Miếu Thái Sơn Bắc Đẩu (Nam Từ Liêm, Hà Nội)

Tên gọi và vị trí địa lý

Miếu Thái Sơn Bắc Đẩu là một công trình thờ tự nằm tại làng Đại Mỗ, thuộc quận Nam Từ Liêm, Hà Nội, hiện tọa lạc gần khu vực miếu Lạc Thọ. Trong dân gian, miếu còn được gọi là “miếu nhà Cảnh” hoặc “miếu Công vị”, do thờ Nguyễn Quý Kính, người được tôn là Công vị Đại vương.

Lịch sử và nhân vật

Miếu được xây dựng khoảng năm 1742 để thờ Quốc sư Công vị Đại vương Nguyễn Quý Kính (1693–1766), một danh thần triều Lê, có nhiều đóng góp cho quốc gia và triều đình.Ông là con trưởng của Hoàng giáp Nguyễn Quý Ân, cháu đích tôn của Thám hoa Nguyễn Quý Đức và là một trong ba vị được thờ tại Từ đường Tam Đại Vương họ Nguyễn Quý.
Vào năm 1762, trong một sự kiện đặc biệt, vua Lê đã ngự giá đến thăm miếu và tự tay viết tặng bức hoành phi bốn chữ “Thái sơn bắc đẩu” nhằm tôn vinh công lao của Nguyễn Quý Kính. Chính từ đó, miếu được chính thức gọi bằng tên hiện nay.
Ngoài ra, miếu còn ghi dấu bút tích của Phạm Khắc Gia, nguyên Tri phủ phủ Thiệu Thiên, người đã đến viếng miếu vào năm 1787 và để lại bài thơ ca ngợi vị trung thần, được lưu giữ trong gia phả dòng họ.

Kiến trúc cảnh quan

Miếu Thái Sơn Bắc Đẩu là một công trình kiến trúc truyền thống, có quy mô nhỏ, đơn sơ nhưng toát lên vẻ uy nghiêm. Miếu được xây dựng sau miếu Vườn Chùa, thể hiện tấm lòng hiếu kính của con cháu với các bậc tiền nhân, theo truyền thống “hiếu tử bao giờ cũng xây nơi thờ tự cho tiền bối trước”. Khuôn viên miếu nằm gần các công trình thờ tự khác trong quần thể tưởng niệm Tam Đại Vương, tạo nên một không gian văn hóa tâm linh hài hòa.

Hiện vật

Miếu hiện lưu giữ nhiều hiện vật quý, trong đó đáng chú ý nhất là bức hoành phi “Thái sơn bắc đẩu” (斗北山泰), có dòng chữ nhỏ “御筆特賜” (Ngự bút đặc tứ) ghi rõ do vua Lê ban vào năm 1762. Bức hoành này treo ở gian giữa miếu, được phục chế lại vào năm 2018 và vẫn để mộc, giữ nguyên phong cách cổ kính.

Hoành phi:

斗 北 山 泰
(御筆特賜)

Thái Sơn Bắc Đẩu
(Ngự bút đặc tứ 1762)

Ngoài ra, còn có một bức hoành khác với bốn chữ “Kiều mộc đại xa” (車大木喬), cũng do vua ban, hiện được treo tại nhà thờ Tam Đại Vương. Bên cạnh đó, đôi câu đối cổ viết:

國柱尊御筆荣褒喬木寺
天香引休徵艶記陸蓮花

(啟定壬戌秋
九世孫???仝拜奉)

Quốc trụ tôn ngự bút vinh bao kiều mộc tự
Thiên hương dẫn hưu trưng diễm ký lục liên hoa

(Khải Định Nhâm Tuất Thu 1924
Cửu thế tôn đồng bái phụng)

Bài thơ của Phạm Khắc Gia viếng miếu Công vị còn là một di sản văn học đặc sắc, thể hiện lòng kính trọng của hậu thế đối với vị trung thần lập quốc.

即令廟貎恩昔名臣感慨之情形於吟詠

我	幹	譽	聲	補	重	從	任
越	回	留	振	袞	紳	容	重
乾	此	使	家	功	望	定	師
坤	日	簡	先	完	儼	策	湑
一	功	播	光	晝	金	懋	翊
袒	名	餘	偉	錦	甌	屯	聖
輕	在	馨	烈	榮	奠	乒	明

 

歲在丁未仲冬轂日
佋天官守鲁齋居士古慈廉御東鄂坊笵克家拜詠

Phiên âm

Nay đến thăm ngôi miếu, nhớ vị danh thần xưa, cảm khái mà ngâm vịnh, làm bài thơ rằng

Nhiệm trọng sư tư dực thánh minh
Thung dung định sách mậu truân đình
Thùy thân vọng nghiễm kim âu điện
Bổ cổn công hoàn trú cẩm vinh
Thanh chấn gia tiên quang vĩ liệt
Dự lưu sử giản bá dư hinh
Cán hồi thử nhật công danh tại
Ngã việt càn khôn nhất đảm khinh

Ngày lành, giữa mùa Đông, năm Đinh mùi (11/1787)
Lỗ trai cư sĩ, nguyên Thái Thú Phủ Thiệu Thiên Phạm Khắc Gia
Phường Đông Ngạc, huyện Từ Liêm,kính cẩn vịnh

Sự kiện và lễ hội

Miếu không tổ chức lễ hội riêng biệt mà thường được lồng ghép trong các hoạt động tế lễ, tưởng niệm chung của dòng họ và dân làng Đại Mỗ vào dịp hội làng và lễ giỗ các vị Tam Đại Vương, nhất là vào ngày Rằm tháng Hai âm lịch hằng năm.

Xếp hạng

Hiện nay, Miếu Thái Sơn Bắc Đẩu chưa có xếp hạng di tích riêng, nhưng nằm trong quần thể các công trình tưởng niệm Tam Đại Vương, được xếp hạng là Di tích lịch sử lưu niệm danh nhân cấp quốc gia năm 1986.

Tài liệu tham khảo

1. Thế phả họ Nguyễn Quý, Tư liệu gia truyền họ Nguyễn Quý, phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Bản chép tay, lưu giữ tại tư gia dòng họ.
2. Phạm Khắc Gia. (1798). Bút tích đề thơ tại nhà thờ họ Nguyễn Quý. Bản lưu trong gia phả, phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội