Chùa Kiến Sơ (Gia Lâm, Hà Nội)

Chùa Kiến Sơ (Gia Lâm, Hà Nội)
Chùa Kiến Sơ (Gia Lâm, Hà Nội)
Thông tin
Địa chỉ: Tả ngạn sông Đuống, xã Phù Đổng
Gia Lâm
Hà Nội
Giới thiệu

Tên gọi

Chùa Kiến Sơ có tên chữ là Kiến Sơ Tự.

Lược sử

Kiến Sơ Tự là một ngôi chùa cổ, gắn liền với lịch sử hình thành triều đại nhà Lý. Theo truyền thuyết thì trong chùa có một tấm đá in dấu vết bàn chân mà mẹ Thánh Gióng đã ướm chân vào đó và rồi sinh ra Thánh, hiện nay tấm đá đã thất lạc. Chưa ai biết chính xác chùa được dựng từ khi nào. Thiền Uyển Tập Anh cho biết: năm 820, thiền sư Vô Ngôn Thông từ Trung Quốc sang nước ta, sau được sư Cảm Thành trụ trì tại chùa làng Phù Đổng tôn làm thầy, từ đó mở ra dòng thiền Vô Ngôn Thông.

Vua Lý Công Uẩn khi còn đi tu thường lui tới chùa học kinh. Tương truyền tại chùa ông đã được Thánh Gióng báo mộng qua bài thơ

“Nhất bát công đức thủy

Tùy duyên hóa thế gian

Quang Quang trùng ảnh chiếu

Một ảnh nhật đăng sơn”.

Bài thơ dự báo nhà Lý truyền được 8 đời, và sẽ kết thúc vào thời một vị vua có chữ Nhật ở trên chữ Sơn (tức vua Lý Huệ Tông tên là Sảm). Sau này lên làm vua, Lý Thái Tổ rời đô về Thăng Long, đã cho trùng tu chùa và đền Phù Đổng cạnh đó. Vua cũng nhiều lần đến thăm chùa, và mời thiền sư Đa Bảo (là đời thứ 5 dòng thiền Vô Ngôn Thông) về Thăng Long bàn luận. Khi dòng thiền Vô Ngôn Thông suy thoái, chùa trở thành nơi thờ cả Tam giáo: Phật, Lão, Khổng

Kiến trúc

Quần thể chùa Kiến Sơ ngày nay khá bề thế, lại mới có thêm một tam quan phụ mở về hướng tây-nam và một cửa nhỏ hơn xây chồng diêm 2 tầng ngăn giữa chùa chính và chùa trong. Cổng tam quan cũ rộng 5 gian chồng diêm 2 tầng, dóng ngang hàng với cổng đền Phù Đổng. Chùa chính xây theo kiểu nội công ngoại quốc như nhiều ngôi chùa cổ thường thấy ở Bắc Bộ, nhìn chung mang nhiều phong cách kiến trúc Phật giáo thời Nguyễn.

Bước qua cổng tam quan là hồ sen lớn, bao quanh là lối đi dẫn vào chùa chính. Trước tiền đường về phía bên trái có một chiếc khánh đá cổ có niên đại gần 400 năm.

Di vật

Trong chùa có một hệ thống tượng khá phong phú, bao gồm các tượng Phật, tượng Thiền sư Vô Ngôn Thông để ria mép, tượng Lý Công Uẩn và mẹ của ông, tượng Ngọc Hân công chúa v.v.. Cũng có cả tượng Khổng Tử, Lão Tử, minh chứng cho một thời đề cao thuyết “tam giáo đồng nguyên” sau khi dòng thiền Vô Ngôn Thông suy thoái.

Nội điện tôn trí bảy hàng tượng. Lớp trên cùng là tòa điện chính, có bàn thờ xây cao áp vào vách, bên trên tôn trí bộ Tam Thế Phật, có niên đại thế kỷ XVII. Ba pho thể hiện ba đại kiếp của Như Lai (quá khứ, hiện tại, vị lai) được tạo tác khá giống nhau, tóc xoắn ốc, mặt tròn đầy phúc hậu ngồi trong tư thế tham thiền trên ba tòa sen. Bộ Tam thế được làm từ chất liệu đất thó, sơn son thiếp vàng. Sáu lớp thứ tự từ trên xuống dưới: hàng 1 là tượng A Di Đà, hàng 2 gồm năm pho tượng (tượng Di Lặc ở giữa), hàng thứ 3 là pho Quan Âm Nam Hải, Thích Ca niêm hoa tọa lạc ở hàng thứ tư, kế đến tượng Ngọc Hoàng, dưới cùng có tòa Cửu Long. Bên phải nội điện thờ năm vị Diêm vương.

Ấn tượng nhất đối với khách thập phương khi đến thăm chùa Kiến Sơ có lẽ là tòa Cửu Long (còn gọi là động Liên Hoàn) được tạo bằng đất thó, có tuổi thọ hơn 200 năm. Đây là tác phẩm nghệ thuật nhân tạo cổ xưa có kích thước lớn nhất Việt Nam: dài 8m, cao 3m, dày 2m. Tác phẩm chia thành 5 phần. 3 tòa chính diện có vòm mây, rồng xoắn bao quanh, ngự trên mây có rất nhiều tượng Phật, Bồ Tát, La Hán và các thần tướng nhà trời. Khác với các tòa Cửu Long thường gặp ở các chùa Bắc bộ, chính giữa tòa Cửu Long thường tôn trí tượng Đức Phật Thích Ca sơ sinh, nhưng tòa Cửu Long ở chùa Kiến Sơ được biến thể với tượng Tổ sư Bồ Đề Đạt Ma, tay cầm một chiếc hài; bên trái là tượng Maza trinh nữ, bên phải là Quán Thế Âm ngự trên đầu rồng. Hai bên hông tòa trung tâm là động tội tái hiện huyền tích tôn giả Mục Kiền Liên chứng kiến mẹ ngài bị hành hạ khắc nghiệt dưới địa ngục và động Tây du ký diễn tả thầy trò Đường Tăng sang Tây Trúc thỉnh kinh.

Đặc trưng

Trong chùa hiện còn tượng Lý Thái Tổ tạc dáng một ông vua ngồi trên ghế, mình mặc áo long bào, đầu đội mũ miện, chân đi hài, hai tay nâng ngọc khuê (biểu tượng cho quyền lực) ngang ngực.

Tương truyền vào thời Tiền Lê, có câu sấm nói rằng một người họ Lý dưới chân có chữ Vương sau này sẽ thay thế họ Lê, vua Lê Hoàn ra lệnh truy tìm người đó để giết đi. Bởi chân Lý Công Uẩn có chữ Vương, nên ông tìm về chùa Kiến Sơn lẩn trốn. Lúc bấy giờ, truyền thừa dòng Vô Ngôn Thông là thiền sư Đa Bảo đã giấu Công Uẩn trong một cái hang bí mật dưới điện Phật. Lấy lý do người tu hành theo thiền phái này phải câm lặng (vô ngôn) nên quan quân đến hỏi câu gì Đa Bảo cũng không nói. Một đêm Công Uẩn ngủ trong hầm, mơ thấy một người xưng là Thánh Gióng, thành hoàng làng Phù Đổng nói cho biết rằng sau này sẽ thành đại sự và đọc 4 câu thơ đã ghi ở phần “Lược sử”.

Sự kiện – Thành tựu

Chùa Kiến Sơ là một danh lam thắng tích gắn liền với lịch sử hình thành triều đại nhà Lý. Chùa được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia ngày 21/2/1975

Tham khảo

1. Chùa Kiến Sơ – Bảo tàng lịch sử quốc gia:

http://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3096/12480/chua-kien-so.html

2. Chùa Kiến Sơ – Nơi khởi nguồn của dòng thiền Vô Ngôn Thông:

https://www.youtube.com/watch?v=OVp6vbrxXU8

3. Vãng cảnh chùa Kiến Sơ – Phù Đổng – Gia Lâm – Hà Nội:

https://www.youtube.com/watch?v=rsyq5C4Z9q8

4. Ngày Xuân, thăm ngôi chùa phát tích 1 trong 3 dòng thiền lớn nhất Việt Nam: https://baotainguyenmoitruong.vn/ngay-xuan-tham-ngoi-chua-phat-tich-1-trong-3-dong-thien-lon-nhat-viet-nam-298207.html

 

0/5 (0 Reviews)
Hình ảnh
Video
Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội & Sự kiện
Nội dung đang được cập nhật.

Chia sẻ

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *