Niên đại: Triều vua Trần Dụ Tông
Chất liệu: Kim loại đồng
Kích thước: Đường kính: 24 – 24,6 mm; độ dày: 1,3 mm; trọng lượng: 3 gram
Loại hình: Tiền lưu hành
Nơi phát hiện: Hoàng thành Thăng Long
Đơn vị lưu giữ: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Giới thiệu hiện vật
Đồng tiền có kết cấu hình tròn, tâm khoét lỗ vuông theo quy chuẩn vũ trụ quan truyền thống. Dáng tiền thanh mảnh, độ dày vừa phải (khoảng 1,3 mm) và khối lượng đạt mức 3 gram, thể hiện phong cách đúc tiền tương đối gọn nhẹ dưới thời Trần mạt. Cả mặt trước và mặt sau đều được tạo phần biên viền mép bản rộng, gờ nổi rõ ràng, đóng vai trò như đai đỡ bảo vệ mặt chữ khỏi sự va quẹt và hao mòn trong quá trình lưu thông ngoài thực tế.
Mặt trước đúc nổi 4 chữ Hán: Thiệu Phong nguyên bảo 紹豐元寳. Bố cục chữ là sự kết hợp khéo léo giữa hai thể chữ Chân thư và Triện thư; kích thước chữ nhỏ gọn, đường nét thanh mảnh nhưng đúc sắc gọn và rành mạch ở từng nét bút, phân bổ cân đối quanh bốn góc của lỗ vuông trung tâm.
Mặt sau lưng tiền để trơn, bề mặt phẳng phiu và không xuất hiện thêm hoa văn hay dấu hiệu phụ trợ nào, để lộ sắc đồng cổ sẫm màu tự nhiên.
Hiện vật được đúc vào năm đầu niên hiệu Thiệu Phong (Tân Tỵ 1341) ngay sau khi vua Trần Dụ Tông lên ngôi. Ở giai đoạn này, nhờ sự chỉ dẫn và quán xuyến chặt chẽ của Thái Thượng hoàng Trần Minh Tông, triều chính Đại Việt vẫn giữ được kỷ cương nền nếp, giúp hoạt động đúc và phát hành tiền tệ diễn ra thuận lợi, đáp ứng nhu cầu giao thương của kinh thành và các địa phương.
Giá trị tiêu biểu
Giá trị lịch sử: Đồng tiền gắn liền với chặng đầu trị vì của vua Trần Dụ Tông – thời điểm thể chế chính trị và kinh tế Đại Việt vẫn duy trì được thế ổn định nhờ vai trò nhiếp chính của Thái Thượng hoàng Trần Minh Tông trước khi đất nước trượt dài vào suy thoái ở giai đoạn sau. Hiện vật là cứ liệu thực tế phản ánh chính sách tiền tệ tiếp nối giữa hai đời vua, khẳng định quyền phát hành tiền tệ của hoàng gia Thăng Long vào giữa thế kỷ XIV.
Giá trị văn hóa: Niên hiệu “Thiệu Phong” mang hàm ý kế thừa và phát triển sự phong phú, thịnh vượng của non sông; cách đặt minh văn “nguyên bảo” thể hiện sự tiếp nối truyền thống tiền tệ lâu đời, phản ánh ý thức tự chủ và tư tưởng an dân của triều đình lúc bấy giờ.
Giá trị nghệ thuật: Thể hiện sự tài hoa trong nghệ thuật thư pháp tiền tệ thời Trần với việc phối kết nhuần nhuyễn giữa nét Triện thư uốn lượn cổ kính và Chân thư ngay ngắn, mực thước; kỹ thuật tạo khuôn giúp các nét chữ dù thanh mảnh vẫn nổi khối rõ ràng trên nền phôi tiền mỏng có gờ biên rộng bản.
Giá trị độc đáo: Là một trong hai mẫu tiền được đúc dưới niên hiệu Thiệu Phong, ghi dấu nét đặc biệt về thư pháp kết hợp Chân – Triện trên cùng một mặt tiền; hiện vật được phát hiện tại Hoàng thành Thăng Long đóng góp thêm nguồn tư liệu chuẩn xác để phân loại các giai đoạn tiền tệ thời Trần và nghiên cứu bối cảnh kinh tế – xã hội thế kỷ XIV.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
