Thái Miếu nhà Nguyễn (Phú Xuân, Huế)

Tên gọi và vị trí địa lý

Thái Tổ Miếu, thường gọi tắt là Thái Miếu, là nơi tưởng niệm các vị tiên chúa đã gây dựng cơ nghiệp cho dòng họ Nguyễn ở Đàng Trong trước khi vương triều Nguyễn được thiết lập; từ Nguyễn Hoàng đến Nguyễn Phúc Thuần.

Thái Miếu tọa lạc tại góc Đông Nam của Hoàng thành Huế, nằm đối xứng với Thế Miếu ở phía Tây Nam theo trục bố cục truyền thống của kinh thành. Hiện nay, công trình thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế.

Lịch sử và nhân vật

Lịch sử xây dựng và trùng tu

Thái Miếu được khởi dựng vào năm thứ 3 niên hiệu Gia Long (1804), dưới triều vua Gia Long. Đây là công trình miếu điện quan trọng trong Hoàng thành, dùng để thờ phụng các chúa Nguyễn, những người đã đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của chính quyền họ Nguyễn ở Đàng Trong trước khi triều Nguyễn chính thức được thành lập. Trải qua các đời vua kế tiếp của triều Nguyễn, miếu nhiều lần được tu sửa và bổ sung để duy trì sự tôn nghiêm của nơi thờ tự tổ tiên hoàng tộc.

Theo quy định của triều đình, mỗi năm tại Thái Miếu tổ chức năm kỳ tế lớn, gọi chung là các lễ hưởng, diễn ra vào bốn tháng trọng yếu trong năm và tháng cuối cùng của năm. Cụ thể gồm: Xuân hưởng, Hạ hưởng, Thu hưởng, Đông hưởng và Hạp hưởng. Trong đó, Hạp hưởng là lễ cúng tất niên được tiến hành vào cuối tháng Chạp, mang ý nghĩa tổng kết chu kỳ tế tự trong năm và tưởng niệm công đức của các vị tiên tổ trước thềm năm mới.

Bên cạnh những kỳ tế định lệ ấy, Thái Miếu còn là nơi cử hành nhiều nghi lễ quan trọng khác của hoàng triều. Đến ngày húy nhật của từng vị chúa Nguyễn, triều đình đều tổ chức lễ giỗ riêng với nghi thức trang trọng. Ngoài ra, các dịp đại lễ của triều đình như Tứ tuần Đại khánh tiết, Ngũ tuần Đại khánh tiết của hoàng đế, hoặc lễ tôn thụy cho các bậc tiên tổ trong hoàng tộc, cũng đều được làm lễ cáo tại đây nhằm báo cáo với tổ tiên về những sự kiện trọng đại của quốc gia và hoàng gia.

Quy chế lễ nghi của triều Nguyễn quy định rất chặt chẽ đối với các kỳ tế tại Thái Miếu. Chẳng hạn, trong lễ Thu hưởng tổ chức vào ngày mồng 1 tháng Bảy, các quan văn từ ngũ phẩm và quan võ từ tứ phẩm trở lên phải mặc triều phục, phẩm phục chỉnh tề, đứng xếp thành hai ban tả hữu trước sân miếu để chờ ngự giá của hoàng đế đến làm lễ. Trong khi đó, các quan văn từ lục phẩm và quan võ từ ngũ phẩm trở xuống mặc phẩm phục và quỳ nghênh đón ở hai bên con đường gạch dẫn qua hồ Thái Dịch, tuân thủ đúng quy thức lễ nghi của triều đình.

Tư liệu châu bản triều Nguyễn còn ghi chép khá tỉ mỉ về các đồ thờ đặt tại những hương án thuộc tầng trên và tầng giữa của gác Tuy Thành trong khu miếu điện. Mỗi hương án nguyên đặt một nghiên đá trắng dùng đựng mực đen và một nghiên đá cẩm thạch đựng mực son; ngoài ra còn có ống đựng bút bằng đồng tây, một lọ thủy tinh và một lọ pha lê dùng để cắm bút, cùng các thỏi mực đen, mực son, bốn chiếc bút viết. Bên cạnh đó còn chuẩn bị ba tờ giấy Long Tiên đoạn kim hạng lớn và một trăm tờ giấy ngũ sắc ấn cách tiên, thể hiện rõ sự chuẩn bị chu đáo của triều đình trong các nghi thức tế tự.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đầu năm 1947, khu vực Thái Miếu đã bị thiêu hủy gần như hoàn toàn trong đợt tiêu thổ kháng chiến.

Đến các năm 1971 – 1972, Hội đồng trị sự của Nguyễn Phúc tộc cùng với sự vận động của Từ Cung Thái hậu đã quyên góp kinh phí dựng lại một tòa nhà năm gian trên nền cũ của chính điện để tiếp tục duy trì việc thờ tự các chúa Nguyễn. Tuy nhiên, sau năm 1975, công trình này dần xuống cấp nghiêm trọng do thiếu điều kiện trùng tu.

Nhằm từng bước khôi phục giá trị của di tích, tháng 10 năm 2024, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã khởi công dự án tu bổ và phục hồi tổng thể khu vực Thái Miếu. Dự án bao gồm việc trùng tu các hạng mục như Thái Miếu, Thái Miếu môn, hệ thống sân bãi, đường đi, cây xanh, thảm cỏ và hạ tầng kỹ thuật. Ban đầu tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 272,7 tỷ đồng, sau đó được điều chỉnh xuống còn 52 tỷ đồng, tập trung chủ yếu vào việc gia cố và phục hồi các công trình đang xuống cấp nghiêm trọng hoặc có nguy cơ sụp đổ. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành vào năm 2028, góp phần từng bước tái hiện diện mạo của khu miếu điện quan trọng này trong không gian Hoàng thành Huế.

Nhân vật thờ tự

Tiên vương Nguyễn Hoàng (1525 – 1613)
Sãi vương Nguyễn Phúc Nguyên (1563 – 1635)
Thượng vương Nguyễn Phúc Lan (1601 – 1648)
Hiền vương Nguyễn Phúc Tần (1620 – 1687)
Nghĩa vương Nguyễn Phúc Thái (1650 – 1691)
Minh vương Nguyễn Phúc Chu (1675 – 1725)
Ninh vương Nguyễn Phúc Chú (1697 – 1738)
Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát (1714 – 1765)
Định vương Nguyễn Phúc Thuần (1754 – 1777)

Ngoài phụng thờ các chúa Nguyễn, hai dãy nhà Tả vu và Hữu vu được dùng để thờ các công thần khai quốc của các chúa Nguyễn, những người đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng và củng cố cơ nghiệp họ Nguyễn ở Đàng Trong.

Tả vu
Tông Nhân phủ Tông nhân lệnh Nghĩa Hưng quận vương Tôn Thất Khê (1539 – 1616)
Tông Nhân phủ Tả tôn chính Quốc Oai công Tôn Thất Hiệp (1653 – 1675)
Tông Nhân phủ Hữu tôn chính Tương Dương quận vương Tôn Thất Hạo (? – ?)
Tông Nhân phủ Hữu tôn chính Hải Đông quận vương Tôn Thất Đồng (? – 1777).
Tông Thân Công Đức Vũ Thái Tử Thiếu Bảo Khánh Quận Công Tôn Thất Kỳ (1598 – 1631).

Hữu vu
Thái sư Uy quốc công Nguyễn Ư Kỷ (? – ?)
Thái sư Hoằng quốc công Đào Duy Từ (1752 – 1634)
Thái bảo Anh quốc công Nguyễn Hữu Tiến (? – 1666)
Thái phó Tĩnh quốc công Nguyễn Hữu Dật (? – 1681)
Thiếu phó Vĩnh An hầu Nguyễn Hữu Cảnh (? – 1700)
Thái bảo Thăng Bình quận công Nguyễn Cửu Dật (? – 1775)
Hiệp biện Đại học sĩ Tân Minh hầu Nguyễn Cư Trinh (? – 1767)

Kiến trúc cảnh quan

Thái Miếu là một tổ hợp kiến trúc miếu điện quy mô lớn trong Hoàng thành, toàn bộ khu di tích nằm trong khuôn viên rộng khoảng 14.904 m², bao gồm hơn mười hạng mục công trình lớn nhỏ, được bố trí theo trục và trật tự nghiêm cẩn, đặc trưng của kiến trúc hoàng gia.

Trung tâm của toàn bộ khu miếu là chính điện Thái Miếu, vốn là tòa nhà gỗ có quy mô lớn nhất trong số các cung điện được dựng dưới triều Nguyễn. Công trình này có kết cấu và hình thức kiến trúc gần tương tự với Thế Miếu, cùng theo kiểu nhà kép “trùng thiềm điệp ốc”, mái chồng lớp. Chính đường 13 gian hai chái kép ở phía sau và tiền đường 15 gian hai chái đơn ở phía trước, liên kết với nhau thành một quần thể kiến trúc gỗ quy mô lớn.

Bao quanh chính điện là hệ thống các miếu điện phụ trợ được bố trí cân xứng theo từng phương vị. Ở phía đông chính điện là điện Long Đức, phía tây là Thổ Công từ, phía đông nam có điện Chiêu Kính, còn phía tây đối diện với điện này là điện Mục Tư. Phía bắc của chính điện là Triệu Tổ Miếu, tạo thành một không gian thờ tự liên hoàn trong tổng thể kiến trúc.

Phía trước sân miếu dựng gác Tuy Thành (tên cũ là Mục Thanh các), một công trình cao ba tầng, có hình thức kiến trúc tương tự gác Hiển Lâm của Thế Miếu. Hai bên gác có những đoạn tường ngắn, phía trên đặt lầu chuông và lầu trống, phía dưới mở các cửa vòm thông ra sân miếu, tạo nên điểm nhấn kiến trúc quan trọng cho toàn bộ không gian phía trước.

Ở phía nam gác Tuy Thành, hai bên bố trí Tả tùng tự và Hữu tùng tự, là những công trình phụ trợ dùng để đặt các bài vị phối thờ. Trong hệ thống thờ tự của Thái Miếu, các án thờ của các chúa Nguyễn đều đặt trong chính điện, còn bài vị của các công thần được thờ tại hai nhà Tả tùng tự và Hữu tùng tự. Toàn bộ khu vực Thái Miếu được bao bọc bởi tường gạch, mở năm cửa thông ra các hướng, vừa bảo đảm tính quy củ của không gian miếu điện vừa tạo sự liên thông với các khu vực khác trong Hoàng thành.

Do những tổn thất nặng nề trong chiến tranh cùng quá trình hoang phế, nhiều hạng mục kiến trúc quan trọng trong khu vực miếu hiện nay đã không còn. Tuy Thành các đã mất hẳn dấu vết, chỉ còn lại một bức bình phong cũ đang trong tình trạng xuống cấp. Các công trình phụ trợ như Tả Tùng Tự và Hữu Tùng Tự cũng đã bị phá hủy gần như hoàn toàn, hiện chỉ còn lưu lại một phần nền móng. Trong toàn bộ quần thể di tích, đến nay chỉ có điện Chiêu Kính và điện Long Đức là những hạng mục đã được trùng tu và phục hồi ở mức tương đối hoàn chỉnh.

Xếp hạng

Thái Miếu là một di tích nằm trong Quần thể di tích Cố đô Huế được công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11/12/1993.

Tài liệu tham khảo

Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
Khởi công trùng tu di tích Thái Miếu ở Đại Nội Huế – Báo Công An Nhân Dân.
Thái Tổ Miếu – hueworldheritage.org.vn
Thu Thủy, Thái miếu – Nơi thờ các chúa Nguyễn – Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Ngày truy cập 17/03/2026.

Ngôn ngữ khác

Tiếng Anh (English)

Name and Geographic Location

Thai To Mieu, commonly referred to simply as Thai Mieu, is a temple dedicated to commemorating the early Nguyen lords who laid the foundation for the Nguyen family’s power in Dang Trong before the establishment of the Nguyen dynasty, from Nguyen Hoang to Nguyen Phuc Thuan.

Thai Mieu is located at the southeastern corner of the Hue Imperial City, positioned symmetrically with The Mieu to the southwest along the traditional axial layout of the capital. Today, the site lies within Phu Xuan Ward, Hue City.

History and Figures

Construction and Restoration History

Thai Mieu was originally constructed in the third year of the Gia Long reign (1804), under Emperor Gia Long. It is one of the most important temple structures within the Imperial City, used to worship the Nguyen lords who laid the groundwork for the formation and development of Nguyen rule in Dang Trong before the official establishment of the Nguyen dynasty. Throughout successive reigns of Nguyen emperors, the temple underwent multiple restorations and additions to preserve the solemnity of ancestral worship.

According to court regulations, five major annual sacrificial ceremonies, collectively known as huong rites, were held at Thai Mieu. These took place during four key months of the year and the final month. Specifically, they included: Xuan Huong (Spring Rite), Ha Huong (Summer Rite), Thu Huong (Autumn Rite), Dong Huong (Winter Rite), and Hạp Huong (Year-end Rite). Among them, Hap Huong was the year-end ceremony conducted at the end of the twelfth lunar month, marking the conclusion of the annual ritual cycle and commemorating the merits of the ancestors before the new year.

In addition to these regular ceremonies, Thai Mieu also hosted many other important royal rituals. On the death anniversaries of each Nguyen lord, the court organized separate memorial ceremonies with solemn rites. Furthermore, major imperial celebrations such as the emperor’s 40th and 50th birthday jubilees, as well as posthumous title-bestowing ceremonies for royal ancestors, were all reported and ritually announced here to inform the ancestors of significant national and royal events.

The Nguyen court maintained strict ritual regulations for ceremonies at Thai Mieu. For example, during the Thu Huong ceremony held on the first day of the seventh lunar month, civil mandarins of the fifth rank and above and military mandarins of the fourth rank and above were required to wear full court attire and stand in two rows on either side of the temple courtyard, awaiting the emperor’s arrival. Meanwhile, lower-ranking officials wore formal attire and knelt along both sides of the brick pathway crossing Thai Dich Lake, strictly observing court ceremonial protocols.

Imperial archival records of the Nguyen dynasty provide detailed descriptions of the ritual objects placed on altars at the upper and middle levels of Tuy Thanh Pavilion within the temple complex. Each altar originally held a white stone ink slab for black ink and a marble slab for vermilion ink. Additional items included bronze pen holders, glass and crystal vases for holding brushes, black and red ink sticks, and four writing brushes. Furthermore, three large sheets of Long Tien patterned paper and one hundred sheets of five-colored ceremonial paper were prepared, reflecting the court’s meticulous attention to ritual preparation.

During the resistance against the French, in early 1947, the Thai Mieu area was almost completely destroyed in a scorched-earth campaign.

Between 1971 and 1972, the governing council of the Nguyen Phuc clan, with mobilization efforts led by Tu Cung, raised funds to reconstruct a five-compartment building on the original foundation of the main hall to continue the worship of the Nguyen lords. However, after 1975, the structure gradually deteriorated due to a lack of restoration conditions.

In an effort to gradually restore the site’s value, in October 2024, the Hue Monuments Conservation Centre launched a comprehensive restoration project for the Thai Mieu complex. The project includes the restoration of Thai Mieu, Thai Mieu Gate, courtyards, pathways, greenery, lawns, and technical infrastructure. The initial investment was estimated at approximately 272.7 billion VND, later adjusted to 52 billion VND, focusing mainly on reinforcing and restoring severely degraded or at-risk structures. The project is scheduled for completion in 2028, contributing to the gradual reconstruction of this important temple complex within the Hue Imperial City.

Worshipped Figures

Tien Vuong Nguyen Hoang (1525–1613)
Sai Vuong Nguyen Phuc Nguyen (1563–1635)
Thuong Vuong Nguyen Phuc Lan (1601–1648)
Hien Vuong Nguyen Phuc Tan (1620–1687)
Nghia Vuong Nguyen Phuc Thai (1650–1691)
Minh Vuong Nguyen Phuc Chu (1675–1725)
Ninh Vuong Nguyen Phuc Chu (1697–1738)
Vu Vuong Nguyen Phuc Khoat (1714–1765)
Dinh Vuong Nguyen Phuc Thuan (1754–1777)

In addition to worshipping the Nguyen lords, the Left House (Ta Vu) and Right House (Huu Vu) were used to honor meritorious officials who played key roles in establishing and consolidating Nguyen rule in Dang Trong.

Ta Vu (Left House)
Tong Nhan Phu Tong Nhan Lenh Nghia Hung Quan Vuong Ton That Khe (1539–1616)
Tong Nhan Phu Ta Ton Chinh Quoc Oai Cong Ton That Hiep (1653–1675)
Tong Nhan Phu Huu Ton Chinh Tuong Duong Quan Vuong Ton That Hao (?–?)
Tong Nhan Phu Huu Ton Chinh Hai Dong Quan Vuong Ton That Dong (?–1777)
Tong Than Cong Duc Vu Thai Tu Thieu Bao Khanh Quan Cong Ton That Ky (1598–1631)

Huu Vu (Right House)
Thai Su Uy Quoc Cong Nguyen U Ky (?–?)
Thai Su Hoang Quoc Cong Dao Duy Tu (1752–1634)
Thai Bao Anh Quoc Cong Nguyen Huu Tien (?–1666)
Thai Pho Tinh Quoc Cong Nguyen Huu Dat (?–1681)
Thieu Pho Vinh An Hau Nguyen Huu Canh (?–1700)
Thai Bao Thang Binh Quan Cong Nguyen Cuu Dat (?–1775)
Hiep Bien Dai Hoc Si Tan Minh Hau Nguyen Cu Trinh (?–1767)

Architecture and Landscape

Thai Mieu is a large-scale temple complex within the Imperial City, covering an area of approximately 14,904 square meters and comprising more than ten architectural components arranged along a strict axial and hierarchical layout characteristic of royal architecture.

At the center of the complex stands the main hall of Thai Mieu, originally the largest wooden structure among the palaces built during the Nguyen dynasty. Its structure and architectural style closely resemble those of The Mieu, following the “trung thiem diep oc” (double-roofed, layered) design. The main hall consists of a rear hall with 13 compartments and double wings, and a front hall with 15 compartments and single wings, connected into a large wooden architectural ensemble.

Surrounding the main hall is a system of auxiliary temples arranged symmetrically. To the east is Long Duc Hall, to the west is the shrine of the Earth God, to the southeast is Chieu Kinh Hall, and opposite it to the west is Muc Tu Hall. To the north stands Trieu To Mieu, forming a continuous sacred worship space within the complex.

In front of the courtyard stands Tuy Thanh Pavilion (formerly Muc Thanh Pavilion), a three-story structure with architectural features similar to Hien Lam Pavilion at The Mieu. On both sides are short walls topped with bell and drum towers, while below are arched gates opening to the courtyard, creating a significant architectural focal point for the frontal space.

South of Tuy Thanh Pavilion are Ta Tung Tu and Huu Tung Tu, auxiliary buildings used for placing additional ancestral tablets. In the worship system of Thai Mieu, the altars of the Nguyen lords are located in the main hall, while the tablets of meritorious officials are placed in these two auxiliary structures. The entire Thai Mieu complex is enclosed by brick walls with five gates opening in different directions, ensuring both the formal structure of the sacred space and its connection with other areas of the Imperial City.

Due to severe wartime destruction and prolonged neglect, many important architectural elements of the complex have been lost. Tuy Thanh Pavilion has completely disappeared, leaving only an old deteriorating screen wall. Auxiliary structures such as Ta Tung Tu and Huu Tung Tu have also been almost entirely destroyed, with only parts of their foundations remaining. Within the entire complex, only Chieu Kinh Hall and Long Duc Hall have been relatively fully restored.

Classification

Thai Mieu is part of the Complex of Hue Monuments, which was recognized as a UNESCO World Cultural Heritage Site on December 11, 1993.

References

Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
Khởi công trùng tu di tích Thái Miếu ở Đại Nội Huế – Báo Công An Nhân Dân.
Thái Tổ Miếu – hueworldheritage.org.vn
Thu Thủy, Thái miếu – Nơi thờ các chúa Nguyễn – Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Ngày truy cập 17/03/2026.

Tiếng Pháp (Français)

Nom et situation géographique

Le Thai To Mieu, souvent abrégé en Thai Mieu, est un sanctuaire dédié à la commémoration des seigneurs fondateurs qui ont établi les bases de la lignée des Nguyen dans le Dang Trong, avant l’établissement officiel de la dynastie Nguyen ; de Nguyen Hoang à Nguyen Phuc Thuan.

Le Thai Mieu est situé à l’angle sud-est de la Cite Imperiale de Hue, disposé de manière symétrique avec le The Mieu au sud-ouest selon l’axe traditionnel d’aménagement de la capitale. Aujourd’hui, l’édifice appartient au quartier Phu Xuan, ville de Hue.

Histoire et personnages
Histoire de construction et de restauration

Le Thai Mieu fut édifié en la 3e année de l’ère Gia Long (1804), sous le règne de l’empereur Gia Long. Il s’agit d’un sanctuaire majeur au sein de la Cite Imperiale, destiné au culte des seigneurs Nguyen, fondateurs du pouvoir des Nguyen dans le Dang Trong avant la création officielle de la dynastie.

Au fil des règnes successifs de la dynastie Nguyen, le temple fut restauré et complété à plusieurs reprises afin de préserver la solennité du culte des ancêtres impériaux.

Selon les règlements de la cour, cinq grandes cérémonies sacrificielles étaient organisées chaque année au Thai Mieu, appelées collectivement « le huong », se déroulant durant quatre mois importants de l’année ainsi que le dernier mois. Elles comprennent : Xuan huong, Ha huong, Thu huong, Dong huong et Hạp huong. Parmi celles-ci, le Hap huong est une cérémonie de fin d’année, tenue à la fin du mois de Chap, marquant la clôture du cycle rituel annuel et honorant les mérites des ancêtres à l’approche du Nouvel An.

Outre ces cérémonies régulières, le Thai Mieu accueillait également d’autres rituels importants de la cour impériale. À chaque anniversaire de décès des seigneurs Nguyen, une cérémonie commémorative spécifique était organisée avec un protocole solennel. De plus, lors des grandes célébrations impériales telles que les jubilés des 40 ans (Tu tuan Dai khanh tiet), des 50 ans (Ngu tuan Dai khanh tiet) de l’empereur, ou encore les rites d’attribution de titres posthumes aux ancêtres royaux, des cérémonies étaient tenues ici pour informer les ancêtres des événements majeurs du royaume et de la famille impériale.

Le protocole rituel de la dynastie Nguyen était extrêmement strict pour ces cérémonies. Par exemple, lors du Thu huong célébré le 1er jour du 7e mois, les mandarins civils à partir du 5e rang et les mandarins militaires à partir du 4e rang devaient porter leurs habits officiels et se tenir en rangs de part et d’autre de la cour, attendant l’arrivée de l’empereur. Les mandarins de rang inférieur s’agenouillaient le long du chemin pavé traversant le lac Thai Dich, conformément aux règles cérémonielles.

Les archives officielles de la dynastie Nguyen décrivent en détail les objets cultuels placés sur les autels aux niveaux supérieur et intermédiaire du pavillon Tuy Thanh. Chaque autel comportait une pierre à encre blanche pour l’encre noire et une pierre en marbre pour l’encre rouge, ainsi qu’un porte-pinceaux en cuivre, un vase en verre, un vase en cristal pour les pinceaux, des bâtons d’encre noire et rouge, et quatre pinceaux d’écriture. En outre, trois grandes feuilles de papier Long Tien et cent feuilles de papier rituel multicolore étaient préparées, témoignant du soin apporté aux cérémonies.

Durant la guerre de resistance contre les Francais, au debut de l’annee 1947, la zone du Thai Mieu fut presque entierement detruite lors de la politique de terre brulee.

Entre 1971 et 1972, le conseil de la lignee Nguyen Phuc, avec le soutien de Tu Cung, mobilisa des fonds pour reconstruire un batiment de cinq travées sur l’emplacement de l’ancien sanctuaire principal afin de maintenir le culte. Cependant, apres 1975, l’edifice se degrada progressivement faute de restauration.

Dans le cadre de la restauration du site, en octobre 2024, le Centre de conservation des monuments de Hue a lance un projet global de renovation du Thai Mieu. Celui-ci comprend la restauration du Thai Mieu, de ses portes, des cours, des chemins, des espaces verts et des infrastructures techniques. Le budget initial de 272,7 milliards de dongs a ete revise a 52 milliards, se concentrant sur les structures les plus degradees. Le projet devrait s’achever en 2028, contribuant a la reconstitution progressive du site.

Personnages veneres

Tien vuong Nguyen Hoang (1525 – 1613)

Sai vuong Nguyen Phuc Nguyen (1563 – 1635)

Thuong vuong Nguyen Phuc Lan (1601 – 1648)

Hien vuong Nguyen Phuc Tan (1620 – 1687)

Nghia vuong Nguyen Phuc Thai (1650 – 1691)

Minh vuong Nguyen Phuc Chu (1675 – 1725)

Ninh vuong Nguyen Phuc Chu (1697 – 1738)

Vu vuong Nguyen Phuc Khoat (1714 – 1765)

Dinh vuong Nguyen Phuc Thuan (1754 – 1777)

Outre les seigneurs Nguyen, les batiments Ta vu et Huu vu sont consacres aux grands meritants fondateurs ayant contribue a l’edification du pouvoir Nguyen dans le Dang Trong.

Architecture et paysage

Le Thai Mieu est un complexe architectural majeur au sein de la Cite Imperiale, couvrant une superficie d’environ 14 904 m², comprenant plus de dix structures disposees selon un axe rigoureux caracteristique de l’architecture imperiale.

Au centre se trouve le sanctuaire principal, le plus grand edifice en bois de la dynastie Nguyen. Sa structure est similaire a celle du The Mieu, de type « trung thiem diep oc » (toitures superposees), comprenant une salle principale de 13 travées avec annexes doubles et une salle avant de 15 travées.

Autour de ce batiment s’organisent des structures secondaires : a l’est Dien Long Duc, a l’ouest Tho Cong Tu, au sud-est Dien Chieu Kinh et a l’ouest Dien Muc Tu. Au nord se trouve Trieu To Mieu, formant un ensemble cultuel coherent.

Devant la cour se dressait le pavillon Tuy Thanh, une tour a trois etages semblable au pavillon Hien Lam. De chaque cote se trouvaient des murs avec clochers et tambours, et des portes voutees ouvrant sur la cour.

Au sud du pavillon se trouvent Ta Tung Tu et Huu Tung Tu, destines aux autels secondaires. Les tablettes des seigneurs etaient placees dans le sanctuaire principal, tandis que celles des meritants etaient installees dans ces annexes. L’ensemble du site est entoure de murs avec cinq portes.

En raison des destructions de guerre et de l’abandon, de nombreuses structures ont disparu. Le pavillon Tuy Thanh a completement disparu, seuls subsistent un ecran decoratif degrade et des fondations. Les annexes ont egalement ete presque entierement detruites. Aujourd’hui, seuls Dien Chieu Kinh et Dien Long Duc ont ete relativement bien restaures.

Classement

Le Thai Mieu fait partie de l’ensemble des monuments de l’ancienne capitale de Hue, inscrit au patrimoine mondial le 11 decembre 1993.

References

Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
Khởi công trùng tu di tích Thái Miếu ở Đại Nội Huế – Báo Công An Nhân Dân.
Thái Tổ Miếu – hueworldheritage.org.vn
Thu Thủy, Thái miếu – Nơi thờ các chúa Nguyễn – Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Ngày truy cập 17/03/2026.

Tiếng Trung (中文)

名称与地理位置

太祖庙，通常简称为太庙，是纪念阮氏家族在“南部”（Đàng Trong）建立基业的历代先主之所，时间范围自阮潢至阮福淳，亦即阮朝正式建立之前的诸位阮主。

太庙位于顺化皇城东南角，依照京城传统布局轴线，与西南方向的世庙呈对称关系。现今该建筑属于顺化市富春坊辖区。

历史与人物

建造与修缮历史

太庙始建于嘉隆三年（1804年），建于嘉隆皇帝统治时期。这是皇城内一处重要的庙殿建筑，用于供奉阮主，即在阮朝正式建立之前，为阮氏政权在南部奠定基础并推动其发展的历代统治者。历经阮朝后续诸帝时期，太庙多次得到修缮与增建，以维持皇家祖庙的庄严与肃穆。

根据朝廷制度，每年在太庙举行五次大型祭礼，统称为“享礼”，分别在一年中四个重要月份及年终举行，具体包括：春享、夏享、秋享、冬享与合享。其中，合享为年终祭祀，于腊月末举行，具有总结全年祭祀周期并在新年到来前追念先祖功德的意义。

除这些定期祭祀外，太庙亦是皇朝举行多种重要礼仪的场所。每逢各位阮主的忌日，朝廷均举行隆重的专祭仪式。此外，在朝廷重大庆典之际，如皇帝四旬大庆、五旬大庆，或为皇族先祖上谥号等典礼，也都会在此举行告祭，以向祖先报告国家与皇室的重要事件。

阮朝对太庙祭礼的礼制规定极为严格。例如，在七月初一举行的秋享礼中，文官自五品、武官自四品以上者，须穿戴整齐朝服，分列左右两班站于庙前庭院，恭候皇帝御驾前来行礼；而文官自六品、武官自五品以下者，则身着品服，跪迎于通往太液湖的砖道两侧，严格遵循朝廷礼仪规范。

阮朝朱批文献中还详细记载了庙中祀器的陈设情况，尤其是位于庙内悦成阁上层与中层香案之上的供具。每一香案原设白石砚一方用于盛黑墨，另有大理石砚盛朱墨；此外还配有西洋铜制笔筒、一个玻璃瓶与一个水晶瓶用于插笔，以及黑墨、朱墨各若干和四支毛笔。同时还准备三张大幅“龙笺段金”纸与一百张“五色印格笺”，体现出朝廷在祭祀仪式中的周密准备。

在抗法战争时期，1947年初，太庙区域在“焦土抗战”中几乎被完全焚毁。

至1971—1972年间，阮福族理事会在慈宫的倡导下筹集资金，在正殿旧址上重建了一座五间房屋，以延续对阮主的祭祀。然而1975年以后，由于缺乏修缮条件，该建筑逐渐严重损毁。

为逐步恢复遗址价值，2024年10月，顺化古都遗迹保护中心启动太庙整体修缮与复原项目。工程包括修复太庙、太庙门、庭院系统、道路、绿化及技术基础设施等。项目初期总投资约为2727亿越盾，后调整为约520亿越盾，重点用于加固和修复严重受损或面临倒塌风险的建筑。按计划，项目将于2028年完成，逐步重现这一重要庙殿在顺化皇城中的历史风貌。

祭祀人物

先王阮潢（1525－1613）
僧王阮福源（1563－1635）
上王阮福澜（1601－1648）
贤王阮福频（1620－1687）
义王阮福泰（1650－1691）
明王阮福淳（1675－1725）
宁王阮福注（1697－1738）
武王阮福濶（1714－1765）
定王阮福淳（1754－1777）

除供奉阮主外，左庑与右庑两侧建筑还用以供奉开国功臣，即在南部建立与巩固阮氏基业过程中作出重要贡献的人物。

左庑

宗人府宗人令义兴郡王尊室溪（1539－1616）
宗人府左宗正国威公尊室协（1653－1675）
宗人府右宗正襄阳郡王尊室浩（？－？）
宗人府右宗正海东郡王尊室同（？－1777）
宗亲公德武太子少保庆郡公尊室奇（1598－1631）

右庑

太师威国公阮优纪（？－？）
太师弘国公陶维慈（1752－1634）
太保英国公阮有进（？－1666）
太傅靖国公阮有逸（？－1681）
少傅永安侯阮有景（？－1700）
太保升平郡公阮久逸（？－1775）
协办大学士新明侯阮居贞（？－1767）

建筑与景观

太庙是皇城内规模宏大的庙殿建筑群，占地面积约14,904平方米，由十余项大小建筑组成，整体布局严谨，沿中轴线对称展开，体现出典型的皇家建筑特征。

整个庙区的中心为太庙正殿，这是阮朝时期建造的规模最大的木结构宫殿之一。其结构与形式与世庙相近，采用“重檐叠屋”的双重屋顶形式。后部为十三间双廊结构，前部为十五间单廊结构，两者相互连接，构成大型木构建筑群。

正殿周围分布着对称配置的辅助庙殿：正殿东侧为隆德殿，西侧为土公祠，东南为昭敬殿，其对面西侧为穆思殿；正殿北侧为肇祖庙，共同构成连贯的祭祀空间体系。

庙前庭院建有悦成阁（旧称穆清阁），为三层楼阁式建筑，其形制类似世庙的显临阁。阁两侧为短墙，上设钟楼与鼓楼，下开拱门通向庭院，成为前部空间的重要建筑视觉焦点。

在悦成阁南侧，两旁设有左从祀与右从祀建筑，用于安放配祀牌位。在太庙的祭祀体系中，阮主神位设于正殿，而功臣牌位则供奉于左右从祀建筑内。整个太庙区域由砖墙围合，开设五门通向各个方向，既保证空间秩序，又与皇城其他区域保持联系。

由于战争破坏及长期荒废，现今庙区内多项重要建筑已不复存在。悦成阁已完全消失，仅存一面残破的旧屏风；左从祀与右从祀建筑亦几近全毁，仅余部分基础。整个遗址中，目前仅有昭敬殿与隆德殿得到较为完整的修复与恢复。