pagoda, Ngoc Ha Pagoda (Kim Lien Pagoda), Ba Da Pagoda, and Vinh Khanh Pagoda.
Vinh Phuc Pagoda, part of the Vinh Phuc communal temple–shrine–pagoda complex, is also known as Vinh Phuc Ha Pagoda to distinguish it from Vinh Phuc Thuong Pagoda. Its formal name is Vinh Khanh Tu. Located in Lieu Giai Ward, Ba Dinh District, Hanoi, the pagoda has endured for nearly a millennium while maintaining its solemn, ancient character. It stands as a silent witness to the evolution of Thang Long–Hanoi Buddhist culture and remains a spiritual sanctuary for generations of the capital’s inhabitants.
II. History and Historical Figures
The origins and cultural value of this Northern School pagoda have been recognized in numerous studies, underscoring its stature as a precious heritage site in the capital.
According to the article Vinh Phuc Communal House and Pagoda (Ba Dinh District):
Legend holds that Vinh Phuc Pagoda was founded during the Early Le dynasty by a princess, who named it Vinh Khanh Tu, coinciding with the establishment of the “Thap Tam Trai” (Thirteen Hamlets) west of Thang Long.
The article Vinh Khanh Pagoda further notes:
Constructed during the Ly dynasty in the early 11th century, the site is both an architectural and religious monument, a tangible cultural heritage of significant value to Hanoi. Vinh Khanh Tu is considered one of the oldest pagodas in the capital.
The pagoda’s historical stele records:
Vinh Khanh Tu is among the oldest pagodas in the capital. According to tradition, when King Ly Thai To relocated the capital from Hoa Lu to Thang Long in 1010, he ordered the construction of Vinh Khanh Pagoda as a place of worship for members of the royal family to pray for fortune and blessings. The pagoda was regarded as one of the three ‘Tam Son Tu’ of the ancient capital Thang Long…
Distinctively, the rear of the triple gate features reliefs depicting Tran Hung Dao and the Two Trung Sisters.
The couplet at the entrance reads:
Chi tru y nhien, tri doi Nung son tieu thang canh
Lan dai trac mich, truong luu Nhi thuy chi danh lam.
III. Architectural Features and Landscape
The pagoda preserves the bronze bell Vinh Khanh Tu Chung, cast during the Later Le Restoration (16th–18th centuries). Having undergone several restorations—including a major renovation in 1991—the pagoda now reflects primarily Nguyen dynasty artistic styles.
The layout follows the 丁 (Dinh) character plan, comprising a five-compartment front hall and a three-compartment rear sanctuary. Its interior is lavishly decorated, with an imposing system of Buddha statues arranged in hierarchical order from high to low.
IV. Artefacts and Relics
Vinh Khanh Pagoda houses numerous valuable artefacts reflecting its historical, artistic, and Buddhist significance:
- Ancient Stele: The Vinh Khanh Tu stele records the foundation history of the pagoda.
- Great Bronze Bell (Vinh Khanh Tu Chung): Cast during the Later Le Restoration (16th–18th centuries), the bell is monumental in form with finely detailed motifs, demonstrating the advanced bronze-casting techniques of the period.Ancient Couplets and Plaques: Numerous wooden plaques and couplets in Sino–Nom script remain on gates and altars, extolling the virtues of Buddhism and the scenic beauty of the site. A notable couplet adorns the triple gate.
- Reliefs: Sculptural reliefs depict Tran Hung Dao and the Two Trung Sisters.
- Ancient Buddha Statues and Ritual Objects: The main hall enshrines gilded wooden and bronze Buddha statues, exemplary of Vietnamese Buddhist sculpture from earlier centuries.
V. Religious Events and Festivals
Annually, the pagoda hosts the Patriarch Commemoration Ceremony, honoring venerable monks who contributed to the preservation of this heritage. Today, it remains a meaningful spiritual destination within the capital.
VI. Official Recognition
The Vinh Phuc communal house–pagoda complex was designated a Historical, Architectural, and Artistic Monument by the Ministry of Culture and Information in 1990.
2. Tiếng Pháp (French)
I. Nom et situation géographique
L’arrondissement de Ba Dinh, situé au cœur de Hanoï, est depuis longtemps reconnu comme une terre porteuse de l’héritage historique et culturel de la nation. Il abrite des monuments prestigieux tels que le Mausolée du Président Ho Chi Minh, la Place Ba Dinh et la Citadelle impériale de Thang Long. Outre son rôle de centre politique et administratif majeur du pays, Ba Dinh conserve également un riche patrimoine spirituel et culturel, avec ses anciennes pagodes telles que la pagode au Pilier Unique, la pagode Ngoc Ha (pagode Kim Lien), la pagode Ba Da et la pagode Vinh Khanh.
La pagode Vinh Phuc, faisant partie du complexe communal–temple–pagode de Vinh Phuc, également appelée Vinh Phuc Ha afin de la distinguer de Vinh Phuc Thuong, porte le nom officiel Vinh Khanh Tu. Située dans le quartier de Lieu Giai, arrondissement de Ba Dinh, Hanoï, la pagode a traversé près d’un millénaire tout en conservant son caractère ancien et solennel. Elle demeure un témoin silencieux de l’évolution de la culture bouddhique de Thang Long–Hanoï et un lieu spirituel pour les générations successives de la capitale.
II. Histoire et personnages historiques
L’origine et la valeur culturelle de cette pagode de l’école du Nord ont été reconnues dans de nombreuses études, soulignant son importance comme précieux patrimoine de la capitale.
Selon l’article Maison communale et pagode Vinh Phuc (arrondissement de Ba Dinh) :
La tradition rapporte que la pagode Vinh Phuc fut construite sous la dynastie des Premiers Le par une princesse, qui lui donna le nom de Vinh Khanh Tu, lors de la création des “Treize hameaux” (Thap Tam Trai) à l’ouest de Thang Long.
L’article Pagode Vinh Khanh précise :
Érigé sous la dynastie Ly au début du XIe siècle, le site est une œuvre architecturale et religieuse, un patrimoine culturel matériel précieux de la capitale. Vinh Khanh Tu est considérée comme l’une des plus anciennes pagodes de Hanoï.
La stèle historique du temple mentionne :
« Vinh Khanh Tu est l’une des plus anciennes pagodes de la capitale. Selon la tradition, lorsque le roi Ly Thai To transféra la capitale de Hoa Lu à Thang Long en 1010, il fit ériger la pagode Vinh Khanh pour la famille royale, afin d’y prier et faire des offrandes. La pagode était considérée comme l’une des trois ‘Tam Son Tu’ de l’ancienne capitale Thang Long… »
De façon remarquable, l’arrière du triple-portique est orné de bas-reliefs représentant Tran Hung Dao et les deux sœurs Trung.
Distique à l’entrée de la pagode :
« Chi tru y nhien, tri doi Nung son tieu thang canh
Lan dai trac mich, truong luu Nhi thuy chi danh lam. »
III. Architecture et paysage
La pagode conserve encore la cloche en bronze Vinh Khanh Tu Chung, coulée sous la dynastie des Le Restaurés (XVIe–XVIIIe siècles). Elle a connu plusieurs restaurations, dont une complète en 1991. L’architecture actuelle reflète principalement le style artistique de l’époque Nguyen.
Le plan architectural adopte la forme du caractère 丁 (Dinh), comprenant un avant-hall de cinq travées et un sanctuaire arrière de trois travées. L’intérieur est richement orné, avec un vaste ensemble de statues bouddhiques disposées hiérarchiquement du haut vers le bas.
IV. Objets et reliques
La pagode Vinh Khanh conserve de nombreux objets précieux reflétant son importance historique, artistique et religieuse :
- Stèle ancienne: La stèle Vinh Khanh Tu relate l’histoire de la fondation du temple
- Grande cloche en bronze (Vinh Khanh Tu Chung) : Coulée sous les Le Restaurés (XVIe–XVIIIe siècles), cette cloche imposante richement décorée témoigne du savoir-faire avancé de l’époque.
- Distiques et plaques anciennes: Plusieurs plaques en bois et distiques en caractères sino–nom demeurent sur les portails et autels, louant les vertus du bouddhisme et la beauté du site. Un distique remarquable orne le triple-portique.
- Bas-reliefs: Sculptures représentant Tran Hung Dao et les deux sœurs Trung.
- Statues bouddhiques et objets rituels: Le sanctuaire principal abrite des statues bouddhiques anciennes en bois et en bronze, dorées et laquées, témoins de l’art sculptural bouddhique vietnamien.
V. Événements religieux et fêtes
Chaque année, la pagode organise une cérémonie commémorative en l’honneur des patriarches, exprimant la gratitude envers les moines qui ont contribué à la préservation de ce patrimoine. Elle demeure aujourd’hui un haut lieu spirituel de la capitale.
VI. Classement officiel
Le complexe communal–pagode Vinh Phuc a été classé Monument historique, architectural et artistique par le Ministère de la Culture et de l’Information en 1990.
3. Tiếng Trung (Chinese)
一、名称与地理位置
巴亭郡位于河内首都中心，自古以来便是民族历史与文化荟萃之地。这里留下了辉煌的历史篇章，有胡志明主席陵、巴亭广场、升龙皇城等著名建筑。不仅是全国最重要的政治与行政中心，巴亭还保存着许多独特的精神文化遗产，拥有古老寺庙，如一柱寺、玉河寺（金莲寺）、婆塔寺和永庆寺。
永福寺属于永福祠–庙–寺遗迹群，又称永福下寺，以区别于永福上寺，寺名为永庆寺，坐落于巴亭郡了街坊。永庆寺历经近千年，依旧保持古朴庄严之貌，成为升龙–河内佛教文化长河中的无声见证，也是京城百姓世代寄托心灵的圣地。
二、历史与人物
这座北宗佛寺的起源与价值已被多部文献与研究记载，凸显其作为首都珍贵文化遗产的重要地位。
据《永福祠、寺（巴亭郡）》记载：
相传永福寺建于前黎王朝，由一位公主创建，命名为“永庆寺”，当时正设立“十三寨”于升龙城西部。
《永庆寺》一文补充道：
该遗迹建于李朝十一世纪初，是一处宗教建筑艺术作品，亦为首都珍贵的有形文化遗产。永庆寺是首都最古老的寺庙之一。
寺内古碑铭记载：
“……永庆寺是首都最古老的寺庙之一。传说1010年李太祖自华闾迁都升龙时，建永庆寺，专供宗室王亲礼佛祈福。该寺被视为古都升龙‘三山寺’之一……”
特别之处：寺的三门后壁塑有陈兴道与徵氏二姊的故事。
寺门楹联曰：
“只柱依然，对峙龙山胜景，
兰台卓立，长流二水名蓝。”
三、建筑与景观
寺中尚存一口“永庆寺钟”，铸于黎中兴时期（16–18世纪）。寺历经多次修缮，1991年曾全面重修，目前建筑主要体现阮朝艺术风格。
寺院格局呈“丁”字形，包括五间前殿与三间后殿。内部装饰华丽，佛像体系庞大，从高到低层层排列。
四、文物与遗存
- 永庆寺保存大量珍贵文物，反映其历史、艺术与佛教信仰的深厚内涵：
- 古碑：永庆寺碑铭载述寺院创建历史。
- 大洪钟（永庆寺钟）：铸于黎中兴时期（16–18世纪），钟体雄伟，纹饰精美，展示了当时高超的铸铜工艺。
- 楹联、匾额：寺门及殿堂内保留多幅汉喃楹联与匾额，歌颂佛法功德与寺景胜境。
- 浮雕：塑有陈兴道与徵氏二姊事迹。
- 佛像与供器：正殿供奉多尊木雕、铜铸佛像，贴金彩绘，堪为越南佛教雕刻艺术精品。
五、节庆与宗教活动
每年，寺中举行祖师忌日，缅怀高僧祖师，感恩其建树，使之成为首都意义深远的精神圣地。
六、官方认定
1990年，永福祠–寺遗迹群被越南文化信息部认定为“历史、建筑与艺术遗迹”。
