Tên gọi và vị trí địa lý
Triệu Tổ Miếu là một trong năm miếu thờ quan trọng bậc nhất của triều Nguyễn, giữ vị trí ở góc đông nam bên trong Hoàng thành Huế, đồng thời nằm về phía bắc của Thái Miếu. Đây cũng là công trình miếu thờ được xây dựng sớm nhất trong tổng thể Hoàng thành, khởi dựng vào năm 1804, ngay trong giai đoạn đầu triều Nguyễn thiết lập kinh đô.
Triệu Tổ Miếu phụng thờ Triệu Tổ Tĩnh hoàng đế – là tổ của chín đời chúa Nguyễn và các đời hoàng đế kế tiếp của vương triều Nguyễn.
Hiện nay, di tích thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế, nằm trong quần thể Quần thể di tích Cố đô Huế – một di sản văn hóa thế giới được bảo tồn và phát huy giá trị.
Lịch sử và nhân vật
Lịch sử xây dựng và trùng tu
Triệu Tổ Miếu được khởi dựng dưới triều Gia Long, vào năm Gia Long thứ 3 (1804), ngay sau khi triều Nguyễn vừa xác lập quyền lực và tiến hành xây dựng hệ thống kiến trúc nghi lễ tại Kinh thành Huế. Triệu Tổ Miếu thờ Triệu Tổ Tĩnh hoàng đế và hoàng hậu.
Trong quá trình tồn tại, Triệu Tổ Miếu gắn liền với hệ thống nghi lễ cung đình có quy định chặt chẽ. Hằng năm, tại đây tổ chức 5 kỳ tế chính gồm: Xuân hưởng, Hạ hưởng, Thu hưởng, Đông hưởng và lễ tất niên (Hạp hưởng) vào cuối tháng Chạp. Ngoài các kỳ tế định lệ, miếu còn là nơi cử hành lễ cáo trong những dịp trọng đại của triều đình như đăng quang, Vạn Thọ, Thánh Thọ, Nguyên đán, Đoan Dương, lễ liên quan đến Đông cung Thái tử, Khánh hạ và tiếp sứ.
Sử liệu triều Nguyễn còn ghi lại nhiều mốc thời gian cụ thể liên quan đến hoạt động nghi lễ tại miếu.
- Ngày 10 tháng 8 năm Thiệu Trị thứ 1 (1841), vua Thiệu Trị sai phái quan đến Triệu Tổ Miếu làm lễ cáo nhân dịp đại lễ thăng phối Hoàng quý phi lên Hoàng hậu.
- Năm Thiệu Trị thứ 2 (1842), trước khi nhà vua tuần du ra Bắc và sau khi hồi kinh, triều đình đều cử hoàng thân đến miếu làm lễ cáo và lễ tạ.
- Năm Tự Đức thứ 2 (1849), trước lễ lớn tại điện Thái Hòa, vua Tự Đức sai quan đến Triệu Miếu làm lễ cáo.
Đặc biệt, các đại lễ mừng thọ của hoàng đế đều gắn với nghi thức cáo yết tại đây. Trong số 13 vua triều Nguyễn, chỉ có 5 vua sống trên 40 tuổi gồm Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức và Khải Định. Ngoại trừ Gia Long, các vua còn lại đều tổ chức lễ Tứ tuần Đại khánh (40 tuổi):
- Minh Mạng năm 1830
- Thiệu Trị năm 1846
- Tự Đức năm 1868
- Khải Định năm 1925
Riêng các lễ mừng thọ 40 tuổi, việc cáo yết tại Triệu Miếu được thực hiện rất trang trọng. Chẳng hạn:
- Ngày 6 tháng 5 năm Thiệu Trị thứ 6 (1846), vua Thiệu Trị thân hành đến Triệu Miếu làm lễ cáo trước khi cử hành Tứ tuần Đại khánh.
Đối với lễ Ngũ tuần (50 tuổi), chỉ có hai vua tổ chức là Minh Mạng và Tự Đức:
- Ngày 7 tháng 4 năm Minh Mạng thứ 21 (1840), vua Minh Mạng sai quan đến Triệu Miếu làm lễ cáo trước đại lễ mừng thọ 50 tuổi.
- Ngày 11 tháng 7 năm Tự Đức thứ 31 (1878), vua Tự Đức đích thân đến Triệu Miếu làm lễ cáo, thể hiện sự tôn kính sâu sắc đối với tổ tiên.
Về quá trình trùng tu, các tài liệu châu bản triều Nguyễn cho thấy công trình đã nhiều lần được sửa chữa do xuống cấp. Qua thời gian, hệ thống tường bao bị nứt vỡ, nền móng lún sụt, kết cấu gỗ (cột, kèo) bị mục ruỗng, mái dột vào mùa mưa; các đồ thờ trong khám cũng bị phai bạc, rách hỏng, không còn sử dụng được. Những hư hại này tích tụ qua hơn hai thế kỷ tồn tại, dưới tác động của khí hậu khắc nghiệt tại Huế và các biến cố chiến tranh.
Năm 1989, do Thái Miếu xuống cấp nặng nên Triệu Tổ Miếu trở thành nơi thờ chung cho 9 chúa Nguyễn.
Ngày 5 tháng 9 năm 2016, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức khánh thành công trình bảo tồn, tu bổ Triệu Tổ Miếu sau 27 tháng thi công. Việc trùng tu này có ý nghĩa đặc biệt trong việc phục hồi diện mạo kiến trúc, đồng thời bảo tồn giá trị lịch sử – văn hóa của một công trình thờ tự quan trọng trong quần thể Quần thể di tích Cố đô Huế.
Nhân vật thờ tự
Triệu Tổ Miếu phụng thờ Triệu Tổ Tĩnh Hoàng đế Nguyễn Kim và Từ Tín Chiêu Ý Hoằng Nhân Thục Tức Tĩnh Hoàng hậu. Nguyễn Kim (1468 – 1545), xuất thân từ một dòng họ thế gia ở Thanh Hóa, ông là con của Trừng Quốc công Nguyễn Văn Lưu, cháu của Phó Quốc công Nguyễn Như Trác, sớm tham gia triều chính nhà Lê và giữ chức Hữu vệ Điện tiền tướng quân, tước An Thanh hầu.
Sau khi nhà Lê sơ sụp đổ và Mạc Đăng Dung cướp ngôi, năm 1529 – 1530, Nguyễn Kim đưa gia quyến và thuộc hạ sang đất Ai Lao, vừa tránh thế lực nhà Mạc, vừa âm thầm chiêu tập lực lượng. Tại đây, ông tích cực thu nạp hào kiệt, xây dựng binh lực, chuẩn bị cho công cuộc phục quốc.
Năm 1533, khi Nguyễn Kim cùng các cựu thần nhà Lê tôn lập Lê Trang Tông lên ngôi tại Ai Lao, chính thức khôi phục danh nghĩa vương triều Lê. Từ đây, ông giữ vai trò lãnh đạo, được phong Thái sư Hưng Quốc công, nắm quyền chỉ huy toàn bộ lực lượng chống Mạc. Dưới sự tổ chức và điều hành của ông, lực lượng Lê trung hưng từng bước lớn mạnh, nhiều lần tiến quân về Thanh Hóa, Nghệ An, thu phục hào kiệt và mở rộng địa bàn, đặt nền móng cho cục diện Nam – Bắc triều kéo dài hơn nửa thế kỷ.
Năm 1545 (Ất Tỵ), khi sự nghiệp trung hưng đang trên đà phát triển, Nguyễn Kim bị hàng tướng nhà Mạc là Dương Chấp Nhất đầu độc và qua đời vào ngày 20 tháng 5. Cái chết của ông là một tổn thất lớn đối với phong trào Lê trung hưng, nhưng những nền tảng mà ông gây dựng vẫn tiếp tục được kế thừa và phát triển.
Nguyễn Kim cũng chính là thân phụ của Tiên Chúa Nguyễn Hoàng, người sau này vào trấn thủ Thuận Hóa, mở đầu quá trình hình thành thế lực các chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Từ Nguyễn Hoàng, dòng họ Nguyễn phát triển qua chín đời chúa, rồi đến khi Gia Long thống nhất đất nước năm 1802, chính thức lập nên triều Nguyễn. Vì vậy, ngay sau khi lên ngôi, Gia Long truy tôn Nguyễn Kim là Triệu Tổ – vị thủy tổ của toàn chúa Nguyễn và các hoàng đế triều Nguyễn sau này.
Không chỉ vậy, ông còn là ngoại tổ của các chúa Trịnh, tầm ảnh hưởng của ông bao trùm cả hai thế lực chính trị lớn trong thời kỳ phân tranh Đại Việt. Dù không xưng đế hay lập quốc, Nguyễn Kim vẫn là người đặt nền móng quyết định cho cục diện chính trị Đại Việt suốt hơn hai thế kỷ sau đó.
Kiến trúc cảnh quan
Triệu Tổ Miếu nằm ở phía bắc của Thái Miếu. Về tổng thể không gian, miếu được xây dựng trong một khuôn viên hình chữ nhật, có tường bao khép kín. Đáng chú ý, mặt phía nam của khuôn viên gắn liền với tường của Thái Miếu.
Bên trong, điện chính là trung tâm, đặt án thờ Triệu Tổ Tĩnh Hoàng đế và Hoàng hậu. Tại đây, hằng năm diễn ra năm kỳ tế lớn theo nghi thức tương tự Thái Miếu, phản ánh vị thế quan trọng của công trình trong hệ thống miếu thờ triều Nguyễn.
Về quy mô và hình thức kiến trúc, Triệu Tổ Miếu có nhiều điểm tương đồng với Hưng Miếu. Công trình gồm một tòa điện chính theo kiểu nhà kép, bố cục chính điện 3 gian 2 chái và tiền điện 5 gian 2 chái đơn, liên kết với nhau bằng kết cấu vì “vỏ cua” (trần thừa lưu), tạo thành dạng thức “trùng thiềm điệp ốc” đặc trưng của kiến trúc cung đình Huế. Tổng diện tích riêng khu điện thờ chính khoảng 540m².
Kết cấu công trình hoàn toàn bằng gỗ, mái lợp ngói âm dương hoàng lưu ly, phần chân mái sử dụng ngói câu đầu trích thủy cùng loại, tạo nên sắc vàng đặc trưng của kiến trúc hoàng gia. Hệ bờ mái, tường cổ diềm được trang trí phù điêu đắp nổi, khảm sành sứ tinh xảo. Các cấu kiện gỗ phần lớn được sơn son truyền thống, riêng hậu điện giữ màu gỗ tự nhiên; hệ thống hoa văn như liên ba, bạo cột, cửa “thượng song hạ bản” đều được thếp vàng, làm tăng vẻ trang nghiêm và lộng lẫy.
Hai bên điện chính bố trí các công trình phụ trợ: Thần Khố ở phía đông (nơi cất giữ đồ tế khí) và Thần Trù ở phía tây (nơi chuẩn bị lễ vật), đảm bảo đầy đủ chức năng phục vụ nghi lễ.
Không gian bao quanh được tổ chức chặt chẽ: phía bắc giáp tường thành, ba phía còn lại xây tường thấp cao khoảng 1,2m, mỗi phía mở một cổng ra vào, tạo sự thông thoáng nhưng vẫn giữ tính biệt lập cần thiết cho khu vực thờ tự. Phía trước là sân rộng khoảng 300m², toàn bộ được lát gạch Bát Tràng; sân và lối đi bố trí ngay ngắn, dẫn thẳng vào điện chính, góp phần tạo nên trục thần đạo trang nghiêm.
Xếp hạng
Triệu Tổ Miếu nằm trong Quần thể di tích Cố đô Huế được công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11/12/1993.
Tài liệu tham khảo
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Khánh thành công trình bảo tồn, tu bổ di tích Triệu Tổ Miếu – Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam.
- Triệu Miếu, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/1525/cid/87?tid=Trieu-Mieu.html
- Triệu Miếu – thờ vị chúa đầu tiên của nhà Nguyễn| LTQGI
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Name and Geographic Location
Trieu To Mieu is one of the five most important ancestral temples of the Nguyen Dynasty, located at the southeastern corner inside the Hue Imperial City, and situated to the north of Thai Mieu. It is also the earliest temple structure built within the Imperial Citadel complex, initiated in 1804 during the early period when the Nguyen Dynasty established its capital.
Trieu To Mieu is dedicated to Trieu To Tinh Hoang De—the progenitor of nine generations of Nguyen Lords and subsequent emperors of the Nguyen Dynasty.
Today, the site is located in Phu Xuan Ward, Hue City, within the Complex of Hue Monuments, a UNESCO World Cultural Heritage site that is preserved and promoted for its historical value.
History and Historical Figures
Construction and Restoration History
Trieu To Mieu was constructed under the reign of Gia Long in the 3rd year of his rule (1804), shortly after the Nguyen Dynasty consolidated power and began establishing a system of ceremonial architecture in the Hue Imperial City. The temple is dedicated to Trieu To Tinh Hoang De and the Empress.
Throughout its existence, Trieu To Mieu has been closely associated with a strictly regulated system of royal court rituals. Annually, five principal ceremonies were held here: Xuan huong (Spring offering), Ha huong (Summer offering), Thu huong (Autumn offering), Dong huong (Winter offering), and the year-end ceremony (Hap huong) in the last month of the lunar year. In addition to these regular rites, the temple also hosted announcement ceremonies during major court events such as coronations, imperial birthdays (Van Tho, Thanh Tho), Lunar New Year, Doan Duong Festival, ceremonies related to the Crown Prince, celebratory rites (Khanh ha), and receptions of envoys.
Nguyen Dynasty historical records document several specific ritual events at the temple:
On the 10th day of the 8th lunar month in the 1st year of Thieu Tri (1841), the emperor dispatched officials to Trieu To Mieu to conduct a ceremonial report marking the elevation of a Royal Noble Consort to Empress.
In the 2nd year of Thieu Tri (1842), before and after the emperor’s northern tour, royal family members were sent to perform reporting and thanksgiving rituals at the temple.
In the 2nd year of Tu Duc (1849), prior to a major ceremony at Thai Hoa Palace, officials were sent to Trieu Mieu to conduct ritual reporting.
Notably, imperial longevity celebrations were closely tied to rituals conducted at this temple. Among the 13 Nguyen emperors, only five lived beyond the age of 40: Gia Long, Minh Mang, Thieu Tri, Tu Duc, and Khai Dinh. Except for Gia Long, the others celebrated the Tu Tuan Dai Khanh (40th birthday jubilee):
Minh Mang in 1830
Thieu Tri in 1846
Tu Duc in 1868
Khai Dinh in 1925
For these 40th birthday celebrations, ritual reporting at Trieu Mieu was conducted with great solemnity. For example:
On May 6, in the 6th year of Thieu Tri (1846), Emperor Thieu Tri personally visited the temple to perform the reporting ceremony prior to the jubilee.
Regarding the Ngu Tuan (50th birthday) celebrations, only two emperors held such ceremonies:
On April 7, in the 21st year of Minh Mang (1840), officials were sent to perform rituals at the temple before the emperor’s 50th birthday celebration.
On July 11, in the 31st year of Tu Duc (1878), Emperor Tu Duc personally conducted the ritual at the temple, demonstrating deep reverence for his ancestors.
Regarding restoration, Nguyen Dynasty archival documents indicate that the structure underwent multiple repairs due to deterioration. Over time, the enclosure walls cracked, the foundations subsided, wooden structural elements (columns and beams) decayed, roofs leaked during the rainy season, and ritual objects deteriorated or became unusable. These damages accumulated over more than two centuries, influenced by Hue’s harsh climate and wartime impacts.
In 1989, due to the severe deterioration of Thai Mieu, Trieu To Mieu became the shared worship site for the nine Nguyen Lords.
On September 5, 2016, the Hue Monuments Conservation Center inaugurated the completed restoration of Trieu To Mieu after 27 months of construction. This restoration was significant in recovering the architectural appearance and preserving the historical and cultural value of this important ritual structure within the Hue Monuments Complex.
Worshipped Figures
Trieu To Mieu is dedicated to Trieu To Tinh Hoang De Nguyen Kim and Tu Tin Chieu Y Hoang Nhan Thuc Tuc Tinh Hoang Hau.
Nguyen Kim (1468–1545), born into a prominent family in Thanh Hoa, was the son of Trung Quoc Cong Nguyen Van Luu and grandson of Pho Quoc Cong Nguyen Nhu Trac. He entered the Later Le court early, holding the position of Huu Ve Dien Tien Tuong Quan and the noble title An Thanh Hau.
After the collapse of the Early Le Dynasty and the usurpation by Mac Dang Dung, around 1529–1530, Nguyen Kim brought his family and followers to Ai Lao, both to evade the Mac regime and to secretly gather forces. There, he recruited talented individuals, built military strength, and prepared for the restoration of the Le Dynasty.
In 1533, Nguyen Kim and former Le loyalists enthroned Le Trang Tong in Ai Lao, officially restoring the legitimacy of the Le Dynasty. From then on, he assumed a leading role, was granted the title Thai Su Hung Quoc Cong, and commanded all anti-Mac forces. Under his leadership, the Le restoration forces gradually strengthened, repeatedly advancing into Thanh Hoa and Nghe An, recruiting supporters and expanding territory, laying the foundation for the prolonged North–South Dynasties conflict lasting over half a century.
In 1545 (Year of the Snake), while the restoration effort was gaining momentum, Nguyen Kim was poisoned by Duong Chap Nhat, a surrendered Mac general, and died on May 20. His death was a major loss to the Le restoration movement, but the foundations he built continued to be developed.
Nguyen Kim was also the father of Tien Chua Nguyen Hoang, who later governed Thuan Hoa, marking the beginning of the Nguyen Lords’ power in the South. From Nguyen Hoang, the Nguyen lineage developed through nine generations of lords, culminating in Gia Long’s unification of the country in 1802 and the establishment of the Nguyen Dynasty. Therefore, upon ascending the throne, Gia Long posthumously honored Nguyen Kim as Trieu To—the founding ancestor of all Nguyen Lords and later emperors.
Moreover, Nguyen Kim was also the maternal ancestor of the Trinh Lords, making his influence span both major political factions of the period. Although he never proclaimed himself emperor or founded a dynasty, he laid the decisive foundation for the political landscape of Dai Viet for over two centuries.
Architectural Landscape
Trieu To Mieu is located north of Thai Mieu. The overall layout is a rectangular enclosed compound with surrounding walls. Notably, the southern side of the compound adjoins the wall of Thai Mieu.
Inside, the main hall serves as the central structure, housing the altar of Trieu To Tinh Hoang De and the Empress. Five major annual rituals are conducted here, similar to those at Thai Mieu, reflecting the temple’s importance within the Nguyen Dynasty’s system of ancestral worship.
In terms of scale and architectural style, Trieu To Mieu shares similarities with Hung Mieu. The complex consists of a main hall in a double-building layout: a rear hall with 3 compartments and 2 wings, and a front hall with 5 compartments and 2 single wings, connected by a “vo cua” structural system, forming the characteristic “trung thiem diep oc” style of Hue royal architecture. The main worship hall covers approximately 540 square meters.
The structure is entirely wooden, with a roof covered in yellow glazed yin-yang tiles. The roof edges use matching decorative tiles, creating the distinctive golden appearance of royal architecture. Roof ridges and decorative borders feature intricate reliefs and ceramic inlays. Most wooden components are lacquered in traditional vermilion, while the rear hall retains natural wood tones. Decorative motifs such as lien ba, bao cot, and “thuong song ha ban” doors are gilded, enhancing the solemn and splendid appearance.
Auxiliary structures flank the main hall: Than Kho to the east (for storing ritual objects) and Than Tru to the west (for preparing offerings), ensuring full support for ceremonial functions.
The surrounding space is carefully organized: the north side borders the citadel wall, while the other three sides are enclosed by low walls approximately 1.2 meters high, each with an प्रवेश gate, maintaining both openness and necessary seclusion for a sacred site. In front lies a courtyard of about 300 square meters paved with Bat Trang bricks. The courtyard and pathways are symmetrically arranged, leading directly to the main hall and forming a solemn ceremonial axis.
Classification
Trieu To Mieu is part of the Complex of Hue Monuments, which was recognized as a UNESCO World Cultural Heritage Site on December 11, 1993.
References
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Khánh thành công trình bảo tồn, tu bổ di tích Triệu Tổ Miếu – Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam.
- Triệu Miếu, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/1525/cid/87?tid=Trieu-Mieu.html
- Triệu Miếu – thờ vị chúa đầu tiên của nhà Nguyễn| LTQGI
Tiếng Pháp (Français)
Nom et situation géographique
Le Triệu Tổ Miếu est l’un des cinq temples ancestraux les plus importants de la dynastie Nguyễn. Il est situé à l’angle sud-est à l’intérieur de la Cité impériale de Huế, au nord du Thái Miếu. Il s’agit également du temple le plus ancien de l’ensemble de la Cité impériale, dont la construction débuta en 1804, au début de l’établissement de la capitale sous la dynastie Nguyễn.
Le Triệu Tổ Miếu est dédié à Triệu Tổ Tĩnh Hoàng đế, ancêtre de neuf générations de seigneurs Nguyễn ainsi que des empereurs ultérieurs de la dynastie Nguyễn.
Aujourd’hui, le site se trouve dans le quartier Phú Xuân, ville de Huế, au sein du Complexe des monuments de Huế, un patrimoine culturel mondial préservé et valorisé.
Histoire et personnages
Histoire de la construction et des restaurations
Le Triệu Tổ Miếu fut édifié sous le règne de Gia Long, en l’an 3 de Gia Long (1804), peu après l’établissement du pouvoir de la dynastie Nguyễn et le lancement de la construction du système architectural rituel de la capitale impériale de Huế. Le temple est dédié à Triệu Tổ Tĩnh Hoàng đế et à son impératrice.
Au cours de son existence, le temple a été étroitement lié au système rituel de la cour, strictement réglementé. Chaque année, cinq grandes cérémonies y étaient organisées : Xuân hưởng (printemps), Hạ hưởng (été), Thu hưởng (automne), Đông hưởng (hiver) et la cérémonie de fin d’année (Hạp hưởng) à la fin du douzième mois lunaire. Outre ces rituels réguliers, le temple servait également de lieu pour les cérémonies d’annonce lors d’événements majeurs de la cour tels que le couronnement, Vạn Thọ, Thánh Thọ, le Nouvel An lunaire, Đoan Dương, les rites liés au prince héritier, les célébrations et la réception des émissaires.
Les annales de la dynastie Nguyễn consignent plusieurs événements précis liés aux activités rituelles du temple :
Le 10 août de la 1ère année de Thiệu Trị (1841), l’empereur envoya des mandarins au temple pour une cérémonie d’annonce à l’occasion de l’élévation d’une impériale concubine au rang d’impératrice.
En 1842 (2e année de Thiệu Trị), avant et après une tournée royale vers le Nord, la cour envoya des membres de la famille impériale effectuer des rites d’annonce et de remerciement.
En 1849 (2e année de Tự Đức), avant une grande cérémonie au palais Thái Hòa, des mandarins furent dépêchés au temple pour accomplir un rite d’annonce.
Les grandes célébrations d’anniversaire des empereurs étaient également liées aux rites pratiqués ici. Parmi les treize empereurs Nguyễn, seuls cinq vécurent au-delà de 40 ans : Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức et Khải Định. À l’exception de Gia Long, les autres organisèrent la cérémonie du 40e anniversaire (Tứ tuần Đại khánh) :
Minh Mạng en 1830
Thiệu Trị en 1846
Tự Đức en 1868
Khải Định en 1925
Lors de ces célébrations, les rites au Triệu Miếu étaient particulièrement solennels. Par exemple :
Le 6 mai de la 6e année de Thiệu Trị (1846), l’empereur se rendit personnellement au temple pour accomplir le rite d’annonce avant la cérémonie.
Pour le jubilé de 50 ans (Ngũ tuần), seuls deux empereurs l’organisèrent : Minh Mạng et Tự Đức :
Le 7 avril de la 21e année de Minh Mạng (1840), l’empereur envoya des mandarins effectuer le rite d’annonce.
Le 11 juillet de la 31e année de Tự Đức (1878), l’empereur se rendit lui-même au temple, témoignant d’un profond respect envers ses ancêtres.
Concernant les restaurations, les archives administratives montrent que le temple fut réparé à plusieurs reprises en raison de sa dégradation : murs fissurés, fondations affaissées, structures en bois détériorées, toitures endommagées, objets cultuels abîmés. Ces dégradations résultent de plus de deux siècles d’existence, sous l’effet du climat rigoureux de Huế et des guerres.
En 1989, en raison de la dégradation du Thái Miếu, le Triệu Tổ Miếu devint un lieu de culte commun pour les neuf seigneurs Nguyễn.
Le 5 septembre 2016, le Centre de conservation des monuments de Huế inaugura les travaux de restauration du temple après 27 mois. Cette restauration permit de rétablir l’aspect architectural et de préserver sa valeur historique et culturelle.
Personnages honorés
Le Triệu Tổ Miếu est dédié à Triệu Tổ Tĩnh Hoàng đế Nguyễn Kim et à l’impératrice Từ Tín Chiêu Ý Hoằng Nhân Thục Tức Tĩnh.
Nguyễn Kim (1468–1545), issu d’une grande famille de Thanh Hóa, était le fils de Nguyễn Văn Lưu et le petit-fils de Nguyễn Như Trác. Il servit très tôt la dynastie Lê et occupa le poste de général de la garde impériale.
Après la chute de la dynastie Lê sơ et l’usurpation de Mạc Đăng Dung, entre 1529 et 1530, Nguyễn Kim se réfugia au Ai Lao avec sa famille, où il rassembla des forces pour restaurer la dynastie.
En 1533, il soutint l’accession au trône de Lê Trang Tông, rétablissant officiellement la dynastie Lê. Il fut nommé Thái sư Hưng Quốc công et dirigea les forces contre les Mạc, jetant les bases du conflit Nord-Sud.
En 1545, alors que la restauration progressait, il fut empoisonné et mourut le 20 mai. Sa mort constitua une grande perte, mais son œuvre fut poursuivie.
Nguyễn Kim est le père de Nguyễn Hoàng, fondateur du pouvoir des seigneurs Nguyễn dans le Sud. Après neuf générations de seigneurs, Gia Long unifia le pays en 1802 et fonda la dynastie Nguyễn. Il honora alors Nguyễn Kim comme Triệu Tổ, ancêtre fondateur.
Il est également l’ancêtre maternel des seigneurs Trịnh, ce qui lui confère une influence majeure sur les deux grandes puissances politiques de l’époque.
Architecture et paysage
Le Triệu Tổ Miếu est situé au nord du Thái Miếu, dans un espace rectangulaire clos de murs. Le côté sud est contigu au mur du Thái Miếu.
Le bâtiment principal constitue le centre du complexe, abritant les autels de l’empereur et de l’impératrice. Cinq grandes cérémonies y sont organisées chaque année, reflétant son importance.
Architecturalement, il est similaire au Hưng Miếu, avec une structure en bois composée d’un bâtiment principal à double toit : une salle principale de 3 travées et 2 ailes, et une salle antérieure de 5 travées. L’ensemble forme un style « trùng thiềm điệp ốc » typique de Huế, couvrant environ 540 m².
Le toit est couvert de tuiles émaillées jaunes, caractéristiques de l’architecture royale. Les décorations incluent des reliefs en céramique, des sculptures et des dorures raffinées.
Des bâtiments annexes complètent l’ensemble :
Thần Khố (à l’est) pour les objets rituels
Thần Trù (à l’ouest) pour la préparation des offrandes
L’espace est organisé avec rigueur : murs périphériques, trois portes d’accès, une cour de 300 m² pavée de briques Bát Tràng, et une allée centrale menant au sanctuaire.
Classement
Le Triệu Tổ Miếu fait partie du Complexe des monuments de Huế, classé patrimoine culturel mondial le 11 décembre 1993.
Références
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Khánh thành công trình bảo tồn, tu bổ di tích Triệu Tổ Miếu – Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam.
- Triệu Miếu, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/1525/cid/87?tid=Trieu-Mieu.html
- Triệu Miếu – thờ vị chúa đầu tiên của nhà Nguyễn| LTQGI
Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
肇祖庙是阮朝最重要的五座宗庙之一，位于顺化皇城内东南角，同时处在太庙之北。这也是皇城建筑群中最早兴建的祭祀建筑，始建于1804年，即阮朝建立京城初期。
肇祖庙供奉肇祖静皇帝——即九代阮主及其后历代阮朝皇帝的始祖。
目前，该遗址位于顺化市富春坊，隶属于顺化古都遗迹群这一世界文化遗产之中，并得到保护与价值传承。
历史与人物
建造与修缮历史
肇祖庙始建于嘉隆朝嘉隆三年（1804年），当时阮朝刚刚确立政权，并着手在顺化京城建设礼制建筑体系。肇祖庙供奉肇祖静皇帝及皇后。
在其存续过程中，肇祖庙与宫廷严格规范的礼仪制度紧密相连。每年在此举行五次主要祭祀，包括：春享、夏享、秋享、冬享以及腊月末的合享（年终祭）。除常规祭祀外，这里还举行重大朝廷仪式的告祭礼，如登基、万寿、圣寿、元旦、端阳、涉及东宫太子的典礼、庆贺及接见使节等。
阮朝史料还记载了许多与庙中礼仪活动相关的重要时间节点：
绍治元年（1841年）八月初十，绍治帝派官员到肇祖庙行告祭礼，庆祝将皇贵妃晋升为皇后。
绍治二年（1842年），皇帝北巡前后，朝廷均派皇亲前往庙中行告祭与谢祭。
嗣德二年（1849年），在太和殿举行大典之前，嗣德帝派官员至肇祖庙行告祭礼。
特别是皇帝寿庆大典，均与此处的告祭仪式密切相关。在阮朝13位皇帝中，仅有5位活过40岁：嘉隆、明命、绍治、嗣德与启定。除嘉隆外，其余诸帝均举行“四旬大庆”（40岁寿庆）：
明命：1830年
绍治：1846年
嗣德：1868年
启定：1925年
在40岁寿庆中，肇祖庙的告祭仪式尤为隆重。例如：
绍治六年（1846年）五月初六，绍治帝亲临肇祖庙行告祭礼，随后举行四旬大庆。
关于“五旬大庆”（50岁），仅明命与嗣德两位皇帝举行：
明命二十一年（1840年）四月初七，明命帝派官员至肇祖庙行告祭礼。
嗣德三十一年（1878年）七月十一日，嗣德帝亲自前往肇祖庙行告祭礼，体现对祖先的深厚敬意。
关于修缮过程，阮朝朱本资料显示，该建筑因年久失修曾多次修复。随着时间推移，围墙出现裂缝，地基下沉，木构件（柱、梁）腐朽，雨季屋顶渗漏；神龛内祭器亦褪色破损，不再可用。这些损毁是在两个多世纪中，受顺化恶劣气候及战争影响逐渐累积形成的。
1989年，由于太庙严重损坏，肇祖庙成为九位阮主的合祀之所。
2016年9月5日，顺化古都遗迹保护中心在历时27个月施工后，举行肇祖庙修复工程竣工仪式。此次修缮在恢复建筑原貌及保护其历史文化价值方面具有重要意义。
供奉人物
肇祖庙供奉肇祖静皇帝阮淦（Nguyen Kim）及慈信昭懿弘仁淑息静皇后。阮淦（1468—1545）出身清化望族，是澄国公阮文留之子、辅国公阮如濯之孙，早年参与后黎朝政，任殿前右卫将军，封安清侯。
后黎初期灭亡、莫登庸篡位后，1529—1530年间，阮淦率家族与部属迁往哀牢，一方面避开莫氏势力，另一方面暗中集结力量。在此期间，他广纳豪杰，扩充兵力，为复兴黎朝做准备。
1533年，阮淦与旧黎臣拥立黎庄宗于哀牢称帝，正式恢复黎朝名号。此后，他担任最高领导，受封太师兴国公，统领全部抗莫力量。在其组织与指挥下，复兴势力逐渐壮大，多次进军清化、乂安，招揽人才，扩展势力范围，为持续半个多世纪的南北朝对峙奠定基础。
1545年（乙巳年），在复兴事业蓬勃发展之际，阮淦被莫朝降将杨执一毒害，于五月二十日去世。他的去世对黎中兴事业是重大损失，但其所奠定的基础仍被继承并继续发展。
阮淦是先主阮潢之父。阮潢后来镇守顺化，开启阮主在南方的发展历程。自阮潢起，阮氏历经九代阮主，至1802年嘉隆统一国家，正式建立阮朝。因此，嘉隆即位后追尊阮淦为“肇祖”，即阮主及后世皇帝的始祖。
此外，他还是郑主的外祖，其影响力覆盖当时两大政治势力。尽管未曾称帝建国，阮淦却为此后两百余年大越政治格局奠定了决定性基础。
建筑与景观
肇祖庙位于太庙北侧。整体空间呈长方形院落，四周环以封闭围墙，其中南侧与太庙墙体相连。
内部以正殿为中心，设有肇祖静皇帝及皇后的祭坛。每年在此举行五次大型祭祀，其礼制与太庙相似，体现该建筑在阮朝宗庙体系中的重要地位。
在规模与建筑形式上，肇祖庙与兴庙颇为相似。主体建筑为重檐式结构，包括三间两厦的正殿与五间两厦的前殿，通过“蟹壳式”结构（承流顶）相连，形成顺化宫廷建筑典型的“重檐叠屋”格局。主殿面积约540平方米。
建筑全部为木结构，屋顶覆以黄色琉璃阴阳瓦，檐口使用同类滴水瓦，呈现皇家建筑特有的金黄色调。屋脊及墙裙装饰精美浮雕与瓷片镶嵌。木构件多施以传统朱漆，后殿保留原木色；莲波纹、柱饰及“上窗下板”式门扇均贴金处理，增强庄严华丽之感。
正殿两侧设有附属建筑：东侧为神库（存放祭器），西侧为神厨（准备祭品），满足礼仪功能需求。
周边空间布局严谨：北侧邻城墙，其余三面为约1.2米高的矮墙，各开一门，既保持通透，又确保祭祀区域的相对独立。前方为约300平方米的庭院，全部铺设八场砖，道路整齐笔直通向正殿，形成庄严的神道轴线。
等级认定
肇祖庙隶属于顺化古都遗迹群，该遗产于1993年12月11日被列入世界文化遗产名录。
参考资料
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Khánh thành công trình bảo tồn, tu bổ di tích Triệu Tổ Miếu – Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam.
- Triệu Miếu, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/1525/cid/87?tid=Trieu-Mieu.html
- Triệu Miếu – thờ vị chúa đầu tiên của nhà Nguyễn| LTQGI
